Selahattin Batu, hem bilim dünyasında hem de Türk edebiyatında derin izler bırakmış çok yönlü bir veteriner hekim, akademisyen, yazar ve siyasetçidir. Cumhuriyet döneminin yetiştirdiği zootekni profesörlerindendir. 25 Aralık 1905 tarihinde Çanakkale'nin şirin ilçesi Eceabat'ta dünyaya gözlerini açan Batu, zootekni ve genetik kürsülerinin kurulmasındaki büyük emekleriyle tanınmaktadır. Değerli araştırmacı, ülkenin kalkınma mücadelesine hem laboratuvarlarda hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında büyük bir inançla hizmet etmiştir. Sanatçı kimliğiyle şiir, deneme, gezi notu ve tiyatro oyunu gibi geniş bir yelpazede eserler vererek adını altın harflerle yazdırmayı başarmıştır. Cumhuriyet ideallerini temsil eden öncü aydınlarımızdandır.
Gençlik Yılları ve Eğitim Hayatı
Genç Selahattin, Çanakkale'de görev yapan bir memur ile Gelibolu'nun önde gelen bir ailesinin evladıdır. Babası Çanakkale İdare Meclisi Başkatibi Emin Bey'dir. Annesi Gelibolu eşrafından Hacı Ahmet Bey'in kızı Adviye Hanım'dır. Çocukluk yıllarında patlak veren Birinci Dünya Savaşı'nın zorlu koşulları nedeniyle ailesiyle birlikte Çanakkale'den geçici olarak ayrılmak zorunda kalmıştır. Savaşın sona ermesiyle birlikte doğduğu topraklara tekrar dönmüştür.
Lapseki İlkokulu'nu bitirdikten sonra eğitimine devam etmiştir. İlköğrenimini Lapseki İlkokulu bünyesinde tamamlayan genç Selahattin, 1921 senesinde Gelibolu İdadisi'nden başarıyla mezun olmuştur. Yükseköğrenimini gerçekleştirmek amacıyla İstanbul'a yönelen Batu, buradaki İstanbul Yüksek Veterinerlik Okulu'na kaydolmuş ve takvimler 1925 yılını gösterdiğinde diplomasını alarak hemen ertesi yıl asistanlık görevine adım atmıştır. Mesleğine duyduğu derin bağlılıkla bu okulda çalışmalarını sürdürmüştür. Yetenekleri ve çalışkanlığı kısa sürede fark edilince, 1927 yılında Ziraat Bakanlığı tarafından uzmanlık eğitimi alması için Almanya'ya gönderilmiştir. Avrupa'da geçen dört verimli yılın ardından zootekni ile genetik alanlarında doktora tezini tamamlayarak vatanına gururla dönmüştür. Eğitimi sırasında edindiği modern vizyonla birlikte ülkesindeki bilimsel hayvancılık çalışmalarına güçlü bir yön vermiştir.
Bilimsel Çalışmaları ve Akademik Yükselişi
Yurda dönüşünün ardından bilimsel çalışmalarına hız veren araştırmacı, 1933 yılında İstanbul'daki Yüksek Baytar Mektebi'nin Ankara'ya taşınması sürecinde aktif rol üstlenmiştir. Bu nakil neticesinde kurulan Yüksek Ziraat Enstitüsü Baytar Fakültesi bünyesinde Zootekni Enstitü Şefi olarak göreve getirilmiştir. Ülkemizde zootekni ve genetik biliminin temellerini atan bu değerli bilim insanı, 1941 yılında profesör unvanını almaya hak kazanmıştır.
Akademideki parlak kariyerine başarıyla devam ederken, 1943 yılında yapılan genel seçimlerde Çanakkale halkının büyük teveccühüyle milletvekili seçilerek TBMM'nin VII. Döneminde yasama çalışmalarında etkin bir rol üstlenmiştir. Dört yıllık bu verimli yasama görevinin sona ermesiyle birlikte, siyaseti geride bırakarak tekrar üniversitedeki akademik çalışmalarına dönmüştür. Üniversitedeki çalışmalarına büyük bir bilimsel tutkuyla devam etmiştir. Akademide uzun yıllar hizmet verdikten sonra, 1969 yılında görev yaptığı üniversiteden emekli olmuştur.
Edebi Kimliği ve Kültür Dünyasındaki İzleri
Selahattin Batu sadece bir bilim insanı değil, aynı zamanda Türk edebiyatının en seçkin kalemlerinden biridir. Yazın hayatına adım attığı andan itibaren şiir, deneme ve gezi yazıları kaleme alarak geniş kitlelere ulaşmayı başarmıştır. 1942 yılında itibaren Ulus Gazetesi bünyesinde düzenli makaleler yayımlayan yazar, edebiyat dünyasının kalbinin attığı çeşitli dergilerde eserlerini okurlarla buluşturmuştur. Batu'nun yazı ve şiirlerinin sıklıkla yayımlandığı, edebiyat dünyamıza yön veren pek çok saygın dergi bulunmaktadır.
- Varlık
- Türk Dili
- Hisar
- Çağrı
- Tercüme
Dergilerde büyük beğeni toplayan şiirlerini kitaplaştıran şair, 1949 senesinde "Bursa’da Yeşiller" ve 1962 yılında "Rüzgarlı Su" adlı eserlerini edebiyat dünyasına armağan etmiştir. Çok iyi derecede Fransızca ve Almanca dillerine hakim olan yazar, Batı edebiyatının en seçkin yapıtlarını Türkçeye kazandırarak kültürel köprüler inşa etmiştir. Edebi tercümelerden gezi yazılarına kadar uzanan bu kıymetli çalışmaların bir kısmı ise Türk edebiyatının büyük ilgi gören manzum eserlerden oluşmaktadır. Usta yazar, gerçekleştirdiği bu nitelikli manzum tercümeleriyle Türk edebiyatının estetik sınırlarını ve ifade gücünü önemli ölçüde genişletmeyi başarmıştır. Yazınsal üretkenliğini yayıncılıkla da taçlandıran usta kalem, 1947 yılından itibaren Ankara'da yakın dostu Suut Kemal Yetkin ile birlikte "Edebiyat ve Sanat" dergisini çıkararak Türk entelektüel hayatına yön vermiştir. Yetkin ile birlikte çıkardığı bu yayın organı sayesinde dönemin edebiyat ve sanat anlayışının gelişiminde son derece aktif bir rol oynamıştır. Yazın hayatındaki gezi izlenimlerini ve kişisel düşüncelerini de ihmal etmeyerek gezi notlarını ve denemelerini kitap halinde okurlarla buluşturmuştur. Bu kıymetli kitaplar, Türk edebiyatında gezi ve deneme türünün en nitelikli örnekleri arasında yer alırken, kendisi de ömrünün son yıllarına dek hem bilimsel araştırmalarını sürdürmüş hem de yeni eserler kazandırmak için çalışmıştır. Hem veteriner hekimlik ve akademi alanındaki çalışmaları hem de edebi yapıtları sayesinde her iki alanda da kalıcı bir iz bırakmıştır. Cumhuriyet döneminin yetiştirdiği en parlak beyinlerden biri olan değerli hekim ve yazar, 1973 yılında İstanbul'da hayata gözlerini yumarak aramızdan ayrılmıştır. 1973 yılında İstanbul'da vefat eden Selahattin Batu, geride bıraktığı akademik ve edebi mirasla saygıyla anılmaktadır.