Yaşamı ve eğitimi
Oktay Sinanoğlu, 25 Şubat 1935'te babası Nüzhet Haşim Sinanoğlu'nun baş konsolos olarak görev yaptığı İtalya'nın Bari şehrinde doğdu. II. Dünya Savaşı'nın başlamasının ardından 1939'da ailesiyle Türkiye'ye döndü. 1953'te TED Ankara Yenişehir Lisesi'nden birincilikle mezun oldu ve aynı yıl okul bursuyla ABD'ye gitti. 1956'da Berkeley'deki California Üniversitesi'nden kimya mühendisi olarak mezun oldu, 1957'de Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde yüksek lisansını tamamladı ve aynı yıl Sloan Ödülü'nü kazandı. Berkeley'de teorik kimya alanında doktorasını 1959-1960'ta bitirdi; doktora danışmanı Kenneth Pitzer'dı. 21 Aralık 1963'te Yale öğrencisi Paula Armbruster ile evlendi; sonra Dilek Sinanoğlu ile evlendi. Sanatçı Esin Afşar'ın ağabeyidir.
Akademik kariyeri
1960'ta Yale Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu. 1 Temmuz 1963'te kimya alanında tam profesörlük unvanı aldı ve Yale'de 20. yüzyılda bu unvanı en genç yaşta kazanan öğretim üyelerinden biri olduğu açıklandı. 1964'te Yale'de teorik kimya bölümünü kurdu. Atom ve moleküllerin çok-elektron teorisi (1961), çözgenler teorisi (1964), kimyasal tepkime mekanizmaları teorisi (1974), mikrotermodinamik (1981) ve değerlik kabuğu etkileşim teorisi (1983) çalışmalarını gerçekleştirdi. 1988'de, laboratuvarda birleştirilecek kimyasalların nasıl tepki vereceğini öngörmek için kendi matematik teorilerine dayanan, Sinanoğlu indirgemesi adı verilen yöntemini yayımladı. Yale'de 37 yıl çalıştıktan sonra 1997'de emekli oldu; ardından 2002'ye kadar Yıldız Teknik Üniversitesi kimya bölümünde profesör olarak çalıştı.
Çeşitli Türk üniversitelerine ve TÜBİTAK'a danışmanlık yaptı. 1962'de Orta Doğu Teknik Üniversitesi mütevelli heyeti ona Danışman Profesör unvanı verdi; 1975'te çıkarılan özel kanunla devlet tarafından kendisine Cumhuriyet Profesörü unvanı verildi. 1966'da TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü, 1973'te Alexander von Humboldt Research Award'ı, 1975'te International Outstanding Scientist Award of Japan'ı kazandı. 1973'te Fahrî Büyükelçi olarak Japonya'ya gönderildi. Nobel ödülüne iki kez aday gösterildiğini söylemiştir. Kuantum mekaniğinde Hilbert uzayının topolojisi ve yüksek simetrileri problemini çözdüğü belirtilir.
Kitapları ve Türkçe üzerine görüşleri
Modern Quantum Chemistry: Istanbul Lectures (1965) ve Sigma Molecular Orbital Theory (1970) gibi akademik kitapların yanında Hedef Türkiye, Bye Bye Türkçe, Türkçe Giderse Türkiye Gider, Büyük Uyanış ve Yeni Bilim Ufukları serisi gibi eserler yazdı. Türkiye'de bulunduğu dönemde çalışmalarını toplumda Türkçe bilinci oluşturmaya adadı; Türkçenin yabancı dillerin istilası altında olduğunu vurguladı, eğitim dilinin Türkçe olması gerektiğini ve yabancı dilin takviyeli öğretilmesini savundu. Türkçenin matematiksel yapısı nedeniyle en iyi bilim dili olduğunu söyledi. 19 Nisan 2015'te Amerika Birleşik Devletleri'nde öldü ve Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Benzer kişiler
- Evren Kutlay (Akademisyen)
- Faik Yaltırık (Akademisyen)
- Hakkı Ögelman (Akademisyen)
- Leopold Levy (Akademisyen)
- Nurşen Mazıcı (Akademisyen)
- Prof.Dr.Şükrü Emre (Akademisyen)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Oktay Sinanoğlu maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.