Doğu Anadolu'nun kurtuluş mücadelesinde aktif rol oynayan önemli devlet adamlarından biri olan Yusuf Ziya Bey, 1886 yılında Erzurum Oltu'da dünyaya gelmiştir. Hayatı boyunca doğduğu toprakların özgürlüğü için çalışan vatansever şahsiyet, Oltu'nun anavatana yeniden bağlanması sürecinde büyük sorumluluklar almıştır. Oltu İslam Komitesi başkanlığı ve bölgenin ilk mutasarrıflığı gibi önemli unvanları elinde bulunduran Yusuf Ziya Bey, askeri ve siyasi gelişmeleri yakından takip ederek bölge halkını organize etmiştir.
Oltu'dan Kars'a Uzanan Mücadele Yılları
Yusuf Ziya Bey, ilk eğitimini o dönemlerde Rus işgali altında bulunan Oltu'da bir Rus okulunda tamamlamıştır. Ardından Narman medresesinde eğitim görmüştür. Dönemin olağanüstü koşulları sebebiyle Rus asayiş teşkilatı bünyesinde ücretli jandarmalık görevinde bulunarak tecrübe edinmiştir. Bölgeyi de yakından tanımaktaydı. Göstermiş olduğu idari ve hukuki yetenekleri sayesinde, 1916 yılına gelindiğinde Kars İstinaf Mahkemesi üyeliğine seçilerek önemli bir görev üstlenmiştir.
Bölgesel Direniş ve Oltu İslam Komitesi
Yusuf Ziya Bey, 1917 yılındaki Rus Devrimi'nden hemen önce kurulan tarihi Oltu İslam Komitesi'nde kurucu üye sıfatıyla yer alarak siyasi alandaki en önemli adımını atmıştır. Bu komite, bölgede Türk ve Müslüman varlığının korunması amacıyla stratejik faaliyetler yürütmüştür. Teşkilat, 18 Ocak 1919'da Kars'ta ilan edilen Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti'ne katılarak gücünü artırmıştır. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından sonra ise Oltu İslam Komitesi'ni, Oltu İslam Terakki Komitesi adıyla yeniden yapılandırmıştır. Bu adım yerel direnişi güçlendirmiştir.
Kurtuluş ve İlk Mutasarrıflık Dönemi
Tarih yaprakları 25 Mart 1918'i gösterdiğinde, Yarbay Mürsel Bey komutasındaki Kafkas Tümeni Oltu'ya girerek bölgeyi yeniden Osmanlı idaresine kazandırmıştır. Bu gelişme bölgede büyük sevinç yarattı. Oltu İslam Komitesi başkanı sıfatıyla milli mücadeleye yön veren Yusuf Ziya Bey, kurtuluşun ardından Oltu'nun ilk mutasarrıfı olarak göreve getirilmiştir. Bu kritik idari görevini, bölgedeki otoriteyi başarıyla sağlayarak büyük bir sadakatle yürütmüştür. 3 Aralık 1920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması'nın ardından, üstlendiği mutasarrıflık görevinden kendi isteğiyle ayrılma kararı almıştır. Hayatını vatan toprağına adayan bu değerli devlet adamı, 14 Temmuz 1928'de hayata gözlerini yumuştur.
Yusuf Ziya Bey'in Kariyer Dönüm Noktaları
- 1916: Kars İstinaf Mahkemesi üyeliği
- 1917: Oltu İslam Komitesi kurucu üyeliği
- 1918: Oltu'nun anavatana katılması sonrası ilk mutasarrıflığı
- 1919: Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti'ne katılım süreci
- 1920: Gümrü Antlaşması sonrasında mutasarrıflık görevinden istifası