Erdoğan Aydın, İslamiyet'in toplumsal rolünden Cumhuriyet dönemi tartışmalarına uzanan geniş bir yelpazede kaleme aldığı eserlerle tanınan Türk gazeteci, yazar ve tarih araştırmacısıdır. 1957 yılında Düzce'de dünyaya gelen Aydın, Türkiye'nin farklı şehirlerinde tamamladığı eğitim hayatının ardından düşünsel üretimleri ve televizyon programlarıyla entelektüel camiada kendine yer edinmiştir.
Yazarın eğitim ve gençlik yıllarına dair temel duraklar şunlardır:
- İlköğrenimini doğum yeri olan Düzce'de tamamladı.
- Ortaokul eğitimi için Doğubayazıt'ta bulundu.
- Lise öğrenimini ise Siirt'te tamamlayarak mezun oldu.
- Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi bünyesinde sürdürdü.
Akademik ve Siyasi Faaliyetleri
Aydın, 1970'li yıllarda sosyalist gençlik hareketlerinin önde gelen isimleri arasında yer almıştır. 1990'lı yıllara gelindiğinde ise sol siyasette yeni bir soluk arayan Birleşik Sosyalist Parti ile Geleceği Birlikte Kuralım Parti Girişimi'nin birleşmesiyle doğan Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin (ÖDP) kuruluşunda aktif roller üstlenmiştir. 2000 yılına kadar bu yapının farklı kademelerindeki yönetim kurullarında görev yapmıştır. Fikret Başkaya'nın hayata geçirdiği Özgür Üniversite çatısı altında 1995 yılından itibaren Osmanlı tarihi, Türkiye tarihi ve sosyalizmin teorik meseleleri üzerine seminerler vermeye başlamıştır. Deneyimli araştırmacı, 2022 senesinden bu yana bu saygın kurumun yönetim kurulunda görev almaktadır.
Basın ve Televizyon Çalışmaları
Yazılı basın dünyasına 1992-1993 yıllarında Özgür Gündem gazetesinde siyasi analiz köşe yazıları yazarak adım atan yazar, ilerleyen yıllarda Cumhuriyet, Radikal, Yeni Yüzyıl, Evrensel ve BirGün gibi mecralarda makaleler ve söyleşiler yayımlamıştır. 2002-2003 döneminde Bianet bünyesinde köşe yazarlığı yapan Aydın, 2005-2007 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde hem tarih odaklı yazılar yazmış hem de edebi incelemeler kaleme almıştır. 2015-2016 yıllarında ise internet haberciliğinin öncülerinden T24 portalında güncel analizler paylaşmıştır.
Erdoğan Aydın, televizyonculuk kariyerinde de birçok özgün ve uzun soluklu programa imza atmıştır. Bu yayınlardan bazıları şunlardır:
- 2005-2006 yıllarında DEM TV'de Ragıp Duran ve Eşber Yağmurdereli ile birlikte hazırladığı haftalık siyasi analiz programı Sol Bakış.
- 2011-2016 yılları arasında İMC TV ekranlarındaki farklı tartışma programlarında sürdürdüğü daimi yorumculuk rolü.
- 2014-2016 döneminde Hayat TV'de Ercüment Akdeniz moderatörlüğünde Aydın Çubukçu ile birlikte yürüttüğü tarih programı Babil Kulesi.
- 2017-2024 yılları arasında Artı TV'de Ayşe Hür ile ortaklaşa sunduğu Tarihin Peşinde programı.
- 2020-2022 yılları arasında yine aynı kanalda Nesrin Nas, Ahmet Faruk Ünsal ve Fikri Sağlar ile katıldığı haftalık siyasi analiz programı Çetele.
Ulusal ve uluslararası platformlarda sıklıkla panellere ve yayınlara katılan Aydın, 2017 Anayasa Referandumu sürecinden sonra Türkiye'deki ana akım medya kanallarının dışlayıcı tutumuyla karşşı karşşıya kalmış ve bu mecralardaki görünürlüğünü neredeyse tamamen kaybetmiştir.
"İslamiyet Gerçeği" ve Hukuk Mücadelesi
Aydın'ın 1992 yılında yayımlanan ve Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü'ne layık görülen dört ciltlik eseri İslamiyet Gerçeği, yazarın edebi kariyerinin en önemli köşe taşlarındandır. İslam dinini bilimsel ve sosyal yönleriyle ele alan bu kapsamlı çalışma kısa sürede büyük yankı uyandırmış ve dört yılda beş baskıya ulaşmıştır. Ancak 1997 yılındaki REFAHYOL koalisyonu döneminde bir şahsın ihbarı üzerine yazar hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ceza davası açılmıştır.
Aydın, "dini tahkir etme" iddiasıyla gıyabında yargılanmış ve mahkeme tarafından 12 ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Bu karar daha sonra para cezasına dönüştürülmüştür. Yargıtay'ın da savunma haklarını kısıtlayan bir usulle kararı onaması üzerine Aydın, yasal mücadelesini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) taşımıştır. AİHM, 2 Mayıs 2006 tarihinde açıkladığı kararla, çalışmanın inananları hedef almadığına, dinin toplumsal eşitsizlikleri meşrulaştırmasını inceleyen bilimsel bir eleştiri olduğuna hükmetmiştir. Türkiye'yi ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle mahkûm eden bu karar, demokratik toplumsal yapının korunması açısından tarihi bir emsal olmuştur.
Yaşadığı hukuki süreci eleştiren yazar, Türkiye'deki yargı sisteminin laik, bilimsel ve evrensel hukuk ilkeleriyle çeliştiğini dile getirmiştir. Toplamda 15 kitaba imza atan Aydın'ın entelektüel üretimi bu dava sürecinde altı yıl boyunca sekteye uğramış, eserin yeni basımları yapılamamıştır.
Düşünce Özgürlüğü ve Gazetecilikteki Yol Ayrımı
Erdoğan Aydın, 2007 yılında katıldığı bir televizyon programındaki laiklik, zorunlu din dersleri ve Kürt meselesinin barışçıl çözümü hakkındaki açıklamalarının ardından hedef haline getirilmiştir. ROJ TV'de yayınlanan bu programa Hollanda Parlamentosu'nun ilk Türkiye kökenli senatörü Düzgün Yıldırım ve Alevi örgütleri temsilcisi Kazım Genç ile birlikte katılan Aydın, görüşlerini açıkladıktan sonra belirli yayın organlarının sistematik kampanyasına maruz kalmıştır. Bu linç girişiminin akabinde, tarih yazıları yazdığı Cumhuriyet gazetesi yönetimi yazarın görevine son vermiş ve eserlerini yayımlayan yayınevi de kitaplarını fuar stantlarından kaldırarak imza günlerini iptal etmiştir. Aydın, bu ayrılığı gazetedeki bazı çevrelerin tutumuyla ilişkilendirmiştir.