Tarihi yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması denildiğinde akla ilk gelen isimlerden biri olan mimar, restorasyon uzmanı ve mimarlık tarihçisi Zeynep Ahunbay, 1946 yılında Ordu'nun Ünye ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Akademik birikimiyle ülkemizin kültür mirasına yön veren değerli bilim insanı, İstanbul Teknik Üniversitesi çatısı altında başladığı koruma ve restorasyon yolculuğunu, Ayasofya'dan Hasankeyf'e kadar uzanan geniş bir coğrafyada titizlikle sürdürmektedir.
Akademik Yolculuk ve Uzmanlaşma Adımları
Zeynep Ahunbay, mimarlık dünyasına adımını İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nde attı. Buradan 1970 yılında yüksek mühendis mimar olarak başarıyla mezun oldu. Mezuniyetinin hemen ardından, 1971'de aynı fakültenin Mimarlık Tarihi ve Restorasyon Kürsüsü bünyesinde asistanlık görevine başladı. Akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanan Ahunbay, ünlü mimarlık tarihçisi Doğan Kuban'ın danışmanlığında önemli bir çalışmaya imza attı. "Osmanlı Mimarlığında Sultan Ahmed Külliyesi ve Sonrası, 1609-1690" başlıklı doktora tezini 1975 senesinde tamamlayarak doktor unvanını kazandı.
Bilgi ve tecrübesini uluslararası alana taşımak isteyen başarılı mimar, rotasını İngiltere'ye çevirdi. 1977-1978 öğretim döneminde York Üniversitesi bünyesindeki Gelişmiş Mimarlık Etüdleri Enstitüsü'nde tarihi yapıların korunması üzerine yüksek lisans eğitimini başarıyla bitirdi. Türkiye'ye döndükten sonra akademik çalışmalarına hız kesmeden devam etti. Takvimler 1980 yılını gösterdiğinde ise "İstanbul Medreseleri - Koruma ve Yeniden Kullanım Açısından Bir Değerlendirme" konulu teziyle doçentlik unvanını almaya hak kazandı. İTÜ Mimarlık Fakültesi Restorasyon Anabilim Dalı öğretim üyeliğini de uzun yıllar başarıyla sürdürdü.
Anıt Eserler ve Kültür Mirasını Koruma Mücadelesi
Zeynep Ahunbay, ülkemizin en önemli kültür varlıklarının korunmasında ve restorasyonunda aktif görevler alarak adını duyurdu. Sahada gerçekleştirdiği çalışmalar ve danışmanlıklar, onun bu alandaki otoritesini pekiştirdi. Ahunbay'ın imzasını taşıyan ve danışmanlık ettiği öne çıkan koruma projeleri şunlardır:
- Ayasofya Müzesi koruma çalışmaları ve geleceğe yönelik planlanan restorasyon projelerinde danışmanlık görevi,
- Batman'ın antik kenti Hasankeyf'te yürütülen arkeolojik kurtarma çalışmaları,
- İstanbul Boğazı'nın simgesi olan Kız Kulesi'nin 2022-2023 restorasyonundaki Danışma Kurulu üyeliği.
Kültür mirasını koruma yolundaki bu olağanüstü çabaları, ulusal düzeyde de büyük takdir topladı. Değerli restorasyon uzmanı, tarihi ve kültürel mirasa sağladığı eşsiz katkılardan dolayı 2017 yılında Vehbi Koç Ödülü'nün sahibi oldu. Kendisi, günümüzde de başta Ayasofya olmak üzere anıtsal yapıların geleceğe sağlıkla aktarılması için danışma kurullarında yer alarak çalışmalarını sürdürüyor.