Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemi ile Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında kritik görevler üstlenen subay Rüştü Kobaş, askeri başarılarıyla öne çıkmış tarihi bir şahsiyettir. Tarihi kayıtlara göre ailesi, 93 Harbi sonrasında Anadolu'ya göç ederek Adapazarı ile Karasu bölgesine yerleştirilen Abhaz kökenli muhacirlerdendir. Genç subay adayı, Harp Okulu eğitimini başarıyla tamamlayıp 1899 senesinde bu köklü kurumdan mezun olarak ordu saflarına katılmıştır. İmparatorluğun farklı coğrafyalarında edindiği pratik saha tecrübeleri, kendisinin jandarma teşkilatının modernize edilmesi süreçlerinde güvenilen bir isim olmasını sağlamıştır.
Jandarma Teşkilatında Yükselişi ve Düzce Yılları
Orduda çeşitli bölgelerde görev üstlenen Rüştü Bey, askeri hizmetleri kapsamında 1906 senesinde Düzce bölgesine tayin edildi. Düzce'de başarılı asayiş çalışmaları gerçekleştirdi. Daha sonra 1910 yılında, yüzbaşı rütbesiyle İşkodra bölgesine yeni bir göreve tayin edilmiştir. Aynı sene teşkilatta yenilikler yapılıyordu. Osmanlı Devleti bünyesinde yeniden organize edilmekte olan modern Jandarma teşkilatına geçiş kararı almıştır. Bu geçişin neticesinde Düzce Jandarma Bölük Komutanlığı makamına getirilerek asayişi korumakla yetkilendirildi. Düzce'de gösterdiği üstün başarılar, kendisinin askeri çevrelerde kısa sürede tanınmasına vesile olmuştur. Kobaş'ın askeri kariyerinde öne çıkan ve kritik görevler üstlendiği başlıca merkezler şunlardır:
- 1906 yılındaki ilk görev yeri olan Düzce,
- 1910 senesinde atandığı İşkodra,
- 1920 yılında jandarma komutanı olarak vazife yaptığı Bolu.
Çakırcalı Mehmet Efe Operasyonu ve Kazanılan Şöhret
Düzce ve çevresindeki asayişi sağlama konusundaki üstün başarısı nedeniyle Rüştü Bey, o dönem düzenlediği eylemlerle Osmanlı devlet otoritesini ciddi şekilde sarsan ünlü efe Çakırcalı Mehmet Efe'yi tenkil etmekle görevlendirilmiştir. Kritik operasyonu yönetmek için Düzce ile Adapazarı bölgelerinde yaşayan Kafkas göçmenlerinden gönüllü bir birlik kurmuştur. Bu özel birlik süratle harekete geçti. Uzun süren takipleri neticesinde hedefine ulaşan Rüştü Bey, Çakırcalı Mehmet Efe'yi etkisiz hale getirerek öldürmüştür. Bu askeri başarı, aynı zamanda onun adının ülke sınırlarında büyük bir ün kazanmasını sağlamıştır.
Balkan Harbi ve Milli Mücadele Dönemi
Kobaş, elde ettiği bu şöhretin ardından vatan savunmasında yeni sorumluluklar almaya continue etmiştir. Balkan Savaşı'nın başlamasıyla birlikte Kafkas muhacirleri tarafından kurulan süvari kuvvetlerinin başına geçmiştir. Gönüllü süvarileri cephede başarıyla yönetti.
Milli Mücadele yıllarında Marmara'nın doğusunda yer alan Düzce ve Hendek yöresindeki Kafkas göçmeni Abhazlar arasında 19 Temmuz 1920 tarihinde ikinci bir ayaklanma dalgası patlak vermiştir. Bu isyan hareketi üzerine Ankara'daki TBMM Hükümeti, asayişi temin etmek maksadıyla kendisini Bolu Jandarma Komutanlığı görevine tayin etti. Kobaş, isyanı bastırmak için askeri gücün ötesinde diplomatik yöntemlere başvurmayı tercih etmiştir. Eski Adapazarı Kaymakamı ve dönemin İzmit Milletvekili olan Mehmet Fuat Carım ile yakın bir iş birliği gerçekleştirmiştir. İkili, yörede ikamet eden Kafkas göçmenlerinin ileri gelen liderleriyle doğrudan temas kurarak müzakereler yürütmüştür. Yürütülen bu akılcı müzakereler, eylül ayında bölgedeki isyan hareketinin tamamen sonlandırılmasında belirleyici bir rol oynamıştır. Çatışmalar kansız şekilde nihayete erdi.
Cumhuriyet Dönemi Vazifeleri ve Yaşar Kemal'e Anlatılan Anılar
Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra da ayrıca devletin çeşitli kademelerinde önemli asayiş görevlerini sürdürmeye devam etmiştir. Albay rütbesiyle emeklilik hayatına geçti. Askeri kariyeri boyunca biriktirdiği anılar, Türk edebiyatının büyük yazarı Yaşar Kemal'in eserlerine kaynaklık etmiştir. Rüştü Bey, Düzce'deki ilk jandarma görevi ile Çakırcalı Mehmet Efe'nin öldürülmesine ilişkin tüm detayları ünlü romancıya aktarmıştır. Paylaşılan bu değerli hatıralar, usta yazar Yaşar Kemal tarafından kaleme alınan ve edebiyatımızda önemli yeri olan Çakırcalı Efe adlı romanda Çakırcalıyı Biz Öldürdük başlığıyla okurlarla buluşmuştur.