Aslan Mashadov Kimdir?

Genel Bakış

Aslan Aliyeviç Mashadov (Rusça: Аслан Алиевич Масхадов), 21 Eylül 1951'de Kazakistan'da doğdu ve 8 Mart 2005'te Tolstoy-Yurt'ta öldü. Çeçen İçkerya Cumhuriyeti'nin üçüncü cumhurbaşkanıydı ve Çeçenistan bağımsızlık mücadelesinin önde gelen liderlerinden biri olarak anılır.

Erken Yaşamı ve Askerliği

Mashadov altı yaşındayken, 1957'de ailesiyle birlikte Çeçenistan'a döndü. 1972'de Tiflis Topçu Okulu'ndan mezun oldu. Ardından Rusya'nın bazı bölgelerinde, ayrıca Macaristan ve Litvanya'da görev yaptı. Kızıl Ordu'da topçu albay rütbesine kadar yükseldi. Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra ordudan ayrıldı.

Devlet Başkanlığı Dönemi

1992'de ülkesine dönerek genelkurmay başkanı oldu. 1996'da büyük oranda sona eren Birinci Çeçen Savaşı'nın kazanılmasında önemli payı olduğu kabul edilir. Devlet Başkanı Cevher Dudayev'in Rus birliklerince öldürülmesinin ardından 1996'da geçici başbakan olarak atandı. 1997'de rakibi Şamil Basayev karşısında büyük bir zafer kazanarak Çeçenistan Devlet Başkanı seçildi.

Görevi sırasında dış politikada Rusya'ya karşı ılımlı, iç politikada ise köktendincilik karşıtı ve laik bir çizgi izledi. Bu süreçte Şamil Basayev'e bağlı güçler ile Çeçenistan'daki yabancı unsurlar üzerindeki denetimini yitirdi ve bu tür güç odaklarının suikast girişimlerinin hedefi oldu.

İkinci Savaş ve Sonrası

1999'da Rus hükûmetinin kışkırtmaları sonucunda Basayev Dağıstan'a girince, Rusya'da Vladimir Putin hükûmeti Mashadov'la teması kesti. Ardından Rusya'nın kesin zaferiyle sonuçlanan İkinci Çeçen Savaşı başladı. Bu yenilgiden sonra Mashadov yeniden gerilla lideri rolüne döndü. Bu dönemde sivil hedeflere yönelik terör amaçlı saldırılara karşı çıktı. Birçok yabancı gözlemci bu tutumunu samimi bulsa da Moskova yönetimi, Rusya'daki pek çok terör eyleminin arkasında Mashadov'a bağlı güçlerin bulunduğu iddiasını sürdürdü.

Çeçenistan devlet başkanlığı görevi 2001'de sona erdi. İkinci savaş nedeniyle seçim yapılamadığı için Mashadov hâlâ görevde olduğunu öne sürdü; Rusya hükûmeti ise bu iddiayı tanımadı.

Ölümü

Mashadov, 8 Mart 2005'te Rus özel birlikleri Spetsnaz komandolarının bir kasabaya düzenlediği operasyonda, diğer Çeçen komutanlarla birlikte öldü. Geride eşi Kusma ile çocukları kaldı. Mashadov'un yaşamı, Sovyet ordusunda subaylıktan Çeçen devlet başkanlığına ve gerilla liderliğine uzanan bir çizgi izler; Şamil Basayev ile rekabeti ve Rusya ile ilişkileri siyasi yolunda belirleyici olmuştur.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Aslan Mashadov maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.