Osmanlı'nın son döneminden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarına uzanan süreçte hem hekim hem de siyasetçi kimliğiyle önemli sorumluluklar üstlenen Ziya Naki Yaltırım, 1892 yılında Keskin'de dünyaya geldi. Askeri tıbbiye eğitiminin ardından Fransa'da uzmanlaşan Yaltırım, savaş yıllarında cephe gerisinde ve kritik hastanelerde askeri tabiplik görevleri yaptı. Cumhuriyet döneminde ise tıp alanındaki birikimini yasama organına taşıyarak Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halkına hizmet etmeye devam etti. Çok yönlü kariyeri boyunca hem cephelerde hayat kurtardı hem de devlet bürokrasisinde aktif roller üstlendi. Ziya Naki Yaltırım, tıp eğitimini İstanbul'da başarıyla tamamladı. Hekimlik ve siyaset onunla özdeşleşti.
Cephelerdeki Sağlık Mücadelesi ve Askeri Hekimlik Dönemi
Ziya Naki Yaltırım, tıp eğitimini tamamlamak üzere kaydolduğu İstanbul Tıbbiye Askerîye Bölümünden mezun olarak hekimlik hayatına başladı. Mezuniyetinin ardından Fransa'da uzmanlık eğitimi aldı. Kulak Burun Boğaz hastalıkları alanında uzmanlaşan Yaltırım, ülkesine döndükten sonra askeri hekim olarak cephelerde görevlendirildi. Çanakkale Cephesi'nde zorlu görevler üstlendi. I. Dünya Savaşı'nın en çetin döneminde Çanakkale Cenup Grubu Kabatepe Sıhhiye Reis Muavinliği vazifesini üstlendi. Cephedeki yoğun çatışmalar altında yaralı askerlerin tedavisi ve tahliyesi için gece gündüz demeden çalıştı. Bu zorlu cephe tecrübesinin ardından, kutsal topraklar olarak bilinen Hicaz bölgesine gönderildi. Medine'de salgın hastalıklarla kararlılıkla mücadele etti. Medine Emraz-ı Sariye Hastanesinde ser tabip unvanıyla görev alarak bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önledi. Savaşın sona ermesiyle birlikte İstanbul'a döndü. Tuzla Hastanesinde hekimlik görevini sürdürdü. Aynı dönemde, mezun olduğu okulun Tıbbiye Kulak Burun Boğaz Kliniğinde askeri tabip muavini olarak hizmet verdi. Daha sonra Kırkkilise Hilal-i Ahmer Hastanesi tabipliğine atanarak bölge halkının sağlık ihtiyaçlarını karşıladı.
Sivil Sağlık Hizmetleri ve Uzmanlık Çalışmaları
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, 2. Kolordu Balıkesir Merkez Hastanesinde Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak görevlendirildi. Balıkesir'deki askeri hastane ortamı, hekimin uzmanlık alanındaki becerilerini daha da pekiştirmesine zemin hazırladı. Mesleki tecrübesini artırarak daha sonra İstanbul Haseki Hastanesi uzman hekim kadrosunda görev yaptı. Haseki Hastanesindeki görevi esnasında ise İstanbul'un köklı sağlık geleneğinin önemli bir temsilcisi haline geldi. Geniş bir hizmet ağına sahip olan Ankara Devlet Demiryolları bünyesinde tabiplik görevini başarıyla yürüttü. Hekimlik kariyerinin son sivil duraklarından biri olan İstanbul Etfal Hastanesinde tabiplik yaptı. Farklı şehirlerde ve çeşitli kurumlarda edindiği engin tıbbi birikim sayesinde toplumun her kesiminin sağlık sorunlarına çözüm üretti. Hastanelerdeki bu yoğun ve verimli çalışma dönemi, onun halkına daha yakından hizmet vermesine imkan tanıdı.
Ziya Naki Yaltırım'ın sağlık sektörünün gelişmesi adına görev yaptığu başlıca kurumlar şunlardır:
- Çanakkale Cenup Grubu Kabatepe Sıhhiye Reis Muavinliği
- Medine Emraz-ı Sariye Hastanesi Ser Tabipliği
- 2. Kolordu Balıkesir Merkez Hastanesi
- İstanbul Haseki Hastanesi
- Ankara Devlet Demiryolları
- İstanbul Etfal Hastanesi
Parlamentodaki Hekim: TBMM Dönemi ve Son Yılları
Sağlık alanındaki çabalarını meclis çatısı altında sürdürmek isteyen Yaltırım, TBMM V. Dönem seçimlerinde adaylığını koydu. Ordu Milletvekili seçilerek parlamentoda hem bölgesini hem de sağlık camiasını en iyi şekilde temsil etti. Askerlik ve hekimlik kariyeri boyunca edindiği tecrübeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki sağlık politikalarına yansıtmak amacıyla siyaset sahnesine atılarak parlamentoda Ordu milletvekili sıfatıyla görev aldı. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde tıp alanındaki uzman kadroların azlığı göz önüne alındığında, Yaltırım gibi donanımlı hekimlerin hem hastanelerde hem de parlamentodaki meclis kürsüsünde üstlendiği sorumluluklar hayati bir önem taşımaktaydı. Yasama organındaki görev süreci boyunca ülkenin tıp ve sosyal güvenlik politikalarının gelişimine destek sağladı. Milletvekilliği görevini tamamladıktan sonra da sağlık ve toplumsal dayanışma konularındaki hassasiyetini korudu. Evli ve üç çocuk babasıydı. Hayatını milletinin sağlığına ve refahına adayan tecrübeli hekim, 27 Aralık 1954 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Ziya Naki Yaltırım, ardında gurur verici bir tıp kariyeri ve onurlu bir siyasi duruş bıraktı. Kariyerinin her aşamasında hem askeri personelin hem de sivil vatandaşların sağlık koşullarını iyileştirmek için özveriyle çalışan Yaltırım, geride tıp ve siyaset dünyasında derin izler bırakan saygın bir miras bıraktı.