Türk basın tarihinin en onurlu kalemlerinden biri olan gazeteci ve yazar **Emil Galip Sandalcı**, 1922 yılında **İstanbul**'da dünyaya geldi.
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun olduktan sonra akademik kariyerine yurt dışında devam etti.
Amerika Birleşik Devletleri'nde yer alan Michigan Üniversitesi'nde yüksek lisans derecesi elde eden Sandalcı, sonrasında ise Harvard Üniversitesi bünyesinde tarih, sosyoloji ve antropoloji bilim dalları üzerine akademik araştırmalarını derinleştirdi.
Ülkeye döndükten sonra, 1955 yılında prestijli bir gazete yarışmasında birincilik elde ederek profesyonel gazetecilik hayatına ilk adımını attı.
Yaşamı boyunca hak ve özgürlük mücadelesinin en ön saflarında yer alan Sandalcı, 10 Mart 1993'te yine doğduğu şehir olan **İstanbul**'da hayata gözlerini yumdu.
Gazeteciliğe İlk Adım ve Mesleki Yükseliş
Mesleğe adım attığı andan itibaren durmaksızın yazan Sandalcı; Vatan, Ulus, Yeni Sabah, Öncü, Yeni Gazete, Demokrat, Kim, Tef, Yarın, 7 Gün ve Güney gibi dönemin en etkili gazete ile dergilerinde görev aldı.
Farklı yayın organlarında kaleme aldığı yazılarla halkın sesi oldu.
Yalnızca gazeteci kimliğiyle yetinmeyerek, ülkenin toplumsal ve siyasal yapısına yön vermek amacıyla 1961 yılında Yeni Türkiye Partisi'nin kurucu kadrosunda görev üstlendi.
Aynı zamanda mesleki örgütlenmeye büyük önem vererek 1960-1962 yılları arasında İstanbul Gazeteciler Sendikası Yönetim Kurulu üyeliğini yürüttü.
Basın dünyasındaki saygınlığı, kendisini 1961 ile 1963 yılları arasında Basın Şeref Divanı üyeliğine taşıdı.
Bunun yanı sıra, TRT Yönetim Kurulu üyeliği görevini yürüterek kamu yayıncılığının tarafsızlığı adına önemli katkılar sundu.
1978-1986 yılları arasında ise Türkiye Yazarlar Sendikası Yönetim Kurulu'nda aktif rol oynayarak edebiyat dünyasının haklarını savundu.
Askeri Müdahaleler, Gözaltılar ve Duruşmalar
Türkiye'nin içinden geçtiği fırtınalı dönemlerde, iktidarların ve askeri yönetimlerin hedefi haline gelmekten kaçınamadı.
TRT bünyesindeki çalışmaları sürerken gerçekleşen 12 Mart 1971 Muhtırası, hayatında zorlu bir dönemin kapısını araladı.
Musa Öğün'ün genel müdürlük makamına getirilmesinin ardından tutuklanarak Yıldırım Bölge Erkekler Koğuşu'na gönderildi.
Burada ağır işkencelere maruz kaldı.
Fakat yaşadığı acılar, adalete olan inancını zayıflatmaya yetmedi.
Deniz Gezmiş ve yoldaşlarının idam cezasından kurtarılması için geniş çaplı bir imza kampanyası örgütledi.
Bu girişiminin ardından Erdal Öz, Şiar Yalçın ve Altan Öymen ile birlikte gözaltına alındı.
Muhtıra yönetimi tarafından Bulgaristan'a uçak kaçırma eylemini planlamakla itham edildiler.
Asılsız iddialara dayanan bu uçak kaçırma suçlaması hiçbir zaman hukuki olarak kanıtlanamadı.
Askeri darbelerin susturamadığı yazar, Demokrat gazetesinde toplumsal sorunları irdeleyen köşe yazıları yazmaya devam etti.
Gazete, 12 Eylül askeri darbesinin ardından kapatılana dek bu köşeden seslenmeyi sürdürdü.
Darbe karanlığında da peşini bırakmayan sistem, onu 1981 ve 1983 yıllarında birer kez daha cezaevine gönderdi.
Demokrasi mücadelesinin simgelerinden olan ünlü Aydınlar Dilekçesi davasında sanık kürsüsüne çıktı.
Baskıcı yönetimler onu asla susturamadı.
Yaşamı boyunca askeri ve sivil mahkemelerde defalarca yargılanan Sandalcı, duruşundan taviz vermedi.
İlginçtir ki, hakkında açılan onlarca davaya karşılık tek bir mahkûmiyet kararı dahi almadı.
Sivil Toplumun İnşasında Öncü Rol
Hukuk zaferlerinin yanı sıra, Türkiye'de sivil toplum bilincinin yerleşmesinde lokomotif rol üstlendi.
Helsinki Yurttaşlar Derneği'nden İnsan Hakları Vakfı'na kadar uzanan geniş bir yelpazedeki birçok sivil toplum kuruluşunun kurulmasında aktif görevler alarak Türkiye'deki hak mücadelelerini kurumsallaştırma yoluna gitti.
Bu doğrultuda kurucuları arasında yer aldığı başlıca kurumlar şunlardır:
- İnsan Hakları Derneği (İHD)
- İnsan Hakları Vakfı (TİHV)
- Türk - Yunan Dostluk Derneği
- Helsinki Yurttaşlar Derneği
- Toplumsal Araştırmalar, Kültür ve Sanat İçin Vakıf (TAKSAV)
Cemal Süreya'nın onun için kurduğu şu cümle, yaşamının en berrak özetidir:
"Emil Galip Sandalcı, insanlığa gönderilen bir mektuptur."