Ailesi ve eğitimi
Nurizade Ziya Songülen, 9 Eylül 1886'da İstanbul'da doğdu ve 21 Ağustos 1936'da İstanbul'da öldü. Şevkipaşazade Ayetullah ve Necip Okaner ile birlikte Fenerbahçe Spor Kulübü'nü kuran üç kişiden biridir; kulübün ilk başkanı ve bir numaralı üyesidir. Anne tarafından Osmanoğlu ailesi üyesidir; annesi Azize Hanım, Sultan II. Mahmud'un kızı Saliha Sultan'ın birinci kuşak torunudur. Ailesi ileri görüşlü, modern ve eğitimli bir aileydi; büyük dedesi Hariciye Nazırı Mehmed Nuri Efendi başta olmak üzere aile büyükleri sadrazamlık, kaptan-ı deryalık, valilik, şehreminilik ve büyükelçilik gibi görevlerde bulunmuştu. Saint Joseph Fransız Koleji'nden 1903'te mezun olduktan sonra yüksek öğrenim için İngiltere'ye gitti ve yüksek inşaat mühendisi olarak İstanbul'a döndü. İngilizce ve Fransızcaya hâkimdi; Düyun-u Umumiye'de görev aldı.
Fenerbahçe'nin kuruluşu
İngiltere'deki öğrenimi sırasında futbolu ilk kez gördü ve takip etti. İstanbul'a dönüşünde bir futbol takımı kurmak istedi; ilk olarak Saint Joseph Fransız Koleji'nden edebiyat muallimi Enver Yetiker ile görüştü. 1907 baharında Modalı arkadaşlarıyla Fenerbahçe'yi kurdu. Kulübün ilk yıllarında hem defans oyuncusu olarak futbol oynadı hem de tüm masrafları karşıladı; Fenerbahçe'nin sarı-beyaz renkteki ilk formalarını İngiltere'den getirtti. İngiltere'de futbol kulüplerine bestelenen marşlardan etkilenen Ziya Bey, müzisyen Krikor Sinanyan'a bir marş besteletti; 1908-1909 tarihli bu marş, Türk futbol tarihinde bir takıma bestelenen ilk marş olarak kayıtlara geçti. Futbolun gelişmesi amacıyla aralarında Cemil Topuzlu'nun da bulunduğu arkadaşlarıyla dönemin lig işlevini gören Union Club idaresini kurdu ve bu nedenle Fenerbahçe başkanlığını 1908 sonlarına doğru Ayetullah Bey'e devretti. Fenerbahçe, 1908-1909 sezonunda ilk kez İstanbul Futbol Ligi'ne katıldı. 1910'da kulüpten istifa etti.
Sonraki yılları
Uzun boyu (1,95-2,00 m) nedeniyle arkadaşları arasında Fil Ziya lakabıyla anıldı; Nurizade adı, Tanzimat dönemi Hariciye Nazırı olan dedesi Mehmed Nuri Efendi'den gelir. Viyana'da müfettiş olarak bulunduğu 1918'de tanıştığı piyanist Erna Valentin Meyer ile evlendi. Madde, İstiklal Harbi'nde Kuvâ-yi Milliye'ye finansman sağlamasıyla Mustafa Kemal Paşa'nın dostluğunu kazandığını belirtir. Türkiye'nin ilk seyahat acentesi olan NATTA'nın kurucusudur. Lozan ve Londra konferanslarına katıldığı kaydedilir. 21 Ağustos 1936'da 49 yaşında öldü; kabri Aşiyan Mezarlığı'ndadır. 22 Aralık 2017'de kulübün 110. yılı anısına mezarına bir anıt yaptırıldı.
Benzer kişiler
- Hüseyin Yücel (Spor Yöneticisi · İstanbul)
- Mehmet Üstünkaya (Spor Yöneticisi · İstanbul)
- Yüksel Yıldırım (Spor Yöneticisi)
- Cuneyd Zapsu (İş İnsanı · İstanbul)
- Aldo Kaslowski (İş İnsanı · İstanbul)
- Halil Bezmen (İş İnsanı · İstanbul)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ziya Songülen maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.