Thomas More Kimdir?

Genel Bilgiler

Thomas More, tahminen 7 Şubat 1478'de Londra'da doğan ve 6 Temmuz 1535'te Londra'da idam edilen İngiliz devlet adamı, hukukçu, filozof ve Rönesans dönemi hümanist yazarıdır. 1516'da yazdığı Ütopya adlı eserinde, hayalî bir adada kurguladığı bir ülkenin siyasi sistemini ideal olarak anlattı. Kral VIII. Henry'nin İngiliz Kilisesi'nin başına geçme niyetine ilke olarak karşı çıkması, siyasi kariyerinin sonunu hazırlayıp hain olarak idam edilmesine yol açtı. Ölümünden 400 yıl sonra, 1935'te Papa XI. Pius tarafından aziz ilan edildi.

Gençliği ve Eğitimi

Babası dönemin önemli yargıçlarından Sir John More'dur. Ailesi, sonradan aristokratlık kazanan burjuva kökenli bir aileydi. 1490-1492 arasında Canterbury Başpiskoposu John Morton'un hizmetine girdi ve eğitimine burada başladı; Rönesans'tan etkilenmeye başladı. Başpiskopos sayesinde Oxford Üniversitesi'ne girdi, iki yıl burada kaldı, yazılar yazdı ve Antik Yunan ile Latin edebiyatına ilgi duydu. Babasının ısrarıyla Oxford'dan ayrılıp Londra'ya döndü ve 1496'da hukuk öğrenimine başladı. 21 yaşında avukat olarak Londra Barosu'na kaydoldu. Hukuk öğrenimi sırasında manastır yaşamı sürdü ve rahip olmak istedi; 1501-1504 arasında keşiş olmak amacıyla bir manastıra çekildi. 1504'te Avam Kamarası seçimlerine katılmaya karar verdi, parlamentoya seçilince manastır hayatına son verdi ve ertesi yıl Jane Colt ile evlendi.

Siyasi Yaşamı

1499'da Hollandalı yazar Erasmus ile tanıştı ve aralarında sıkı bir dostluk başladı; Erasmus 1509'da basılan Deliliğe Övgü adlı eserini More'un isteğiyle yazdı ve ona adadı. More, avukatlık ve parlamento faaliyetlerinin yanında kralların mutlak iktidarına karşı çıktı; bu yüzden Kral VII. Henry'nin öfkesini çekti ve seyahate çıkmak zorunda kaldı. VII. Henry 1509'da ölünce döndü, ertesi yıl yargıçlığa atandı. Hümanist tutumuyla halkın sevgisini kazandı; Chelsea'de bir huzurevi kurdu, 1517'de ayaklanan yoksul halkı yatıştırarak isyanı önledi ve elebaşlarını idamdan kurtardı. Üst düzey görevlere isteksiz olmasına rağmen Kral VIII. Henry onu 1517'de özel danışmanı yaptı. Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlken'e elçi olarak gönderildi, diplomatik görevinin ardından 1521'de şövalyelik unvanı aldı. Kraliyet hazinesinde ve kralın sekreteri olarak çalıştı. 1523'te Middlesex'ten parlamentoya seçildi; iki yıl sonra Avam Kamarası Başkanı oldu ve Lancaster Düklüğü şansölyeliğini aldı.

Kralla Çatışması ve İdamı

VIII. Henry, Catherine d'Aragon'dan boşanıp Anne Boleyn ile evlenmek istedi; Papalık buna karşı çıkıyordu. Kral, Thomas Wolsey'i istifaya zorladıktan sonra More'u Lordlar Kamarası Başkanı ilan etti. Başlangıçta Kralın düşüncelerini paylaşan More, zamanla kralın kiliseye yönelik olumsuz tutumundan rahatsız oldu. Kral, Act of Supremacy yasasıyla kendisini İngiltere Kilisesi'nin başı ilan ederek ülkeyi Katolik dünyadan kopardı. Katolikliğe bağlı olan More, 1531'de krala bağlılık yemini etmeyi reddetti ve sağlık sorunlarını bahane ederek 1532'de istifa etti. Mallarına el konuldu. 1533'te Anne Boleyn'in kraliçe olarak taç giyme törenine katılmayı reddetti. Mart 1534'te Act of Supremacy'ye yemin etmeye zorlandı; direnince tutuklanıp Londra Kalesi'ne hapsedildi. Yargılanırken yasanın Tanrı'nın yasalarına aykırı olduğunu ve parlamentonun kimseyi Kilise'nin başı ilan edemeyeceğini söyledi. Ölüm cezasına çarptırılan More 6 Temmuz 1535'te idam edildi.

Azizliği

Papa XIII. Leo, More'u, John Fisher'ı ve 52 İngiliz şehidi 29 Aralık 1886'da kutsadı. Papa XI. Pius, More ve Fisher'ı 19 Mayıs 1935'te aziz ilan etti. Papa II. John Paul, 31 Ekim 2000'de More'u devlet görevlileri ve politikacıların göksel koruyucusu ilan etti. 1980'de Anglikan Komünyonu da More ve Fisher'ı takvimine aldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Thomas More maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.