Ziya Öztan, yakın Türk tarihini ekranlara ve beyaz perdeye büyük bir titizlikle taşıyan usta bir yönetmendir. Babasının askeri görevi nedeniyle 1946 senesinde Batman'da doğan yönetmen, çocukluk yıllarında sinemanın büyülü dünyasıyla tanıştı. Onun beyaz perdeyle ilk buluşması, Mudanya Belediye Sineması'nda heyecanla izlediği Samson ve Dalila filmiyle gerçekleşti. Bu unutulmaz sinema deneyimi, genç yaştan itibaren zihninde sanatsal bir kıvılcım çaktı. İlerleyen yıllarda eğitimine odaklanan Öztan, üniversite eğitimi için Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. Bu okulda okuduğu dönemde ülkenin içinde bulunduğu siyasi kutuplaşmalardan etkilendi. Yaşanan toplumsal hareketlilik içinde Dev-Sol safında yer alarak gençlik yıllarının siyasi mücadelesini deneyimledi. Eğitiminin ardından doktora için Almanya'ya gitti. Yurt dışındaki bu yeni yaşamında, Osmanlı Ekonomisi üzerine derinlemesine bir doktora tezi hazırladı.
Akademik Yıllardan Gazeteciliğe Zorlu Bir Yaşam
Yurt dışındaki doktora eğitimi sürecinde geçimini sağlamak isteyen genç Öztan, restoranlarda bulaşıkçılık yaparak zorlu bir hayat mücadelesi verdi. Gurbette geçen meşakkatli yılların ardından nihayet Türkiye'ye geri dönmeyi başardı. Almanya'dan Türkiye'ye döndükten sonra basın sektörüne hızlı bir giriş yaparak Yenigün Gazetesi bünyesinde çalışmaya başlayan Öztan, bu ilk gazetecilik yıllarında ciddi ekonomik zorluklarla karşı karşıya kaldı. Bu zorluklar yeni bir kapı açtı. Ziya Öztan, geçim sıkıntısını aşabilmek amacıyla 1975 yılında açılan TRT sınavlarına girdi. Üstün başarı göstererek bu zorlu sınavları kazandı. Kurum bünyesinde aldığı son derece kapsamlı televizyonculuk ve sinema eğitiminin ardından yönetmenlik unvanını elde etti. Bu adım, yeni bir kariyerin başlangıcıydı.
TRT Yılları ve Tarihi Prodüksiyonlar
Meslek hayatına TRT Ankara Televizyonu bünyesinde başlayan Ziya Öztan, başarılı çalışmalarıyla kısa sürede dikkat çekti. Buradaki başarılı çalışmalarının ardından TRT İstanbul Televizyonu'na tayin edilerek görevini burada sürdürdü. Kurumun Drama Programları Müdürlüğü bünyesinde görev alan yönetmen, televizyonculuk alanındaki birikimini sinemaya taşımak için fırsat buldu. Yönetmen, sinema dünyasındaki ilk deneyimini ise Baharın Bittiği Yer isimli sinema filmiyle yaşadı. Bu ilk yapımın ardından, TRT adına yakın tarihin önemli dönüm noktalarını anlatan projelere imza attı. Tarihsel gerçekliğin ekranlarda en doğru biçimde hayat bulması adına titiz bir çalışma yürüten sanatçı, projelerinde başrol oyuncularından en küçük figürana kadar her bir ayrıntıyla doğrudan ilgilendi. Onun imzasını taşıyan her yapım, adeta bir tarihi vesika niteliğindeydi. Bu yapımlar ekranlarda büyük ilgi gördü.
Öztan'ın bu dönemde gerçekleştirdiği çalışmalar ana hatlarıyla şu şekildedir:
- TRT Ankara ve İstanbul Televizyonları bünyesindeki başarılı çalışmaları,
- Drama Programları Müdürlüğü bünyesinde üstlendiği yönetsel görevler,
- Sinema sektörüne adım atmasını sağlayan Baharın Bittiği Yer projesi.
Kariyerinin Zirvesi ve Son Büyük Eser
Usta yönetmenin sinema kariyerindeki son büyük ve en ses getiren çalışması Abdülhamid Düşerken oldu. TRT, tarihi gerçekleri yansıtan bu devasa yapım için tam 1 milyon dolarlık dev bir bütçe ayırdı. Bu miktar, dönemin şartlarında oldukça yüksekti. Ancak bu büyük projenin çekim aşaması, usta yönetmen için son derece yıpratıcı bir süreç oldu. Setlerin getirdiği yoğun iş temposu ve yorgunluk sebebiyle, çekimlerin devam ettiği sırada aniden rahatsızlandı. Yapılan acil müdahalelerin ardından usta isim ciddi bir kalp ameliyatı geçirmek zorunda kaldı. Geçirdiği bu operasyon sonrasında sağlığına kavuşsa da sinema kariyerinde önemli bir dönüm noktasına gelmiş oldu. Tam 28 yıl boyunca TRT bünyesinde görev yaparak Türk kültürüne ve televizyon tarihine yön veren Ziya Öztan, arkasında her detayı incelikle düşünülmüş son derece değerli ve unutulmaz yapıtlar bıraktı.