Tanzot Kilisesi (Tandzoti Kilisesi), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Tanzot olan Aydınköy'de yer alan Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Tarihi kaynaklarda Shulovani veya Shlobani (armutlu) adıyla geçen yerleşimin adının Ermeniceye çevrilmesiyle Tanzot isminin ortaya çıktığı tahmin edilmektedir.
Tarihçe
Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı topraklarını oluşturan Klarceti bölgesindeki Tanzot köyünü Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre 84 haneden oluşan köyde bu süre içinde 7 hane Müslüman olmuştur. Gürcüce yazıtına göre 1312 yılında inşa edildiği bilinen Tanzot Kilisesi, zamanla köy halkının Müslüman olmasıyla cemaatini ve işlevini yitirmiş ve 19. yüzyılda yıkılmıştır. Kilisenin yıkılmasının ardından yerinde bir cami inşa edilmiştir.
Kalıntılar ve Yazıtlar
Tanzot Kilisesi yıkıldığı için hakkında ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. Kilisenin taşlarının, 1843 yılında inşa edilmiş Tanzot Ermeni Kilisesi ile eski Gürcü kilisesinin yerine yapılan camide kullanıldığı anlaşılmaktadır. Eski kiliseye ait olan ve üzerinde Gürcüce yazılar barındıran iki taş, 1904 yılında Nikolay Marr tarafından tespit edilmiş ve fotoğraflanmıştır.
Nikolay Marr Tarafından Tespit Edilen Taşlar
Nikolay Marr'ın 1904 yılında verdiği bilgilere göre, caminin doğu duvarında ve pencerenin altında yer alan yeşilimsi renkli birinci taşın uzunluğu yaklaşık 11 karış (1 arşın), yüksekliği ise 13 karıştı. Bu taşın üzerinde altı satırlık Gürcüce bir yazıt bulunmaktaydı. Daha kısa bir yazının yer aldığı ikinci taş ise daha küçük olup 9 karış uzunluğunda ve yaklaşık 9 karış yüksekliğindeydi. Caminin doğu duvarında ayrıca yüzeyi perdahlanmış üç adet yeşilimsi taş daha bulunuyordu ve köylülerin aktardığına göre bu taşlardan birinde kabartma haç yer almaktaydı. Benzer şekilde yapının batı duvarında da üç-dört adet bu tür taşın bulunduğu tespit edilmiştir.