İçeriğe Atla
Bilgesu Erenus fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Bilgesu Erenus Kimdir?

Bilgesu Erenus, 1943 Gölpazarı doğumlu yazar, senarist ve müzisyen; Türk tiyatrosunun en üretken ve siyasi kalemlerinden biri.

Diğer adlar: Bilgesu Erenus

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Bilgesu Erenus Hakkında

Bilgesu Erenus, 1943 yılında babasının kaymakam olarak görev yaptığı Bilecik'in Gölpazarı ilçesinde dünyaya geldi. Kadıköy Kız Koleji'nin ardından hukuk ve konservatuar eğitimine yönelen Erenus, bu süreçleri yarım bırakarak İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü'nden — bugünkü adıyla Halkla İlişkiler Fakültesi'nden — mezun oldu. Metin yazarı ve prodüktör sıfatıyla 1965-1973 yılları arasında TRT bünyesinde çalıştı; sonradan hem TRT'yi hem de Ankara Sanat Tiyatrosu'nu asıl okulları arasında saydı.

Tiyatro ve Yazarlık Yolculuğu

Edebiyat dünyasına adımını tiyatroyla attı. İlk oyunu "El Kapısı", 1973'te Ankara Sanat Tiyatrosu'nda Rutkay Aziz'in rejisiyle sahnelendi. Daha önce Evli Evine Köylü Köyüne adlı radyo oyunuyla TRT Radyo Oyunları Başarı Ödülü'nü almış olan Erenus, bu çıkışın ardından kaleme ara vermedi. Ortak ve Kelaynaklar Dostlar Tiyatrosu'nda, Nereye Payidar ise yine Ankara Sanat Tiyatrosu'nda izleyiciyle buluştu. 1978'de Avni Dilligil Armağanı'na değer görülen İkili Oyun, 1979'da Milliyet-Sanat Dergisi'nin Çocuk Oyunları Yarışması'nda birincilik kazanan Birbirine Eş Beş Kardeş ile üretkenliğini pekiştirdi.

Uluslararası alanda en fazla ilgi gören yapıtı "Misafir" oldu. 1980'de yazılan bu oyun, Almanya'nın önce davet edip sonra dışladığı Türk işçilerin deneyimini Musa adlı bir karakter üzerinden aktarıyor. İstanbul Şehir Tiyatrosu, Adana, Diyarbakır, Bursa ve Antalya Devlet Tiyatroları başta olmak üzere pek çok sahnede oynanan yapıt; Avrupa'nın çeşitli kentlerinde ve Avustralya'da da sergilendi. Köln'deki Arkadaş Theatre, oyunu 1997'den itibaren repertuvarında tuttu. Işıl Kasapoğlu'nun yönetiminde Fransızcaya uyarlanan Misafir, 1989 İstanbul Tiyatro Festivali'nde Fransız prodüksiyonu olarak yer aldı; 2010'da L'invité adıyla Paris'te yayımlandı.

Sansür, Yargılanma ve Direniş

Erenus'un kaleminden çıkan her yapıt rahat bir yayın süreci geçirmedi. 12 Eylül 1980 darbesinin ardından sol perspektifli üç romanı — Gece, Göz ve Kazı — onlarca yıl yayınevi kapılarında bekledi; ancak 1990'larda basılabildi. Dersim '38 senaryosu ise hiç filme çekilemedi; 1998'deki yayınının hemen akabinde yargılandı ve toplatıldı. Havuç ya da Sopa, Altıncı Gün ve İki Bin Yılına İki Bir… oyunları da uzun süre sahneleme imkânı bulamadı.

Toplumsal mücadeleyle iç içe geçen bir yaşam sürdürdü. 1977-1979 yıllarında Aziz Nesin başkanlığındaki Türkiye Yazarlar Sendikası Yönetim Kurulu'nda yer aldı. 1984'te Kenan Evren yönetimine karşı hazırlanan Aydınlar Bildirgesi'ni Çankaya'ya taşıyanlar arasındaydı. 1987'de darbe sonrasının ilk 1 Mayıs etkinliğini sunan isimlerden biri oldu. Kürt müziği üzerindeki yasakları aşmaya yönelik girişimleri çoğu zaman gözaltıyla sonuçlandı. 1995'te bir Cam-İş Sendikası toplantısında sarf ettiği sözler gerekçesiyle askeri mahkemede yargılandı ve kısa bir süre Bayrampaşa Cezaevi'nde kaldı.

Müzik, Çocuk Tiyatrosu ve Günümüzdeki Çalışmaları

Yazarlığın yanı sıra müzikle de ilgilendi; 1987 ve 1998'de iki albüm yayımladı. Çocuklar için yazmayı büyük bir sorumluluk olarak gördüğünden bu alanda yalnızca üç oyun kaleme aldı: ödüllü Birbirine Eş Beş Kardeş, Anya Manya Kumpanya ve 2010 tarihli Kuguşdigili. İki binli yıllarda gitarı ve geleneksel İbiş figürüyle sahnelediği "Pandora'nın Kutusu" gösterisiyle üniversite tiyatro bölümlerinde ve kitle etkinliklerinde boy gösterdi. Erenus, tüm bu süreçlerde kalemini emekçilere, doğaya ve dünya çocuklarına yönelik tutma ilkesinden vazgeçmedi.

  • Tiyatro oyunları: El Kapısı, Misafir, Kelaynaklar, Halide, Dokumacılar, Kırmızı Karaağaç ve diğerleri
  • Romanlar: Gece, Göz, Kazı, Payidar, Samur Kürk / Uzayan Yolculuk
  • Senaryo: Devlerin Ölümü (1990), İkili Oyunlar (1989), Bir Tren Yolculuğu (1988)
  • Müzik albümleri: Şarkılarımız (1987), Şarkılarımız Kardeştir (1998)

İlgili Kişiler

Meslek, coğrafya, dönem ve ilgi alanı benzerliğine göre önerilen profiller.

Benzerlik skorları meslek, coğrafya, dönem ve Wikidata bağlantılarına göre otomatik hesaplanır.