Thomas More, 7 Şubat 1478’da Londra’da doğan İngiliz hukukcu, yazar ve devlet adamıdır. Babası yargıç Sir John More’un gölgesinde büyüyen More, kısa sürede hem hukuk alanında hem de edebiyatta çağının en sivri kalemlerinden biri hline geldi. 1516’da kaleme aldığı ÜTopya adlı eseriyle ideal bir toplum düzenini tasvir etti ve bu çalışma, Avrupa edebiyatında yeni bir türün kapısını aralamış oldu. Hayatının son evresinde ise Kral VIII. Henry’nin dini reformlarına direnmesi nedeniyle idama mahkûm edildi ve 6 Temmuz 1535’te 57 yaşında başı kesilerek hayatını kaybetti. Ölümünden dört asır sonra, 1935’te Papa XI. Pius tarafından aziz ilan edildi.
Eğitim Yılları ve Hukuk Kariyerinin Başlangıcı
Thomas More’un eğitim yolculuğu sekiz yaşında St. Anthony Okulu’nda başladı. On altı yaşında Canterbury Başpiskoposu John Morton’un hizmetine girdi ve bu süreçte entelektüel merakını besledi. Morton’un aracılığıyla kapıları açılan Oxford Üniversitesi’nde iki yıl eğitim gördü; ne var ki babasının ısrarı üzerine 1494’te Londra’ya dönerek hukuk öğrenimine yöneldi. 1499’da Londra Barosu’na kaydolan More, aynı yıl Hollandalı yazar Desiderius Erasmus ile tanıştı. Bu dostluk ilerleyen yıllarda dünya edebiyatına iz bırakacaktı: Erasmus, 1509’da yayımladığı “Deliliğe Övgü” adlı yapıtını başka birine değil, More’a ithaf etti. Hukuk eğitimi boyunca çekiştiği manastır yaşamına olan eğilim onu 1501-1504 yılları arasında geçici bir inzivaya sürdürdü; ancak 1504’te Avam Kamarası’na seçilme kararıyla bu dönem kapandı ve siyasi yaşam başladı.
ÜTopya ve Edebi Miras
1516 yılında tamamlanan ÜTopya, özel mülkiyetin bulunmadığı, altına değer biçilmediği ve her şeyin ortaklaşa paylaşıldığı hayali bir ada devletini konu alıyordu. More, Amerigo Vespucci’nin seyahat notlarından ilham alarak bu toplumu tasarladı; ama Vespucci’nin uygarlıktan yoksun anlatısının aksine ÜTopya’nın sakinleri organize ve medeni bir düzenin içindeydi. Eserde yalnızca ekonomik düzen değil; ceza sistemi, devlet denetiminde eğitim, dini çoğulculuk, boşanma, ötenazi ve kadın hakları gibi meseleler de ele alındı. Kısa sürede pek çok Avrupa diline çevrilen yapıt, ütopya edebiyatı denen yeni bir türün öncüsü oldu. More aynı dönemde Erasmus’un Yeni Ahit çevirisini yorumlayan şiirler de kaleme aldı; bu Latince şiirler 1518’de ÜTopya ve Erasmus’un Epigrammata’sıyla birlikte tek ciltte yayımlandı. 1513-1518 yılları arasında yazdığı Kral III. Richard’ın Tarihi ise İngiliz tarih yazıcılığının ilk başyapıtlarından biri olarak kabul edilir.
Başlıca eserleri şunlardır:
- Kral III. Richard’ın Tarihi (1513-1518)
- ÜTopya (1516)
- Tyndal’ın Yanıtlarına Tekzip (1532)
- Savunma (1533)
Devlet Hizmetinden İdama
More, üst düzey devlet görevlerine mesafeli durmasına karşın Kral VIII. Henry’nin özel danışmanı sıfatıyla saraya alındı. Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlötön’e çok sayıda diplomatik görevde başarıyla temsil etti ve bu hizmetleri karşılığında 1521’de şövalye unvanına layık görüldü. Aynı yıl Hazine Bakanlığı’nda yardımcı veznedar olarak görev yapmaya başladı; Kral’ın sekreteri, yabancı elçilerin muhatabı ve Kardinal Thomas Wolsey arasındaki baş arabulucu konumuna geldi. 1525’te Avam Kamarası Başkanı ve Lancaster Düklüğü’nün şansölyesi oldu.
Kral’ın 1532’deki Act of Supremacy yasasıyla Anglikan kilisesinin başı ilan edilmesi More için bir vicdan sınavına dönüştü. Katoliğe bağlılığını ve ilkelerini önde tutarak 16 Mayıs 1532’de istifa etti. Ne var ki bu adım onu kralın öfkesinden koruyamadı: mallarına el konuldu, 1533’te Anne Boleyn’in tac giydirme törenini boykot edince baskılar arttı ve Mart 1534’te yemin etmeye zorlandı. Direnmesi üzerine Londra Kalesi’ne hapsedildi. Mahkemede, parlamentonun bir kimseyi kilisenin başı ilan edemeyeceğini ve yasayın Tanrı’nın yasalarına aykırı olduğunu açıkça dile getirdi. Bu sözleri onu ardında bırakan tek şey oldu: 6 Temmuz 1535’te idam edildi. Ölümünden dört asır sonra, 1935’te Papa XI. Pius tarafından aziz ilan edilerek Hıristiyan geleneğinde kalıcı bir yer edindi.