Tycho Brahe Kimdir?

Tycho Brahe, asıl adıyla Tyge Ottesen Brahe (14 Aralık 1546, Scania – 24 Ekim 1601, Prag), Danimarkalı aristokrat ve gökbilimcidir. Çıplak gözle gözlem yapmasına rağmen doğruluk oranı yüksek, kapsamlı astronomi gözlemleriyle tanınır. Astroloji ve simyayla da ilgilendi. Teleskobun icadından önceki son büyük astronom sayılır.

Bilimsel Görüşleri

Birkaç soylu ailenin varisi olan Tycho iyi eğitimliydi. Kopernik güneş merkezciliğinin geometrik faydalarını Batlamyus sisteminin felsefi faydalarıyla birleştirmeye çalıştı ve Güneş'in Dünya'nın, gezegenlerin de Güneş'in yörüngesinde döndüğü kendi evren modelini tasarladı. De nova stella (1573) adlı eserinde Aristoteles'in değişmeyen göksel alem inancını çürüttü. Ölçümleri "yeni yıldızların" (süpernovaların) Ay'ın ötesinde olduğunu gösterdi ve kuyruklu yıldızların daha önce düşünüldüğü gibi atmosferik olaylar olmadığını ortaya koydu. Kısmen dinsel gerekçelerle Kopernik'in kuramını kabul etmedi.

Gençliği

14 Aralık 1546'da ailesinin Knutstorp'taki atalarının yurdunda, doğumdan hemen sonra ölen ikiziyle birlikte on iki kardeşin en büyüğü olarak doğdu. Asil bir soydan geliyordu; babası bir şatonun yöneticisiydi. İki yaşındayken amcası Jørgen Thygesen Brahe ve çocuksuz eşi Inger Oxe tarafından büyütülmek üzere evlatlık alındı. 1559'da Kopenhag Üniversitesi'ndeyken tanık olduğu bir Güneş tutulması onda tutku yarattı. Amcası onu Danimarka siyasi yaşamının önemli kişilerinden biri yapmak istediği için hukuk okumasını istedi ve Leipzig'e gönderdi; gündüzleri hukuk okuyan Brahe geceleri gökyüzünü gözlemledi. 1563'te Jüpiter ile Satürn'ün bir kavuşumunu gözlemleyip eski tabloların önemli oranda hatalı olduğunu saptadı; bu ilk kayıtlı gözlemini sadece bir çift pusulayla yaptı. Amcası 1565'te ölünce hukuku bıraktı ve Rostock Üniversitesi'ne gidip tıp profesörleriyle çalıştı. 29 Aralık 1566'da 20 yaşındayken, bir nişan partisinde kimin üstün matematikçi olduğu üzerine başlayan bir tartışmanın ardından üçüncü kuzeni Manderup Parsberg ile yaptığı kılıç düellosunda burnunun bir kısmını kaybetti ve hayatının geri kalanında protez burun kullandı. 2012'de araştırmacılar protezin aslında pirinçten yapıldığını tespit etti.

Ven Adası ve Prag

1571'de Cassiopeia takımyıldızında parlak bir yıldız keşfedip konumunu kesin ölçtü; bu yıldız sonradan "Tycho'nun yıldızı" olarak anıldı. Kasım 1577'den Ocak 1578'e kadar kuzey semalarında görülen büyük kuyruklu yıldızı gözlemledi. Danimarka Kralı II. Frederik ona tam donanımlı bir gözlemevi tahsis etti ve adına bir fon açtı. Seçilen yer Baltık Denizi'ndeki Ven Adası'ydı; Tycho orada Uranienborg (gökyüzü şatosu) ve Stjerneborg (yıldız şatosu) adlı iki gözlemevi yaptırdı. 777 yıldızın konumunu ölçüp katalog hazırladı; teleskobu olmamasına rağmen ölçümlerinde 1-2 dakikadan fazla hata yoktur. Sinirli yapısı, kiracılarına karşı sertliği ve kral ile dostlarının ölümü nedeniyle adadaki yaşamı bozuldu ve fonu kesildi. 1597'de yeni kral IV. Christian tarafından Danimarka'yı terk etmeye zorlandı. 1599'da Kutsal Roma İmparatoru II. Rudolf'un himayesini elde etti, İmparatorluk Saray Astronomu olarak Prag'a taşındı ve Benátky nad Jizerou'da bir kalede yeni bir gözlemevi kurdu.

Kepler ile İlişkisi

Prag'da asistanı Johannes Kepler ile yakın çalıştı. Kepler ikna olmuş bir Kopernikçiydi ve Tycho'nun modelinin hatalı olduğunu düşünüyordu. İkili, Tycho'nun doğru konumlarına dayanan ve sonradan Rudolphine Tabloları hâline gelen yeni bir yıldız kataloğu üzerinde çalıştı. Kepler, Tycho'nun yöntemlerine ve gözlem doğruluğuna büyük saygı duyuyor, onu astronomi biliminin yeniden kurulması için temel oluşturacak yeni bir Hipparkhos olarak görüyordu. Kepler, Tycho'nun verilerini kullanarak kendi üç gezegensel hareket yasasını geliştirdi. Tycho, ölmeden önce Kepler'i Rudolphine Tabloları'nı bitirmesi için teşvik etti.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Tycho Brahe maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.