Eleftherios Kyriakou Venizelos, 1864'te Girit adasının Hanya şehrinde doğan ve 18 Mart 1936'da Paris'te ölen Yunan siyasetçi ve devlet adamıdır. 1910 ile 1933 arasında sekiz dönem, toplamda 12 yıldan fazla Yunanistan başbakanlığı yaptı. Liberal Parti'nin kurucusu ve ilk lideridir; Yunan ulusal kurtuluş hareketinin önde gelen liderlerinden ve Megali İdea'nın mimarı sayılır. "Modern Yunanistan'ın Mimarı" olarak anılır, halk arasında "Ethnarch" (Ulusal Lider) unvanıyla bilinir.
Gençliği
O zamanlar Osmanlı toprağı olan Girit'te, Osmanlı karşıtı isyanlara katılmış bir ailede doğdu. Dedesi 1770 Orlov Ayaklanması'nda, babası Kiriakos Venizelos hem 1821 Yunan İsyanı'nda hem de 1866 Girit ayaklanmalarında yer almıştı. Bu yüzden iki yaşındayken sürgünle tanıştı ve 1880'e kadar Siros adasında eğitim gördü. Hukuk öğrenimi gördü; 1887'de Girit'e avukat olarak döndü ve adanın 17 avukatından biri oldu. Lefka Ori gazetesini satın alıp Lefkoritis mahlasıyla Girit üzerine yazılar yazdı. Girit'in Yunanistan'a katılmasını amaçlayan 1897 Akrotiri ve 1905 Terisso isyanlarında lider kadroda yer aldı; 1898'de Girit komiserliğine atanan Prens Georgios'u düşürdükten sonra yüksek komiser yardımcılığını elde etti.
Başbakanlığı ve Balkan Savaşları
1909'da siyasi çıkmazı çözmek üzere Atina'ya çağrıldı ve başbakan oldu. Yunan toplumunun modernleşmesine temel oluşturan anayasal ve ekonomik reformları başlattı, ordu ve donanmayı yeniden düzenledi. Balkan Birliği'ne katılımı sağlayarak 1912-1913 Balkan Savaşları'nda Yunanistan'ın Makedonya, Epir ve Ege adalarının çoğuna sahip olmasına ve yüzölçümünü ile nüfusunu iki katına çıkarmasına öncülük etti; Girit 1913'te Yunanistan'a bağlandı.
Birinci Dünya Savaşı ve sonrası
Birinci Dünya Savaşı'nda Yunanistan'ı İtilaf Devletleri'nin safına çekmek istedi; bu tutum Kral I. Konstantin'in tarafsızlık yanlısı tutumuyla çatıştı ve "Ulusal Bölünme" denilen siyasi krize yol açtı. 1915'te kral tarafından istifaya zorlandı, aynı yıl seçimlerle yeniden iktidara geldi, ancak ikinci kez görevden uzaklaştırıldı. 1916'da Selanik'te muhalif bir hükûmet kurdu ve Konstantin'in tahtı bırakmasından sonra 1917'de Yunanistan'a döndü. Savaş sonrasında Neuilly ve Sevr antlaşmalarıyla toprak kazanımları elde etti; 1920 genel seçimlerinde yenilgiye uğradı ve Türk-Yunan Savaşı'ndaki yenilgiye katkıda bulundu. Kendi isteğiyle sürgüne giderek Lozan müzakerelerinde Yunanistan'ı temsil etti.
Son yılları
1928'de ulusal birlik hükûmetiyle yeniden iktidara geldi ve Türkiye'ye karşı barışçı bir siyaset izlemeye çalıştı; 29 Ekim 1930'da Türkiye'deki Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına katıldı. 1933'te iki kez hükûmetten çekildi. 1935'te askerî darbe girişimi durumu güçleştirdi; seçimleri kaybedince Paris'e gitti ve gıyaben ölüme mahkûm edildi. 1936'da Paris'te öldü.
Benzer kişiler
- Ehud Olmert (Siyasetçi)
- Zülfikar Ali Butto (Siyasetçi)
- İndira Gandhi (Siyasetçi)
- Agah Erozan (Siyasetçi)
- Aleksey Navalni (Siyasetçi)
- Andreas Papandreu (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Venizelos maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.