Cumhuriyet döneminin yetiştirdiği en önemli bilim insanlarından biri olan Prof. Dr. Yusuf Vardar, Türkiye'de botanik biliminin gelişmesine öncülük etmiş, Ege Üniversitesi Fen Fakültesi'nin kuruculuğunu üstlenmiş ve akademik kariyeri boyunca pek çok ilke imza atmış seçkin bir Türk botanikçidir. 1921 senesinde Yunanistan'ın Karacaova bölgesinde doğan Vardar, ortaokul eğitimini Tekirdağ'da, lise öğrenimini ise Edirne'de tamamlayarak genç yaşta ilim yoluna adım atmıştır. Yükseköğrenimini tamamlamak üzere İstanbul'a giden Vardar, 1946 senesinde İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Tabii İlimler Bölümü'ne bağlı Yüksek Öğretmen Okulu'ndan başarıyla mezun olmuştur. Mezuniyetinin ardından akademik çalışmalarına hız kesmeden devam eden genç araştırmacı, aynı kürsüde görev yapan ünlü bilim insanı Prof. Dr. Leo Brauner'in rehberliğinde doktora eğitimine adım atmıştır. Vardar, angiosperm bitkilerin su altındaki terleme süreçlerini inceleyen teziyle 1949 yılında doktor unvanını almaya hak kazanmıştır. Bu başarılı başlangıç, onun gelecekteki akademik başarılarının habercisi olmuştur. Bilimsel araştırmalarına devam eden Vardar, doçentlik unvanını 1954'te almıştır.
Yeşeren Kürsüler ve Amerika Yılları
Akademik vizyonunu genişletmek isteyen Vardar, 1958 yılında ABD hükümetinden kazandığı bursla University of Wisconsin'de araştırma yapma fırsatı bulmuştur. Araştırma süreci oldukça verimli geçmiştir. Burada, International Cooperation Administration programı kapsamında bitki fizyolojisinde atom enerjisinin barışçıl amaçlarla kullanımı üzerine önemli çalışmalarda yer almıştır. Amerika'daki verimli çalışmaların ardından 1959'da yurda dönen Vardar, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoloji Enstitüsü'ne doçent olarak atanmıştır. Akademisyen, bir yıl sonra aynı kurumda profesörlük kadrosuna yükselerek bilimsel çalışmalarına yeni bir boyut kazandırmıştır. Ege Üniversitesi'nin büyüme ve kurumsallaşma sürecinde aktif roller üstlenen Vardar, 1961 yılının ekim ayında ülkenin üçüncü fen fakültesinin kuruluşunda ön safta yer almıştır. Fakültenin kurucu dekanı seçilen Vardar, bu idari görevi ardı ardına dört dönem boyunca büyük bir özveriyle sürdürmüştür. Aynı dönemde Ege Üniversitesi Botanik Kürsüsü Başkanlığı görevini de üstlenmiş ve bu birimi 1977 yılına kadar yönetmiştir.
Bilim Yönetimi ve Üniversite-Sanayi Köprüsü
Akademik liderliğiyle öne çıkan Prof. Dr. Yusuf Vardar, Ekim 1971'de Ege Üniversitesi Rektörlüğü görevine seçilerek idari başarılarını taçlandırmıştır. Rektörlük görevi sırasında üniversitenin kurumsallaşması ve bilimsel üretkenliğin artması adına çeşitli yenilikçi projeleri hayata geçirmiştir. Bu yeni dönemin getirdiği sorumluluklar büyüktü. Onun vizyoner kişiliği yalnızca üniversite sınırlarıyla kalmamış, ulusal bilim politikalarının şekillenmesinde de belirleyici olmuştur. TÜBİTAK bünyesinde yer alan BAY Grubu ile başlayan üyelik sürecini Bilim Kurulu üyeliğine taşıyan Vardar, sonrasında Bilim Kurulu Başkanı olarak bu kuruma başarıyla liderlik etmeyi sürdürmüştür. 1973 yılında yeni kurulan Üniversitelerarası Kurul'un ilk başkanı seçilerek Türk yükseköğretim tarihinde kalıcı bir iz bırakmıştır. Vardar, bu görevinin yanı sıra Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Yüksek Öğretim Kurulu üyeliğiyle de sisteme katkı sunmuştur.
Akademik hayatının en verimli döneminde, 1977 yılında kendi arzusuyla erken emekliliğe ayrılma kararı alarak herkesi şaşırtmıştır. Bu karar, onun topluma hizmet etme arzusunu bitirmemiş, aksine yeni bir çalışma alanının kapılarını aralamıştır. Emekliliğinin hemen ardından Ege Bölgesi Sanayi Odası genel sekreterlik ve baş müşavirlik görevlerini üstlenmiştir. Temel bilimci kimliğine rağmen uygulamalı bilimin gþcüne inanan Vardar, üniversite ile sanayi dünyasını bir araya getirmeyi hedeflemiştir. Bu doğrultuda EBSO, Ege Üniversitesi ve TÜBİTAK iş birliğiyle ÜSİGEM'in kurulmasında son derece kritik bir rol oynamıştır. Sanayi çevreleri bu çabayı takdir etmiştir. Kendisine çalışmalarından ötürü fahri doktora sunulmuştur. Üniversite-sanayi ortaklığının Türkiye'deki öncülerinden olan değerli bilim insanı, 6 Mart 2009 tarihinde İzmir'de hayata gözlerini yummuşt ur. Vefatının ardından, geride bıraktığı zengin bilimsel miras ve kurumsallaşmış yapılarla Türk bilim camiasında saygıyla anılmaya devam etmektedir.
Akademik ve idari kariyeri boyunca üstlendiği başlıca sorumluluklar şunlardır:
- Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Dekanlığı
- Ege Üniversitesi Botanik Kürsüsü Başkanlığı
- Ege Üniversitesi Rektörlüğü
- TÜBİTAK Bilim Kurulu Başkanlığı
- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı
- Yüksek Öğretim Kurulu Üyeliği
- Ege Bölgesi Sanayi Odası Baş Müşavirliği ve Genel Sekreterliği