Cumhuriyet döneminin modern mimari vizyonunu şekillendiren en önemli figürlerden biri olan Seyfi Arkan, 25 Temmuz 1903 tarihinde İstanbul Üsküdar'da dünyaya gözlerini açtı. Matematik dünyasına değerli bilim insanları kazandırmış olan köklü Gelenbevi ailesinin bir mensubu olarak doğan sanatçı, Türk mimarlık tarihinde 'Atatürk' ün mimarı' sıfatıyla derin izler bıraktı. Ülkenin çağdaşlaşma adımlarına paralel olarak şekillenen modernist çizgisiyle tanınan usta mimar, Florya Deniz Köşkü gibi sembol yapıların yanı sıra işçi siteleri ve kentsel planlama projeleriyle toplumsal gelişime de katkı sağladı. Eğitim hayatını tamamladıktan sonra kazandığı bir yarışma vesilesiyle Berlin'de aldığı ihtisas eğitimi, onun tasarım dilini ve özgün vizyonunu olgunlaştırarak Türk şehirciliğine yeni bir yön vermesini sağladı.
Akademi Yılları ve Sanat Eğitimi
Genç Seyfi, eğitim serüvenine Kadıköy'deki Fransız mektebinde adım attı. Ardından ortaöğrenimini sürdürmek üzere tarihi Galatasaray Lisesi'ne girdi. O yıllarda mimarlık eğitimi almak için liseden mezun olma şartı bulunmuyordu. Bu durum, genç yeteneğin Galatasaray Lisesi'nin orta kısmını bitirdikten sonra yönünü doğrudan sanata çevirmesine imkân tanıdı. Sanayi Nefise Mektebi'ne kaydolan Seyfi, burada dönemin efsanevi iki hocasından biri olan Prof. Vedat Tek'in atölyesinde yetişti. Akademide geçirdiği başarılı yılların son döneminde İnşaat İdare-i Fenniyesi bünyesinde çalışarak pratik deneyim kazandı.
Seyfi Arkan, 1928 yılında akademiden mezun olurken yanında Türk modern mimarlığını omuzlayacak çok değerli sınıf arkadaşları vardı. Sedad Hakkı Eldem, Zeki Sayar, Şevki Balmumcu ve Burhan Arif gibi isimler bu parlak dönemin diğer temsilcileriydi. Mezuniyetin ardından bu isimlerin neredeyse tamamı vizyonlarını genişletmek adına Avrupa yollarına koyuldu. Genç Seyfi de hemen ertesi yıl açılan Çanakkale Şehitleri Abidesi Yarışması'nda birincilik elde ederek devlete kendini kanıtladı. 1929 yılında Berlin'e ihtisas için gitti.
Berlin'de Bir Dönüm Noktası
Almanya yolculuğu öncesinde kısa bir süre Fransa'da vakit geçiren başarılı mimar, daha sonra Berlin'e yerleşti. Charlottenburg Technical University ve Berlin Yüksek Teknik Okulu bünyesinde çalışmalarına devam etti. Burada ünlü dışavurumcu mimar Hans Poelzig'in öğrencisi olma şansına erişti. Poelzig'in özel atölyesinde edindiği tecrübeler, onun kendi özgün modernist tarzını inşa etmesinde hayati bir öneme sahipti. 1932 yılına kadar Berlin'de kalarak Batı'nın modern mimari akımlarını yerinde inceledi ve kendi tasarım felsefesini şekillendirdi.
Yurda dönüş tarihi olan 1933 yılı, Arkan için hem mesleki hem de özel hayatında yepyeni kapılar araladı. Güzel Sanatlar Akademisi'nde yeni kurulan şehircilik bölümünde öğretim üyesi olarak ders vermeye başladı. Bu akademik görevi ömrünün sonuna dek büyük bir sadakatle sürdürdü. Aynı yıl Suadiye'de tasarladığı İhsan Sami Garan Villası ile serbest mimarlık alanındaki yeteneğini gözler önüne serdi. Yine 1933 yılında Mısır Krallığı hanedanından Prenses Nermin Hanım ile hayatını birleştirdi. Çiftin 1935 yılında dünyaya gelen kızları Hoşyar'ın ismi, daha sonra bizzat Atatürk tarafından 'Sur' olarak değiştirilecekti.
Atatürk'ün Mimarı ve Cumhuriyet Vizyonu
Mimarın soyadı hikayesi de Cumhuriyet'in kurucu kadrolarıyla olan yakın bağını belgeler niteliktedir. Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesinin ardından ilk olarak 'Erkan' soyadını alan usta mimarın bu ismi, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün bizzat araya girerek yaptığı özel rica ve istekle 'Arkan' olarak değiştirildi. Cumhuriyet'in modern yüzünü temsil edecek tasarımlar arayan devlet yönetimi, genç mimarın yeteneğini kısa sürede fark etti. Seyfi Arkan, özellikle 1930'lu yıllarda Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ile çok yakın ilişkiler geliştirdi. Bu yakınlık ona Cumhuriyet'in prestij projelerini tasarlama gururunu kazandırdı.
Modernist yaklaşımı her projesinde ön planda tutan sanatçı, döneme damgasını vuran çok sayıda ikonik yapı inşa etti. Tasarladığı başlıca eserler arasında şunlar yer alır:
- Florya Deniz Köşkü
- Florya Genel Sekreterlik Binası
- Ankara Yaverlik Köşkü
- Ankara Başbakanlık Köşkü
Arkan, sadece devletin prestijli binalarını inşa etmekle kalmadı, aynı zamanda toplumsal mimari sorunlara da kafa yordu. Türkiye'nin ilk ve en öncü sosyal konut tasarımları arasında kabul edilen Zonguldak Üzülmez ile Kozlu-Kılıç işçi sitelerini projelendirerek bölgedeki maden emekçilerinin yaşam standartlarını çağdaş standartlara ulaştırmayı hedefledi. Çok sayıda Anadolu kenti ve kasabası için modern imar ve yerleşim planları hazırlayarak genç cumhuriyetin çehresini değiştirdi. Hayatı boyunca modernist çizgiden ödün vermeyen Seyfi Arkan, 15 Temmuz 1966 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı eserler, bugün de Cumhuriyet modernizminin en berrak abideleri olarak yaşamaya devam etmektedir.