Türk edebiyatının en üretken dönemlerine yön veren yazar ve yayıncı Erdal Öz, 26 Mart 1935 tarihinde Sivas'ın Yıldızeli ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca edebiyatın gücünü toplumsal duyarlılıkla harmanlayan Öz, kurucusu olduğu Can Yayınları ve kaleme aldığı derinlikli eserleriyle Türkiye'nin kültür dünyasını derinden etkiledi. Hukuk eğitiminin ardından yayıncılığa ve edebiyat topluluklarına adanan bir ömür süren usta kalem, 6 Mayıs 2006 tarihinde İstanbul'da aramızdan ayrıldı.
Edebiyata İlk Adımlar ve Hukuk Yılları
Öğrenim hayatına Anadolu'da başlayan usta yazar, 1953 senesinde Tokat Lisesi'nden başarıyla mezun oldu. Yazmaya gençlik yıllarında başladı. Edebiyat dünyasına henüz genç yaşlarda şiir yazarak adım atan sanatçının 'Rasgele' isimli ilk şiiri, 1952 yılında İstanbul'da basılan Kaynak dergisinde okurlarla buluştu. Yazın dünyasındaki arayışlarını sürdüren Öz, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi ve buradaki eğitimini 1969 yılında tamamlayarak mezuniyetini elde etti. Kültür sanat alanındaki çalışmalarını genişleterek Türk Dil Kurumu'nun yayın kolunda görev üstlenen yazar, diğer yandan Türk Sinematek Derneği'nin Ankara şubesi bünyesinde de aktif görevler aldı. Ayrıca, kurucuları arasında yer aldığı 'a' dergisi ile de edebiyata yeni bir soluk getirdi. Usta yazarın gençlik yıllarında şiir, öykü ve eleştirilerini paylaştığı bazı önemli yayın mecraları şunlardır:
- Varlık
- Yeditepe
- Pazar Postası
- Seçilmiş Hikâyeler Dergisi
- Cumhuriyet
- Yenilik
- Değişim
- Emek
Baskı Dönemleri ve Cezaevi Yılları
Türkiye'nin siyasi çalkantılar yaşadığı 12 Mart 1971 sonrasındaki süreçte, Erdal Öz üç kez tutuklanarak cezaevine gönderildi. Mahkeme sonucunda tamamen aklandı. Parmaklıklar arkasında geçirdiği bu zorlu dönem, onun edebiyat anlayışında ve kaleminde çok önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Cezaevindeyken Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan gibi dönemin sembol devrimci gençleriyle tanışma fırsatı buldu. Onların çarpıcı hikayelerini kaleme aldı. Öz, 1970 sonrasında toplumsal gerçekçi bir çizgiye yönelerek baskı karşısında yalnız kalan bireylerin direncini, umudunu ve adalet arayışını yalın bir dille aktardı. Bu süreçte hukuk dışı uygulamalarla karşılaşan tutukluların yaşamlarından kesitler sunarken, 1995 yılında büyük yazar Yaşar Kemal ile birlikte Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde de yargılandı.
Yayıncılıkta Çığır Açan Can Yayınları
Yazarlığının yanı sıra yayıncılık alanında da ülkeye büyük katkılar sunan Erdal Öz, ilk olarak Cem Yayınevi'nin çocuk kitapları serisinin yöneticiliğini üstlendi. Buradaki deneyimlerinin ardından, 1981 yılında Türk yayıncılık tarihine damgasını vuracak olan Can Yayınları'nı hayata geçirdi. Can Yayınları büyük bir başarıydı. Yazar, karakterlerinin iç dünyasındaki psikolojik sarsıntıları toplumsal yaşamın etkileriyle birleştiren duygusal ve gerçekçi üslubuyla kendi eserlerini üretmeye devam etti. Uzun süredir mücadele ettiği akciğer kanseri nedeniyle tedavi gördüğü Amerikan Hastanesi'nde, 6 Mayıs 2006 günü saat 17:22'de yaşama gözlerini yumdu. Naaşı Şile Mezarlığı'na defnedildi.