İçeriğe Atla
Bernoulli fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Bernoulli Kimdir?

Bernoulli ailesi, 17-18. yüzyıllarda Basel'den dünyaya üç nesil matematik dahisi yetiştiren İsviçreli bilim hanedanıdır. Jakob, Johann ve Daniel Bernoulli matematiğin temel taşlarını döktü.

Diğer adlar: Jacques Bernoulli, Jakob Bernoulli, Johann Bernoulli, Jean Bernoulli

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Bernoulli Hakkında

Bernoulli ailesi, matematik tarihinin en dikkat çekici soylarından birini oluşturur. Üç-dört nesil boyunca sekiz ila on üstün zekalı matematikçi yetiştiren bu İsviçreli hanedan, genetikçilerin olduğu kadar bilim tarihçilerinin de ilgisini çekmiştir. Kökleri 1583 yılına dayanır: Huguenot inancını taşıyan aile, Katoliklerin toplu katliamlarından kaçmak için Anvers'i terk ederek İsviçre'ye sığındı. Kuşaklar içinde hukuk, edebiyat, yönetim ve sanatta parlayan aile mensupları, en büyük atılımlarını ikinci ve üçüncü kuşakta matematikte gerçekleştirdi.

Jakob Bernoulli — Geleneğin Kurucusu

Jacques (Jakob) Bernoulli, 6 Ocak 1655'te Basel'de doğdu ve 16 Ağustos 1705'te aynı şehirde hayatını kaybetti. Ailenin matematik geleneğini fiilen başlatan kişi olarak tarihe geçmiştir. Kardeşi Johann ile birlikte Leibniz'in öğrencisi olan Jakob, diferansiyel ve integral hesabın ilkelerini derinlemesine inceledi. 1687'den ölüm yılı olan 1705'e dek Basel Üniversitesi'nde matematik profesörlüğü yaptı.

Katkıları birçok alana yayılır:

  • Kutupsal koordinatların matematiksel kullanımı
  • Zincir eğrisi ve kelebek eğrilerinin incelenmesi
  • Logaritmik sarmalın geometrik analizi
  • Olasılıklar kuramı ve değişimler hesabındaki öncü çalışmalar

Olasılık kuramına ilişkin kitabında Huygens'in şans oyunları broşürünü yeniden ele aldı; permütasyon ve kombinasyonları inceleyerek binom dağılımları üzerine Bernoulli Teoremi'ni geliştirdi.

Johann Bernoulli — Kardeşiyle Rekabet, Oğluyla Meydan Okuma

Johann (Jean ya da John) Bernoulli, 27 Temmuz 1667'de Basel'de doğdu ve 1 Ocak 1748'de yine Basel'de öldü. Jakob'un kardeşi, Daniel Bernoulli'nin ve Nicolaus II Bernoulli'nin babasıdır. İkisi Basel Üniversitesi'nde birlikte çalışırken başlayan ilişki, Johann'ın mezuniyetinin ardından kıskançlığa varan sert bir rekabete dönüştü. Bu gerilimin kaynağı büyük ölçüde Johann'ın ağabeyinin akademik konumunu istememesiydi.

Jakob'un 1705'te ölümünden sonra Johann bu kez oğlu Daniel'le hesaplaşmaya girdi. 1738'de baba ve oğul, hidrodinamik üzerine çalışmalarını neredeyse eş zamanlı olarak yayımladı.

Daniel Bernoulli — Akışkanların Mekaniğini Kuran Adam

Daniel Bernoulli, 29 Ocak 1700'de Groningen, Hollanda'da dünyaya geldi; 17 Mart 1782'de Basel'de yaşamını yitirdi. Johann'ın oğlu, Jakob'un yeğenidir. Matematikçi olmadan önce tıp eğitimi aldı ve doktorluk yaptı. Paris İlimler Akademisi ödülünü tam on kez kazandı; bu başarı, döneminde hemen hemen eşsiz sayılır.

Yirmi beş yaşında Saint Petersburg'a matematik profesörü olarak atandı. Anatomi, botanik ve fiziği de okutan Daniel, Basel Üniversitesi'nde uzun yıllar profesörlük sürdürdü. Verimli çalışmalarının büyük bölümü astronomi, fizik ve hidrodinamiğe aittir.

Hydrodynamica adlı yapıtında hidrolik basınç teoremlerini ve gazların kinetik kuramını ayrıntılı biçimde ortaya koydu. Akan sıvıların kinetik, basınç ve potansiyel enerjiye sahip olduğunu ve bu enerjilerin birbirine dönüşebildiğini kanıtladı; geliştirdiği formüller bugün hâlâ akışkanlar mekaniğinin temelini oluşturmaktadır. Aynı zamanda bir hekim olan Daniel, kan basıncını ölçen ilk aleti de akışkan dinamiği çalışmalarından yola çıkarak tasarladı. Bu yöntem 18. yüzyılın sonlarına dek tıp pratiğinde kullanıldı. Babası Johann ve amcası Jakob adi diferansiyel denklemler kuramında öncü sayılırken, Daniel kısmi diferansiyel denklemler alanında çığır açıcı konuma yerleşti. Bunun yanı sıra fiziğin kurucuları arasında gösterilmektedir.

İlgili Kişiler

Meslek, coğrafya, dönem ve ilgi alanı benzerliğine göre önerilen profiller.

Benzerlik skorları meslek, coğrafya, dönem ve Wikidata bağlantılarına göre otomatik hesaplanır.