Artvin ili Yusufeli ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Yamaçüstü Köyü (eski adıyla Çorgens / Çörgens), deniz seviyesinden 2332 metre yükseklikte, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde konumlanmaktadır. Tarihi Orta Çağ'a kadar uzanan bu dağ köyü, geçmişte bölgenin stratejik öneme sahip noktalarından biri olup günümüzde de barındırdığı tarihi kale ve kilise kalıntılarıyla kültürel mirasını korumaktadır. Yamaçüstü, Artvin il merkezine 154 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 48 km uzaklıkta yer almaktadır.
Derin Tarihsel Geçmişi ve İdari Dönüşümü
Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı kesimini kapsayan tarihi Tao bölgesinde yer alan köyün eski adı Gürcüce Çorgensi (ჩორგენსი) kelimesinden gelmektedir. Bölge, Samtshe Atabeyliği'nin idaresi altındayken 1549 yılındaki Gürcistan seferi ile Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçmiştir. Erken dönem Osmanlı kayıtlarında burası, Çorgens-i Ulya (Yukarı Çorgens / Küçük Çorgens) ve Çorgens-i Süfla (Aşağı Çorgens / Büyük Çorgens) olmak üzere iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Peterek sancağında yer alan Yukarı Çorgens'te 28 hane (152 kişi), Aşağı Çorgens'te ise 17 hane (88 kişi) yaşamaktaydı. Yukarı Çorgens'in mezraları ise Hostaval ve Namkes olarak kaydedilmiştir.
Nüfus Yapısı ve Ekonomik Yaşamın İzleri
1555 ve 1574 yıllarında yapılan tahrir tespitlerine göre köy nüfusunun tamamını Hristiyan sakinler oluşturmaktaydı. Halkın tarımsal faaliyet olarak buğday, arpa ve darı ekimi yaptığı, arıcılıkla ilgilendiği, koyun ile domuz yetiştirdiği kayıtlarda yer almaktadır. Zaman içerisinde nüfus yapısında büyük değişimler yaşanmış, 1652 yılında tek köy olarak kaydedilen Çorgensi'de yalnızca 6 hane Hristiyan olarak kalmıştır. 1835 yılındaki askeri ve vergi amaçlı nüfus yoklamasında Yukarı Çorgensi'de 73 hanede 224 erkek, Aşağı Çorgensi'de ise 36 hanede 180 erkek tespit edilmiş; böylece toplamda 808 kişilik bir nüfusa ulaşıldığı hesaplanmıştır. Cumhuriyet döneminde 1935 nüfus sayımında 1.015 kişiye ulaşan köyün "yabancı kökten geldiği" belirtilen eski adı, 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Yamaçüstü olarak değiştirilmiştir.
Keşfedilmeyi Bekleyen Kültürel Hazineler
Köyün zengin geçmişine tanıklık eden en önemli yapılardan biri, Küçükçorgens mahallesinde yer alan Çorgensi Kilisesi'dir. Günümüze harabe şeklinde ulaşan tek nefli bu tarihi yapının ayakta kalan duvarlarının yüksekliği yaklaşık 2.5 metreyi bulmaktadır. Köydeki bir diğer önemli tarihi savunma yapısı ise Dere mahallesinde, sarp bir kaya kütlesi üzerine inşa edilmiş olan Çorgensi Kalesi'dir. Orta büyüklükteki bu kale, kaba taşlar ve harç kullanılarak inşa edilmiş olup, geçmiş dönemlerin mimari karakterini ve savunma stratejilerini günümüze taşımaktadır.