Demirdöven Köyü'nün Tarihçesi ve Kökeni
Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı olan Demirdöven, tarihi ve coğrafi özellikleriyle Karadeniz Bölgesi'nin yüksek rakımlı yerleşim yerlerinden biridir. Köyün bilinen eski adı Gürcüce kökenli olan Zemvan veya Zemevan'dır. Bu adın Gürcüce yer adı olan Zemvani / Zemovani (ზემოვანი) ya da Zemo Ubani (ზემო ubani) kelimelerinden değişime uğradığı kabul edilmektedir. Her iki yer adı da Türkçe karşılık olarak "yukarı mahalle" veya "yukarı köy" anlamına gelmektedir. Nitekim coğrafi olarak köy, Parhali vadisinin yukarı kesiminde yer alan köylerden biridir ve Demirdöven'den sonra daha üst kesimde sadece Yaylalar köyü bulunmaktadır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Demirdöven
Köy, tarihsel süreçte Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinin köylerinden biriydi. Osmanlı Devleti, 1549 yılındaki Gürcistan seferinde köyü ele geçirmiştir. Osmanlı kayıtlarında Zemvan (زمون) adıyla geçen yerleşim, önce Livane sancağına, ardından Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır. 1835 yılında askerlik ve vergi amaçlı yapılan nüfus sayımında Çıldır Eyaleti'nin Livane kazasına bağlı bir vakıf köyü olarak kaydedilen Zemovan'da, 63'ü Kldistavi mahallesinde olmak üzere toplam 96 hane bulunmaktaydı ve 373 Müslüman erkek yaşıyordu. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu da eklendiğinde, o dönemdeki köy nüfusunun yaklaşık 746 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir.
Nüfus Hareketleri ve Cumhuriyet Dönemi İdari Yapısı
Osmanlı Devleti'nin vilayet sistemine geçtiği 19. yüzyılın ikinci yarısında köy, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının bir köyüydü. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 82 hanede yaşayan 310 kişiden (yalnızca erkek nüfus tespit edildiği için kadınlar da eklendiğinde yaklaşık 620 kişi) oluşuyordu. Tarımla geçinen köyde hayvan varlığı olarak 30 öküz, 50 inek, 35 at, 600 keçi ve 512 koyun tespit edilmiştir. 93 Harbi (1877-1878) sonrasında Livana kazasının büyük bölümü Rusların eline geçince, köy Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına bağlanmıştır. Cumhuriyet döneminde, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zemvan / Zemevan" adıyla Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu, 1940 genel nüfus sayımında "Zemevan" adıyla kaydedilmiş ve 1.134 kişi olarak tespit edilmiştir. Köyün adı, yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Demirdöven olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında ise köyün nüfusu 1.281 kişiye ulaşmış, ancak bu nüfus içinden sadece 183 kişinin okuma yazma bildiği kaydedilmiştir.
Verimli (Kldistavi) Mahallesi ve Gürcü Kültürel Mirası
Günümüzde Demirdöven köyünün bir mahallesi olan ve Verimli adını taşıyan yerleşimin eski adı Kldistavi (კლდისთავი)'dir. Gürcüce bir yer adı olan bu isim, "klde" (kaya) ile "tavi" (baş) kelimelerinden türemiş olup "kaya başı" anlamına gelmektedir. Bu ad Türkçe kaynaklarda Kildistav, Kıldıztav, Keldesa, Kildista, Kelirsa gibi farklı şekillerde yazılmıştır. Kldistavi, 1835 yılındaki nüfus defterine göre 63 haneden oluşmaktaydı. Demirdöven köyünde 2009 ve 2010 yıllarında yapılan saha çalışmalarında köylüler arasında artık Gürcü dilinin konuşulmadığı, ancak köylülerin Gürcü geçmişine sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, köyün mezraları, yaylaları, ormanları ve otlakları günümüzde de Gürcüce adlar taşımaya devam etmektedir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Demirdöven köyü, Artvin il merkezine 143 km, Yusufeli ilçe merkezine ise 38 km uzaklıkta yer almaktadır. Deniz seviyesinden 2044 metre rakımda (yükseklikte) bulunan yerleşim, bölgenin tarihi dokusunu ve yüksek dağ coğrafyasının doğal karakterini günümüze kadar korumuştur.