Türkiye’nin klasik arkeoloji alanındaki en saygın isimlerinden biri Prof. Dr. Tomris Bakır'dır. Kendisi, yaşamı boyunca seramik uzmanlığı ve antik dönem araştırmalarıyla bilime büyük katkılar sağlamıştır. Değerli bilim insanı, 5 Kasım 1941 tarihinde İzmir'de dünyaya geldi. Yine aynı şehirde, 25 Şubat 2020 tarihinde yaşamını yitirdi. Bakır, özellikle Daskyleion Antik Kenti kazılarındaki uzun yıllar süren liderliğiyle tanınmaktadır. Lisans eğitimini Ankara Üniversitesinde tamamlayan ve ardından Heidelberg Üniversitesinde doktora derecesi alan Bakır, Anadolu topraklarındaki Pers satraplığı yönetim merkezini gün ışığına çıkararak Türk arkeolojisinde yeni ufuklar açmıştır.
Akademik Yaşamı ve Eğitim Yılları
Tomris Bakır'ın akademik yolculuğu, Ankara Üniversitesinde aldığı lisans eğitiminin ardından arkeolojiye olan ilgisini pekiştirmek amacıyla yurt dışına yönelmesiyle yeni bir boyut kazanmıştır. Almanya'da bulunan Heidelberg Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü'nde, dönemin tanınmış bilim insanlarından Roland Hampe'nin danışmanlığında doktora çalışmasını başarıyla tamamlamıştır. Arkeolog Güven Bakır ile evlenmiştir. Bu verimli eğitimin ardından Türkiye'ye dönen Bakır, 1977 yılından itibaren Erzurum Atatürk Üniversitesinde Yardımcı Doçent unvanıyla dersler vermeye başlamıştır. 1988 yılında İzmir Ege Üniversitesine Profesör olarak atanmıştır. Buradaki görevini emekliliğine kadar sürdürdü. Ege Üniversitesindeki döneminde pek çok öğrenci yetiştirerek ulusal ve uluslararası alanda saygın bir yer edinmiştir. Alman Arkeoloji Enstitüsü (DAI) başta olmak üzere prestijli kurumların üyeliğine seçilmiştir.
Daskyleion Kazıları ve Arkeolojik Bulgular
Prof. Dr. Tomris Bakır'ın mesleki yaşamındaki en önemli dönem, 1988 ile 2010 yılları arasında yürüttüğü Daskyleion Kazıları Başkanlığı görevidir. Bandırma yakınlarında yer alan bu antik kentte gerçekleştirdiği çalışmalar, Pers satraplığı yerleşimlerine odaklanmıştır. Bakır ve ekibi, alanda yıllarca süren titiz kazılar sonucunda çok sayıda tarihi kalıntıyı ortaya çıkarmayı başarmıştır. Daskyleion'da yürütülen bu çalışmalarda elde edilen keşifler arasında şunlar yer almaktadır:
- Zerdüşt tapınağı olduğu değerlendirilen bir yapı,
- Pers dönemine ait iki adet mühür ve bir adet bulla,
- Farklı coğrafyalardan ithal edilmiş antik amforalar,
- Antik dönem çanak çömlek kültürünü aydınlatan çok sayıda seramik parçası.
Daskyleion'da yürütülen kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan ve antik dönemin dinsel pratiklerine ışık tutan Zerdüşt tapınağı kalıntısı, bölgenin inanç tarihi açısından son derece önemli veriler sunmuştur. Bu keşifler, antik dönemdeki ticaret ağlarını ve dinsel inanışları açıklamak açısından arkeoloji dünyasına büyük katkı sunmuştur. Tomris Bakır'ın Daskyleion'daki kazı çalışmaları, bölgede çıkarılan eserlerin sergilenmesi amacıyla 2003 yılında Bandırma Arkeoloji Müzesi'nin kurulmasına da vesile olmuştur.
Seramik Üzerine Çalışmaları ve Mirası
Akademik çalışmalarda seramik konusuna ayrı bir önem veren Tomris Bakır, Korinth krater çömlekleri üzerine derinlemesine araştırmalar yapmıştır. Bu doğrultuda kaleme aldığı Der Kolonnettenkrater in Korinth und Attika adlı eseri, çömlekçilik sanatının yöntemli ve son derece özenli bir incelemesi olarak nitelendirilmiştir. Arkeoloji literatürüne geçen bu çalışma, antik çanak çömlek üretim tekniklerinin anlaşılmasına katkı sağlamıştır.
Değerli bilim insanı, 25 Şubat 2020 günü İzmir'de hayata gözlerini yummuştur. Cenazesi, Güven Camii'nde kılınan namazın ardından Bornova Yakaköy Mezarlığı'nda toprağa verilmiştir. Ölümünün ardından T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı kendisini, Daskyleion'u dünyaya tanıtan ve Türk arkeolojisinde yeni ufuklar açan değerli bir öğretmen olarak tanımlamıştır. Geride bıraktığı önemli keşiflerle Tomris Bakır, adını bilim tarihine yazdırmış bir değerdir.