Türkiye'nin en çok konuşulan ilahiyatçılarından biri olan Zekeriya Beyaz, 1 Mart 1938 tarihinde Gaziantep sınırları içinde dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca müftülük, imamlik, yazarlık ve din sosyolojisi profesörlüğü gibi pek çok mühim sıfatı başarıyla taşıyan Beyaz, 12 Nisan 2022'de tedavi gördüğü İstanbul'daki bir hastanenin yoğun bakımında 84 yaşında vefat etti. Kendine has üslubuyla tanınan ünlü akademisyen, 13 Nisan 2022 günü Esenler Merkez Camii'nde eda edilen cenaze namının ardından Kozlu Mezarlığı'na defnedilerek son yolculuğuna uğrandı.
Taşradan Akademiye Uzanan Eğitim Yolculuğu
Güneydoğu Anadolu'nun kadim kenti Gaziantep'te çocukluk yıllarını geçiren Zekeriya Beyaz, ilk öğrenimini de doğduğu bu şehirde tamamladı. Eğitim hayatına ara vermeden devam eden Beyaz, orta öğrenimini gerçekleştirmek üzere Kahramanmaraş İmam-Hatip Lisesi'ne kaydoldu. Başarılı ilahiyatçı, yükseköğrenim amacıyla İstanbul'a gitti. 1972 yılında İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nden mezun olarak lisans diplomasını almaya hak kazandı.
Akademik basamakları tırmanmaktan vazgeçmeyen Beyaz'ın yüksek lisans ve doktora serüveni şu dönüm noktalarından oluşmaktadır:
- Yüksek Lisans: 1985 senesinde İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde, "İslam Hukuku ve Türk Medeni Hukukuna göre Evlenme" başlıklı teziyle yüksek lisans derecesi elde etti.
- Doktora: Aynı enstitü çatısı altında sürdürdüğü çalşmalar neticesinde, 1987 yılında "İslam Hukukuna ve Türk Medeni Hukukuna Göre Aile Hayatı" konulu teziyle doktora unvanını kazandı.
Diyanet Yılları, Yazarlık ve Akademik Kariyer
Meslek hayatına Diyanet çatısı altında adım atan Zekeriya Beyaz, ilk memuriyet görevine 1 Mart 1963 tarihinde başladı. Bu doğrultuda Nizip Ulu Camii bünyesinde imam-hatip olarak çalışmaya koyuldu. Kurumda tam 14 yıl çalştı. Bu süre zarfında imamlık, vaizlik ve müftülük görevlerini ifa etti. Ayrıca, 3 Mart 1977 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesindeki resmi görevinden kendi isteğiyle istifa etti. Bu istifanın arkasından yaklaşık on senelik bir dönemi kapsayan serbest yazarlık ve köşe yazarlığı dönemi başladı.
Kamudaki kariyerine uzun bir aradan sonra dönmeye karar verdi. Takvimler 20 Şubat 1987 tarihini gösterdiğinde, İstanbul Üniversitesi bünyesinde okutmanlık görevini üstlenerek kamudaki mesleki faaliyetlerine uzun bir aranın ardından yeniden adım attı. Akademik unvanları hızla kazanan Beyaz, 23 Nisan 1991'de sosyoloji alanında doçentlik unvanını aldı. Aynı zamanda 14 Ocak 1999 tarihinde ise İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Sosyolojisi kürsüsünde profesörlük kadrosuna atandı.
Fakülte Yıllarında Saldırı ve Emeklilik Dönemi
Akademik başarılarıyla öne çıkan ünlü profesör, 1 Aralık 2000 ile 1 Aralık 2003 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanlığı görevini üstlendi. Dekanlık makamında bulunduğu sırada, 8 Ocak 2001 tarihinde fakülte binasındayken öğrencisi Halil Cihan tarafından göğüs bölgesinden bıçaklı saldırıya uğradı. Bu ağır olaydan yaralı olarak kurtulan Beyaz, yargılama sürecinde örnek teşkil edecek bir davranış sergiledi. Kendisini yaralayan öğrencisini tamamen affetti.
Görev süresinin tamamlanmasının ardından, 4 Aralık 2003'te İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesindeki eski kürsüsüne geri dönerek akademik çalşmalarına yaş haddinden emekli olana dek kararlılıkla devam etti. En nihayetinde, 1 Mart 2005 tarihinde yaş haddi nedeniyle resmi görevinden emekliye ayrıldı. Özel hayatında mutlu bir aile birliği kuran ünlü sosyolog, evli ve beş çocuk babasıydı.