Cafer Sayılır, 1888 senesinde Eskişehir'in Türkmentokat köyünde hayata gözlerini açtı. Kendisi, hem Çanakkale hem de Yemen cephelerinde gösterdiği kahramanlıklar ve Milli Mücadele'de köyünü savunurken ortaya koyduğu üstün gayretleri dolayısıyla Mustafa Kemal Atatürk'ün doğrudan teklifi ile TBMM'ye milletvekili olarak seçilmiştir. Topaloğlu Mustafa Efendi ile Fadime Hanım'ın çocuğu olarak dünyaya gelen Sayılır, çocukluk yıllarında doğduğu köyde temel eğitim almıştır. İlk eğitiminin ardından, ailesine ait geniş topraklarda uzun süre çiftçilik faaliyetleriyle meşgul oldu. Hayatının dönüm noktası ise I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle başlayan seferberlik süreci oldu.
Cephelerde Geçen On Bir Yıl ve Kurtuluş Mücadelesi
Seferberlik ilanıyla birlikte askere alınan genç adam, yurdun savunması için uzun yıllar evinden uzak kaldı. Vatan görevi onu önce Yemen'in kavurucu sıcaklarına, ardından ise Çanakkale'nin çetin siperlerine sürükledi. Bu çetin muharebeler esnasında cephe hattında aktif şekilde çarpışırken yaralanarak gazi unvanına sahip oldu. Tam on bir yıl boyunca kesintisiz olarak askerlik hizmetinde bulundu. Milli Mücadele dönemi başladığında ise memleketine dönerek Türkmentokat köyünün muhtarlık görevini üstlendi. Yunan güçlerinin Eskişehir ve çevresini işgal ettiği günlerde, köy ahalisini örgütleyerek düşmana karşı direniş başlattı. Yunan işgaline karşı köyünü muhtar olarak koruduğu sırada düşman kuvvetlerine tutsak düşmüş olsa da vatan sevgisi ve azmi sayesinde kısa süre içerisinde kaçarak esaretten kurtulmayı başarmıştır.
Atatürk'ün Önerisiyle Meclis Sıralarına
Milli Mücadele'nin başarıyla tamamlanmasının ardından, Cafer Sayılır'ın vatansever gayretleri Ankara hükümetinin de dikkatini çekti. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, onun meclise girmesini bizzat tavsiye etti. Yapılan seçimlerin neticesinde Eskişehir Milletvekili sıfatıyla TBMM'nin dördüncü döneminde yasama faaliyetlerine katıldı. Deneyimli vatansever, 4 Mayıs 1931 tarihinde parlamentoya ilk adımını atarak resmi görevine başladı. Yasama döneminin ikinci yılından itibaren meclis bünyesindeki Tarım Komisyonunda etkin roller üstlenen Sayılır, doğup büyüdüğü topraklardan edindiği çiftçilik tecrübesiyle köylünün kalkınması için önemli çalışmalar gerçekleştirmiştir. Parlamenterlik görevinin yanı sıra Halk Partisi bünyesinde yerel düzeyde ocak başkanlığı vazifesini yürüttü. Soyadı Kanunu kabul edildiğinde, vatanına yaptığı büyük katkılardan dolayı bizzat Atatürk tarafından kendisine "Sayılır" soyadı layık görüldü.
Toprağa Dönüş ve Vefatı
Milletvekilliği görevinin sona ermesiyle birlikte Ankara'daki siyasi çalışmalarını tamamladı. Ardından, tarımla ilgilenmek amacıyla Türkmentokat köyüne döndü. Yaşamının sonuna kadar burada toprakla ilgilenmeyi sürdürdü. 6 Mayıs 1947 tarihinde hayata gözlerini yuman Cafer Sayılır, Eskişehir'deki Odunpazarı Mezarlığı'nda ebedi istirahatgahına tevdi edildi.
Öne Çıkan Başarıları ve Dönüm Noktaları
- 11 yıllık cephe görevi: I. Dünya Savaşı'nın Yemen ve Çanakkale cephelerinde savaşarak gazi olmuştur.
- Köy savunması ve muhtarlık: Milli Mücadele yıllarında muhtarlık yaptığı köyünü Yunan işgaline karşı savunmuştur.
- TBMM Milletvekilliği: Atatürk'ün teklifi üzerine Eskişehir'i parlamentoda temsil etmiştir.
- Tarım Komisyonu üyeliği: Meclis çatısı altında tarımsal kalkınma faaliyetlerinde görev almıştır.
- Soyadı taltifi: Vatana olan hizmetleri nedeniyle Atatürk tarafından bizzat "Sayılır" soyadı verilmiştir.