Fransız edebiyatının en cesur kalemlerinden Sidonie Gabrielle Claudine Colette, 28 Ocak 1873 tarihinde Fransa'nın güneyindeki şirin bir taşra kasabası olan Saint-Sauveur-en-Puisaye'de dünyaya gözlerini açtı. Eserlerinde kadın cinselliğini, toplumsal dayatmaları ve tutkulu ilişkileri korkusuzca işleyen yazar, erkek egemen sanat dünyasında kendi bağımsız kimliğini inşa etmeyi başardı. Dönemin tabularını yıkan sıra dışı yaşam tarzıyla tanınan ünlü edebiyatçı, samimi ve akıcı üslubuyla dünya çapında geniş kitlelere ulaştı. 1954 yılında Paris'te hayata veda eden sanatçı, geride bıraktığı onlarca ölümsüz eserle modern edebiyatta silinmez bir iz bıraktı.
Prangalar Altında Parlayan Bir Deha
Colette'in edebiyat yolculuğu, çocukluk ve genç kızlık yıllarını geçirdiği Güney Fransa taşrasında başladı. Ordudan emekli bir deniz subayı olan babası ve sıra dışı özgürleşmeci karakteriyle küçük taşra kasabasının diline düşmüş olan annesiyle birlikte büyümesi, onun gelecekteki isyankâr ruhunu ve özgür kişiliğini şekillendiren en temel unsurlar oldu. Genç kadın, henüz yirmi yaşındayken yazar ve eleştirmen Henri Gauthier Villars ile evlenerek Paris'e adım attı. Bu evlilik, genç yazar için hem bir esaretin hem de büyük bir şöhretin kapısını aralayacaktı. Eşinin edebi dehasını fark etmesiyle birlikte, Colette kendini bir odada kilitli bularak zorla yazı yazmaya mahkum edildi. O zamanlar yazmaktan keyif almıyordu. Başlarda yazmaktan keyif almasa da, bu baskı altında ortaya çıkardığı ve kocasının imzasıyla yayımlanan eserler büyük yankı uyandırdı. Bu kitaplar çok kısa sürede büyük ün getirdi. Yazarın 1900-1903 yılları arasında kaleme aldığı ve bir kadının büyüme mücadelesini anlatan ünlü Claudine serisi, aslında kocasının hanesine yazılan devasa bir başarıya dönüştü.
Skandallar Kraliçesi ve Özgürlük Arayışı
Kocasının üzerindeki ağır baskısından kurtulmayı başaran yazar, 1906 senesinde boşanarak kendi ayakları üzerinde duracağı yeni bir döneme yelken açtı. Paris sahnelerinde altı yıl boyunca şarkı söyledi. Dünyaca ünlü Moulin Rouge kabaresinde sergiledişi performanslarla adından söz ettiren sanatçı, edebi üretimini de hiçbir zaman aksatmadı. Kabaredeki bir gösteri sırasında yaşanan cesur sahne şovu, muhafazakar çevrelerde büyük yankı uyandırarak ona "Skandallar Kraliçesi" unvanını kazandırdı. Adı artık skandallarla anılıyordu. Bu dönemde toplumsal normlara meydan okumayı adeta bir yaşam tarzı haline getiren cesur yazar, Üçüncü Napolyon'un yeğeni Marquise de Belboeuf ile yaşadığı aşkla sınırları zorladı. Birinci Dünya Savaşı yıllarında cephe gerisinde gazetecilik yaparak toplumsal değişimleri yakından gözlemleme fırsatı bulan yazar, savaşın getirdiği yıkıcı etkilere rağmen kalemi elinden bırakmadı ve edebi çalışmalarına aralıksız devam etti.
İntikam, Aşk ve Edebi Zaferler
İkinci evliliğini diplomat ve gazeteci Henri de Jouvenel ile gerçekleştiren yazarın bu beraberlikten bir kız çocuğu oldu. Ancak eşinin sadakatsizliği üzerine derin bir intikam planı hazırlayan ünlü romancı, eşinin ilk evliliğinden olan oğlu Bertrand'ı başan çıkararak evliliğin bedelini ağır bir şekilde ödetti. Bu sıra dışı hikaye büyük ilgi gördü. Bu çarpıcı olay, daha sonra edebiyat dünyasında büyük ses getirecek olan Cheri romanına da ilham kaynağı olacaktı. Muhafazakar ondokuzuncu yüzyılın katı kurallarından yirminci yüzyılın modern yaşam tarzına geçiş döneminde yaşanan sosyal ve kültürel sancıları eserlerine ustalıkla entegre eden yazar, kadınların kendi ayakları üzerinde durduğu özgür dünyaları başarıyla resmetti. Edebi başarıları ardı ardına geldi. Edebi başarıları sayesinde 1930 yılında Belçika Kraliyet Akademisi üyeliğine seçilen sanatçı, ayrıca prestijli Goncourt Akademisi bünyesine kabul edilen ilk kadın yazar olarak tarihe geçti.
Zorlu Yıllar, Mavi Fener ve Ebedi Veda
Üçüncü evliliğini Yahudi iş insanı Maurice Goudeket ile yapan Colette, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Fransa'da büyük zorluklarla karşılaştı ve eşiyle birlikte saklanmak zorunda kaldı. Bu buhranlı dönemin ardından, talihsiz bir kaza sonucu kaval kemiğine batan bir broş yüzünden ömrünün son yirmi yılını dayanılmaz acılarla ve yatağa bağımlı geçirdi. Onun için acı dolu günler başlamıştı. Kendisini hiçbir zaman doğrudan bir feminist olarak konumlandırmasa da, aynı zamanda kaleme aldığı son anı kitabı olan Mavi Fener adlı eserinde kendini "erotik bir militan" olarak tanımladı. 1944 yılında, yetmiş iki yaşındayken yayımladığı ve Parisli genç bir kızın hikayesini konu alan ünlü eseri Gigi ile dünya çapında muazzam bir popülarite yakaladı. Sinemaya ve Broadway tiyatrolarına uyarlanan bu başyapıt, tam dokuz dalda Oscar ödülü kazanarak adını sinema tarihine de altın harflerle yazdırdı. Hayatı boyunca arzularının sesini dinleyen ve bedenin özgürlüğünü savunan cesur edebiyatçı, 3 Ağustos 1954'te Paris'te seksen bir yaşında gözlerini yumdu. Yaşadığı skandallar nedeniyle kilisenin dini tören yapmayı reddettiği yazar için Fransa hükümeti tarafından görkemli bir devlet töreni düzenlendi. Tören halkın yoğun katılımıyla gerçekleşti.
Öne Çıkan Başlıca Eserleri
Colette'in dünya edebiyatına kazandırdığı ve geniş kitleler tarafından sevilerek okunan en önemli yapıtlarından bazıları şunlardır:
- Gigi (1944) - Yaşlılığında yazarın öhretini zirveye taşıyan ve sinema uyarlamasıyla Oscar kazanan en popüler eseri.
- Claudine Serisi (1900-1903) - Büyüme çağındaki bir kadının gözlemlerini aktaran ve edebiyat sahnesine adım atmasını sağlayan kitap dizisi.
- Dişi Kedi (1933) - Kadın-erkek ilişkilerinin kıskançlık ve tutku dolu dehlizlerini usta bir dille aydınlatan romanı.
- O Zevkler (1932) - Kadınlar arasındaki entelektüel dostluğu ve aşkı eski Yunan esintileriyle ele alan cesur yapıtı.
- Yeşil Başaklar (1923) - Kadın ruhunun derinliklerini çevre koşullarıyla birlikte hassas bir duyarlılıkla işleyen eseri.