Clemens Holzmeister Kimdir?

Çocukluğu ve eğitimi

Clemens Holzmeister, 27 Mart 1886'da Avusturya'nın Tirol eyaletindeki Fulpmes'te doğdu. Brezilyalı demirci ustası bir babanın ve Avusturyalı bir annenin sekiz çocuğundan biriydi; babasını 1897'de kaybetti. Ortaöğrenimini Innsbruck'ta tamamladı. 1906-1913 arasında Viyana Teknik Üniversitesi'nde mimarlık okudu ve 1919'da, Roma döneminden başlayarak kilise yapımını incelediği tezle doktor unvanı aldı. Avusturya, Almanya, İtalya ve Türkiye'de yaklaşık 700 proje planlamıştır.

Avusturya ve Almanya yılları

1919-1924 arasında Innsbruck'taki Devlet Yapı Sanat Okulu'nda öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1924'te katıldığı Viyana Krematoryumu proje yarışmasında projesi uygulanmaya değer bulundu. Krematoryumun inşası büyük bir siyasi tartışma yaratmış, bir kilise mimarının farklı bir dinî anlayış taşıyan krematoryum yapması da çok eleştirilmişti; proje yine de mimarın Avusturya ve Almanya'da tanınmasında önemli rol oynadı. Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'nde öğretim üyesi ve yönetici olarak göreve başladı. 1926'da 12 yıl sürecek Salzburg Festival Salonu yenileme çalışmalarını başlattı. 1928-1933 arasında Düsseldorf Güzel Sanatlar Akademisi'nde ders verdi. 1929'da gerçekleştirdiği Schlageter Anıtı, kendi tanımıyla en iyi yapıtlarından biriydi; ancak I. Dünya Savaşı'ndan sonra sağcı partilerin desteklediği bir propaganda anıtı olduğu için Düsseldorf şehir parlamentosunun 8 Mart 1946 tarihli kararıyla yıktırıldı. Almanya'da Blankenese, Merdingen, Mönchengladbach, Kleve ve Berlin Lilienstrasse kiliseleri gibi birçok kilise tasarlayarak bu alanda uzman olduğunu gösterdi. Hitler rejiminin baskıları nedeniyle 1933'te Düsseldorf'taki görevinden ayrıldı, Viyana'ya döndü ve 1933-1937 arasında Viyana Güzel Sanatlar Akademisi rektörlüğünü yürüttü.

Ankara ve Türkiye'de yaşam

Ankara'ya yerleşen mimar Egli'nin tavsiyesiyle Savunma Bakanlığı için proje hazırladı; 1927-1935 arasında yeni kurulan Ankara'da birçok yapının projesini çizdi. Bunu Erkân-ı Harbiye binası, Millî Eğitim Bakanlığı, Ordu Evi, Harp Okulu, Güven Anıtı (Anton Hanak ile), İçişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Merkez Köşkü (Pembe Köşk), Vilayet Meydanı, Bayındırlık Bakanlığı, Yargıtay, Emlak Bankası, Ulus'taki Merkez Bankası ve Avusturya Konsolosluğu projeleri izledi. 11 Ocak 1937'de çıkarılan yasayla açılan TBMM proje yarışmasında birinciliğe değer görülen üç projeden biri ona aitti ve Mustafa Kemal Atatürk'ün isteğiyle onun projesi uygulandı. 1938'de Almanya'nın Avusturya'yı işgalinden sonra Viyana Akademisi'nden uzaklaştırıldı ve Türkiye'ye göç etti; İstanbul Tarabya'daki Sümer Palas'ta yaşadı. 1940-1947 arasında İstanbul Teknik Üniversitesi'nde ders verdi, 1947'de TBMM projesine ağırlık vermek üzere Ankara'ya taşındı. Savaştan sonra adı aklandığı hâlde uzun süre Avusturya'ya dönmedi.

Son yılları

1950'de Viyana Güzel Sanatlar Akademisi rektörü oldu ve 1957'de emekli olana dek görevini sürdürdü. 1951'de Graz Teknik Üniversitesi Şeref Ödülü'ne, 1953'te Avusturya Devlet Mimarlık Büyük Ödülü'ne değer görüldü. Salzburg Festival Salonu'nun ikinci etabını tamamladı. TBMM binası, yardımcısı Ziya Payzın tarafından 1960'ta bitirildi. 1963'te İstanbul Teknik Üniversitesi'nden, 1971'de Viyana Teknik Yüksekokulu'ndan fahri doktora unvanı aldı. Türkiye'yi son kez 1978'de ziyaret etti ve meclis kompleksinin genişletilmesinde danışmanlık yaptı. 12 Haziran 1983'te Salzburg'a bağlı Hallein'de öldü. Avusturyalı aktris Judith Holzmeister'in babasıdır; 2008'de Ankara'da bir caddeye adı verildi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Clemens Holzmeister maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.