Erdal Öz, 26 Mart 1935'te Sivas'a bağlı Yıldızeli ilçesinde dünyaya geldi; annesinin Balkan göçmenlerinden, babasının ise Kafkasya kökenli bir aileden olduğu bu tek çocuk, ilerleyen yıllarda Türk edebiyatının hem üretken bir kalemi hem de önemli bir yayıncısı olarak iz bıraktı. Babası Şefik Bey'in ceza hâkimliği görevi aileni sürekli şehirden şehire taşıdı: Yozgat, Edirne Uzunköprü, Ankara, Bolu, Muğla ve Antalya gibi farklı coğrafyalarda geçen çocukluk yılları, özellikle Kırşehir ile kopmayan bağlar, Erdal Öz'ün yazınsal belleğinin temel taşlarını oluşturdu.
Öğrencilik Yılları ve Edebi Başlangıç
1953'te Tokat Gaziosmanpaşa Lisesi'nden mezun olan Erdal Öz, önce İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde başladığı hukuk eğitimini Ankara Üniversitesi'ne taşıdı ve yıllara yayılan bir süreçte 1969'da tamamladı. Öğrencilik döneminde hem Amerikan Haber Merkezi'nde çalıştı hem de Turgut Uyar, Bilge Karasu, Gülten Akın ve Vüs'at O. Bener gibi isimlerle yakın temasını sürdürdü. 1952'de İstanbul'daki Kaynak dergisinde yayımlanan “Rasgele” şiiriyle kamuoyuna adını duyuran Öz, 1956'da öğrenci arkadaşları Hilmi Yavuz, Edip Cansever, Demir Özlü, Onat Kutlar ve diğer isimlerle kurduğu a Dergisi'nin hem mimarlarından biri oldu hem de Cüneyt Arkın ile Yılmaz Güney'in ilk öykülerini bu sayfalar arasında bulduğu çığlıklı bir yayın organı oluşturdu.
1957'de askere giderek Erzurum Oltu'da yedek subay olarak görev yapan Erdal Öz, 1959'da terhisinin ardından önce Kırşehir'e uğradı, ardından Ankara'ya geçti. Akis gazetesinde ve Türk Dil Kurumu'nda düzeltmenlik yaparak geçimini sağlayan yazar, 1961'de Değişim dergisini çıkarmaya başladı; 1962'de ise Ankara Radyosu'nda raportör sıfatıyla çalıştı. İlk öykü kitabı Yorgunlar 1960'ta, ilk romanı Odalarda da aynı yıl yayımlandı.
12 Mart Dönemi ve Tutuklanmalar
1965'te Ünal Üstün ile birlikte Ankara'da Sergi Kitabevi'ni kuran Erdal Öz, bu mekânı dönemin edebi ve siyasi tartışmalarına ev sahipliği yapan bir buluşma noktasına dönüştürdü. 12 Mart 1971 askeri darbesinin yarattığı baskı ortamında siyasal görüşleri nedeniyle üç kez tutuklandı; her seferinde yargılama sonucunda aklandı. 1971'deki tutuklu olduğu dönemde Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan ile tanışan yazar, onların öykülerini kaleme aldı. Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan'a yönelik idam kararını ertelemek amacıyla gerçekleştirilen uçak kaçırma olayından ötürü 1972'de yeniden tutuklandı ve 15 Haziran 1973'e dek cezaevinde kaldı. Bu yıllarda yaşananları işlediği romanı Yaralısın, 1975 Orhan Kemal Roman Ödülü'ne layık görüldü.
Tahliyesinin ardından Sergi Kitabevi'ni devretmek zorunda kalan Erdal Öz, 1974'te Cem Yayınları'nın daveti üzerine ailesiyle birlikte İstanbul'a taşındı. Burada editör olarak görev yaparken Arkadaş Kitaplar çocuk edebiyatı dizisini yönetti; Aziz Nesin, Fakir Baykurt ve Fazıl Hüsnü Dağlarca gibi kalemler bu dizide yer aldı. 1976'da Deniz Gezmiş Anlatıyor'u yayımladı; aynı yıl Sovyetler gezi yazıları Cumhuriyet'te okuyucuyla buluştu.
Can Yayınları ve Yayıncılık Hayatı
1981'de Rağıp Yazır ile ortak kurduğu Can Yayınları, kuruluduğu yılda en çok kitap yayımlayan yayınevi unvanını aldı. Kardeş Kitaplar dizisinde Lev Tolstoy, Hans Christian Andersen ve yerli yazarlar bir arada sunulurken; Dost Kitaplar gençlik dizisinde Agatha Christie, John Steinbeck ve J.D. Salinger gibi üstatlar Türk okurlarla buluştu. 15 Mayıs 1984'te Aydınlar Dilekçesi'ni imzalayıp yeniden yargı önüne çıkan Erdal Öz, 7 Şubat 1986'da beraat etti. Yayımcılık sürecinde Pınar Kür, Ahmet Altan ve Yaşar Kemal'in kitaplarından ötürü de çeşitli davalarla karşılaştı; tümünde aynı direnç çizgisini korudu.
Erdal Öz, aldığı ödüller arasında şunlar yer alır:
- 1975 Orhan Kemal Roman Armağanı — Yaralısın
- 1996 Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü
- 1998 Sait Faik Öykü Armağanı — Sular Ne Güzelse
- 2001 Sedat Simavi Öykü Armağanı — Cam Kırıkları
14 Mart 2006'da ağır bir ameliyat geçiren Erdal Öz, yetmiş birinci yaş gününü dostlarıyla birlikte kutlayacak kadar iyileşmiş görünse de bir süre sonra öksürük krizi nedeniyle hastaneye kaldırıldı ve yaklaşık bir ay komada kaldı. 6 Mayıs 2006'da İstanbul'da akciğer kanserinden hayatını kaybetti; 71 yaşındaydı. 2008'den itibaren ailesi ve Can Yayınları'nın ortaklaşasıyla her yıl bir şair ya da yazara verilen Erdal Öz Edebiyat Ödülü, onun adını Türk edebiyat dünyasında canlı tutuyor.