Türkiye sınırlarını aşarak dünya bilim literatürüne adını altın harflerle yazdıran Türk asıllı Amerikalı kimya mühendisi Sabri Ergun, 1 Mart 1918 tarihinde Gerede'de dünyaya gözlerini açtı. Hasan Bey'in oğlu olarak başlayan yaşam yolculuğu, onu dolgulu yataklardaki gaz ve sıvı akışını matematikselleştiren ünlü Ergun denkleminin mucidi yapacaktı. Küresel endüstride çığır açan bu buluşuyla tanınan deha, akademik arayişlarının peşinden giderek kıtalararası bir başarı hikayesine imza attı.
Savaş Yıllarında Eğitime Uzanan Kıtalararası Bir Yolculuk
Gençlik yıllarında eğitimini sürdürmek amacıyla 1940'lı yıllarda Almanya'ya giden Sabri Ergun, burada dönemin çalkantılı atmosferiyle karşılaştı. İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıcı etkileri ve zorlu koşulları nedeniyle Avrupa'daki seyrini değiştirmek zorunda kalan başarılı mühendis, 1943 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne geçiş yaptı. Bu zorlu geçiş onun kaderini belirledi. New York'ta bulunan prestijli Columbia Üniversitesi'nde kimya mühendisliği eğitimi almaya başlayan Ergun, burada hem lisans hem de yüksek lisans derecelerini başarıyla tamamladı. Akademik merakını sınırlar ötesine taşımaya kararlı olan araştırmacı, doktora derecesini ise 1956 yılında Viyana Teknik Üniversitesi'nden alarak kimya mühendisliği alanındaki yetkinliğini uluslararası düzeyde tescilledi.
Petrol Sanayisinde Devrim Yaratan Formül: Ergun Denklemi
Bilimsel çalışmalarına hız kesmeden devam eden Sabri Ergun, kariyeri boyunca Amerika Birleşik Devletleri'nin en seçkin kurumlarında önemli sorumluluklar üstlendi. Deneyimli mühendis, araştırmalarını aşağıdaki saygın kuruluşlar bünyesinde yürütmüştür:
- Carnegie Teknoloji Enstitüsü
- ABD Maden Bürosu
- Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı
Buradaki çalışmaları ona büyük saygınlık kazandı. Aynı zamanda Almanya'daki Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü'nde de misafir araştırmacı sıfatıyla akademik çalşmalarda bulunarak küresel bilim ağına katkı sağladı. Temel araştırma odakları kimya mühendisliği ve katı hâl fiziği üzerinde yoğunlaşan Ergun, kendi soyadıyla anılan matematiksel bir denklem geliştirdi. Dolgulu yataklarda meydana gelen basınç kaybını son derece hassas bir şekilde tanımlayan bu formül, günümüzde özellikle petrol sanayisinde ve kimyasal reaktör tasarımlarında aktif olarak kullanılmaktadır. Endüstriyel süreçlerin verimliliğini artıran bu devrimsel katkı, onun adını mühendislik dünyasının unutulmazları arasına dahil etti.
Erdal İnönü ile Kesişen Yollar ve Son Yılları
Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli bilim insanlarından ve devlet adamlarından biri olan Erdal İnönü, Sabri Ergun'un çalışmalarına büyük bir ilgi duyuyordu. Hatta İnönü, bu değerli mühendisin hayatını ve bilimsel mirasını anlatmak amacıyla özel bir konferans düzenlemiş, onun yaşamını konu alan bir kitap kaleme alma arzusunu dile getirmişti. Ancak Ergun'un izini sürmek ve kendisine ulaşmak dönemin koşullarında hiç de kolay olmadı. Erdal İnönü, tüm çabalarına rağmen nerede olduğunu tespit edemediği meslektaşını bulabilmek için farklı yollar denedi. Aradığı izi bulmak uzun zaman aldı. Bu gizemli arayış, Milliyet gazetesinin devreye girip aracılık etmesiyle mutlu bir sonla noktalandı ve iki bilim insanı telefon üzerinden samimi bir sohbet gerçekleştirme fırsatı buldu.
Akademik camiada kendisi gibi saygın bir bilim insanı olan Dorothy Karns ile hayatını birleştiren Sabri Ergun, bu evlilikten üç çocuk sahibi oldu. Mutlu evlilikleri ömür boyu sürdü. Yaşamının son dönemini Amerika Birleşik Devletleri'nde geçiren ünlü mühendis, 18 Şubat 2006 tarihinde Madison şehrinde, 87 yaşında hayata gözlerini yumdu. Bilim dünyasına bıraktığı derin izlerle anılan Sabri Kodalıoğlu Ergun'un naaşı, Forest Hill Mezarlığı'na defnedildi. Bu büyük kayıp bilim dünyasını derinden sarstı.