Kimdir?
David Émile Durkheim, 15 Nisan 1858'de Fransa'nın Lorraine bölgesindeki Épinal'de doğmuş, 15 Kasım 1917'de Paris'te ölmüş Fransız sosyologdur. Sosyolojiyi bağımsız bir bilim dalı hâline getiren ve toplumsal olguları inceleyen çalışmalarıyla tanınır. Sosyoloji adı Auguste Comte tarafından verilmiş olsa da Fransız sosyolojisi, 19. yüzyılın sonundaki güçlü etkisini ona ve kurduğu L'Année Sociologique yayınına borçludur.
Hayatı
Yahudi bir ailede, Mélanie ve Moïse Durkheim'ın oğlu olarak doğdu. Babası, büyükbabası ve büyük-büyükbabası hahamdı; eğitimine ilk Yahudi okulunda başladı. 1885'te Almanya'da bulundu, Fransa'ya dönüşte yayımladığı makaleler ilgi topladı. 1887'de Bordeaux Üniversitesi'nde ders vermeye başladı. 1902'de Sorbonne Edebiyat Fakültesi'nde çalıştı ve 1906'da Buisson'un ölümü üzerine Sorbonne'da Eğitimbilim Profesörlüğü'ne getirildi. Oğlu André-Armand'ın I. Dünya Savaşı'nda Makedonya cephesinde ölmesinin ardından hastalandı ve 1917'de Paris'te öldü.
Toplum teorisi
Durkheim'a göre toplumsal düzen ve dayanışma her şeyden önce gelir; bunun için işbölümü ve uzmanlaşma gerekir. Toplumsal düzenin sürmesi için iki tür dayanışma vardır: mekanik ve organik dayanışma. Mekanik dayanışmanın hâkim olduğu toplumlar homojen, az gelişmiş yapıdadır, ağırlıklı olarak ceza hukukuna tabidir ve bireylerin işlevleri birbirinin aynısıdır. Organik dayanışmanın hâkim olduğu toplumlar ise heterojendir; üretim artar, özel hukuk geçerlidir, cezanın yerini tazmin alır ve her bireyin ayrı bir işlevi vardır.
Toplumu bir arada tutan unsurların değerler ve gelenek olduğuna inandı. Suç, sapma ve intihar davranışlarının normsuzluğun (anomi) arttığı durumlarda çoğaldığını savundu. En önemli çalışması 1897 tarihli İntihar'dır. Ona göre toplumsal dayanışmayı sağlayan en önemli unsur dindir; ahlaki uzlaşının kaynağı dindir, dinin kaynağı ise toplumun kendisidir. Toplumsal olguların bireyin dışında olduğunu, bireye zorlayıcı biçimde etki ettiğini ve yine başka toplumsal olgularla açıklanması gerektiğini savundu; toplum yaşamının doğal dünyayı inceleyen bilim insanlarındaki nesnellikle incelenmesini istedi.
Madde, intihar ve sapma eğilimlerinin artmasında bireycilik, kapitalizmin yarattığı aşırı umut ve ulusun ile ailenin zayıflaması gibi etkenleri sıralar. Durkheim bilgi anlayışında da toplumu örnek aldı: ona göre en genel kavramlar topluma ilişkindir ve toplumla birlikte zaman içinde değişip gelişir; din ve Tanrı anlayışı gibi kurumlar da topluma bağlıdır ve onunla birlikte evrilir. Din sosyolojisiyle ciddi biçimde ilgilendi ve Comte'un takipçisi sayılır; eserlerinin bir kısmı Türkçeye çevrilmiştir.
Başlıca eserleri arasında Ahlaksal Terbiye, Ahlak ve Hukuk Kaideleri Hakkında Dersler, Meslek Ahlakı, Ceza Evriminin İki Kanunu, Dini Hayatın İlkel Biçimleri, Sosyolojik Yöntemin Kuralları ve İntihar yer alır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Emile Durkheim maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.