Türk yayıncılık, televizyon ve sinema dünyasının çok yönlü simalarından Bilgin Adalı, 11 Aralık 1944 tarihinde Karabük’ün tarihi ilçesi Safranbolu’da dünyaya geldi. Kaleme aldığı otuzu aşkın çocuk yapıtı, çektiği nitelikli belgeseller ve yetiştirdiği yüzlerce öğrenciyle kültür hayatımızda derin izler bırakan usta sanatçı, 29 Eylül 2012 günü İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayata gözlerini yumdu. Genç yaşlardan itibaren edebiyata ilgi duyan Adalı, TRT'nin kurucu yönetmen kadrosunda yer alarak ülkemizde televizyon yayıncılığının kurumsallaşmasına ve belgesel sinemanın gelişimine öncülük etti.
Edebiyatla Tanışma ve İlk Gençlik Yılları
Adalı'nın çocukluk dönemi, babasının yürüttüğü kamu görevi dolayısıyla Antalya, Mersin ve Alanya gibi farklı Akdeniz kentlerinde geçti. İlkokul sıralarındayken hikaye ve şiir karalamaya başlayan yazar, ilk gençlik yıllarında da yazınsal üretimini sürdürdü. Orta öğrenim basamaklarını sırasıyla Tarsus Amerikan Koleji, Alanya Ortaokulu ve Mersin Tevfik Sırrı Gür Lisesi bünyesinde tamamladı. Henüz lisedeyken edebiyat çevreleriyle buluşan Adalı'nın ürettiği ilk edebi denemeler, Kıbrıs'ta yayımlanan Beşparmak dergisinde okur karşısına çıktı. Ayrıca Mersin'deki akranlarıyla bir araya gelerek Kıyı adlı yerel bir sanat dergisinin yayına hazırlanmasında aktif rol üstlendi.
Televizyonculuk Kariyeri ve TRT Yılları
Yükseköğrenimini Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksek Okulu'nda radyo ve televizyon programcılığı alanında gerçekleştiren Adalı, 1968 yılında adım attığı TRT çatısı altında uzun yıllar emek verdi. Kurumun ilk kadrolu televizyon yönetmenlerinden biri olma unvanını elde etti. Burada 1976 yılına dek süren görevi boyunca televizyon ekranları için çok sayıda yapım tasarladı. Türk Kurtuluş Savaşı, Mustafa Kemal Atatürk ve Atatürk ilke ve inkılaplarını konu edinen tarihi belgesellere imza attı. Bunun yanı sıra çocukların zihinsel gelişimini destekleyen gençlik yayınları ile kültür-sanat programlarını hayata geçirdi. Mesleki başarıları ve Türkçeye olan hassasiyeti sayesinde 1973 senesinde Türk Dil Kurumu üyeliğine layık görüldü.
Akademik Katkıları ve İstanbul Dönemi
Adalı, 1976 yılında sinema eğitimi alanında tarihi bir adım attı. Değerli akademisyen Âlim Şerif Onaran ve bir diğer kurucu meslektaşıyla birlikte Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümü’nün kuruluşunu üstlendi. Buradaki sekiz yıllık eğitmenlik serüveninde geleceğin sinemacılarına rehberlik etti. Bu süreçte öğrencilerine aktardığı derslerden bazıları şunlardır:
- Belgesel Film Yapım ve Yönetimi
- Senaryo Yazarlığı ve Yaratıcı Yazarlık
- Fotoğrafçılık ve Yazılı Anlatım
- Televizyona Giriş ve Televizyon Programcılığı
Akademiden 1984 yılında istifa ederek ayrılan Bilgin Adalı, yaşamının geri kalan kısmını sürdüreceği İstanbul’a yerleşti. Buradaki özel reklam ajanslarında metin yazarı ve yönetici olarak çalıştı. Aynı dönemde TRT ekranlarında yayınlanan Portreler, Gençlerle ve Fırat’ın Türküsü gibi popüler televizyon dizileri ile belgesellerin senaryo yazarlığını ve yönetmenliğini sürdürdü. Ayrıca özel sektör ve sivil toplum kuruluşları adına çeşitli tematik belgesellerin metinlerini hazırladı. Bu çalışmalar arasında Derinlerdeki Tarih, Göklerin Kızı Sabiha Gökçen ve Nazar Boncuğu gibi ses getiren belgesel yapımlar yer aldı. Üretkenliğini kaybetmeyen Adalı, İstanbul Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi ve Maltepe Üniversitesi bünyesinde de misafir öğretim görevlisi olarak dersler vermeyi sürdürdü. Ebedi istirahatgahı olan Kilyos Mezarlığı'na uğurlanmadan önce geride otuzdan fazla çocuk kitabı bıraktı.