Türk klasik müzik dünyasının en önemli figürlerinden biri olan viyola virtüözü, besteci ve şair Rşen Güneş, 17 Mart 1940 tarihinde Ankara'nın Beypazarı ilçesinde dünyaya geldi. İlkokul eğitimini tamamladıktan sonra müzik yolculuğuna yön veren sanatçı, Ankara Devlet Konservatuvarı bünyesinde eğitim alarak gelecekteki parlak kariyerinin ilk sağlam adımlarını attı. 29 Mayıs 2020'de Londra'da aramızdan ayrılan Güneş, hem ülkemizde Walton ve Bartok gibi dev isimlerin eserlerini ilk kez seslendirerek öncülük yaptı hem de İngiltere'deki prestijli topluluklarda solo viyolacı olarak Türkiye'yi başarıyla temsil etti. Sanat yaşamı boyunca çağdaş Türk bestecilerinin eserlerini dünyaya duyurmayı misyon edinen bu efsanevi isim, müzik hafızamızda silinmez bir iz bıraktı.
Ankara'dan Londra'ya Uzanan Müzikal Yolculuk
Sanatçı, 1961 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan mezun olduktan hemen sonra Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası (CSO) kadrosuna solo viyola sanatçısı olarak katıldı. CSO bünyesindeki görevi esnasında, viyola repertuvarının en zorlu eserleri arasında gösterilen Walton, Hindemith ve Bartok'a ait konçertoları Türkiye'de ilk kez dinleyiciyle buluşturma başarısını gösterdi. Bu yenilikçi adımları, onun vizyoner sanatçı kimliğini erkenden ortaya koydu. 1963 yılında kazandığı özel bir bursla rotasını İngiltere'ye çeviren genç müzisyen, burada bir yıl süren çalışmalarının ardından 1964'te vatanına geri döndü.
Türkiye'deki zorunlu askerlik hizmetini tamamlamasının akabinde, hayatında yeni bir sayfa açmaya karar veren sanatçı 1971 senesinde tekrar İngiltere'ye yerleşti. Bu kararla birlikte İngiltere'deki kariyerine hızlı bir başlangıç yaptı. İngiliz Oda Orkestrası bünyesinde tam dört yıl boyunca solo viyolacılık görevini üstlendi. Olağanüstü tekniği ve müzikalitesiyle adından söz ettiren virtüöz, 1979 ile 1987 yılları arasında Londra Filarmoni Orkestrası bünyesinde aynı prestijli görevi sürdürdü. Güneş, orkestral kariyerinin zirve noktalarından birini ise 1988-2000 yılları arasında tam 12 yıl boyunca solo viyola sanatçısı olarak görev yaptığı BBC Senfoni Orkestrası'nda yaşadı.
Türk Bestecilerinin Eserlerini Dünyaya Tanıtan Elçi
Rşen Güneş, yurt dışında sürdürdüğü parlak kariyerine rağmen ülkesinin müzikal değerleriyle bağını hiçbir zaman koparmadı. Çağdaş Türk bestecileriyle her zaman yakın ilişkiler kuran usta sanatçı, Ahmet Adnan Saygun, Necil Kazım Akses, Yalçın Tura ve Cengiz Tanç gibi bestekarların viyola konçertolarını yurt içinde ve yurt dışında defalarca seslendirdi. Sanatçı Türk eserlerini yaygınlaştırmayı çok önemsedi. Saygun'un viyola konçertosunu Londra Filarmoni Orkestrası eşliğinde kaydederek CD formatında dünya müzik piyasasına kazandırdı.
Borusan çatısı altında gerçekleştirdiği çok sayıda konserde Türk bestecilerinin ve viyolanın sesini kitlelere ulaştırdı. Bu dinletilerde İlhan Usmanbaş, Özdil, Altınel ve Özkalfayan gibi değerli bestecilerimizin özgün eserlerini müzikseverlerin beğenisine sundu. Ayrıca oda müziği alanında da aktif olan sanatçı, 15 yıl boyunca Londra Yaylı Dörtlüsü (London String Quartet) bünyesinde viyola çaldı. Bu köklü toplulukla birlikte dünyaca ünlü piyanistimiz İdil Biret ile Franck Piyano Beşlisi ve Mahler Piyano Dörtlüsü kayıtlarında yer aldı. Ayrıca efsanevi gitarist John Williams ile Boccherini Beşlisi albüm kayıtlarını gerçekleştirdi.
Zengin Diskografi, Ödüller ve Akademik Miras
Sanat hayatını taçlandıran çok sayıda albüm çalışmasına imza atan Rşen Güneş'in geride bıraktığı geniş diskografisi, viyola literatürü için eşsiz birer kaynak niteliğindedir. Sanatçının stüdyoda kaydettiği önemli albümler ve CD çalışmaları şunlardır:
- Ahmet Adnan Saygun Viyola Konçertosu albümü,
- Keman virtüözü Suna Kan ile birlikte kaydettiği Mozart Senfoni Konçertant ve Mozart Keman - Viyola düetleri,
- Hindemith imzalı Matem Müziği,
- Telemann Viyola Konçertosu kaydı,
- Edebi ve müzikal ögeleri buluşturan "Viyola ve Şiir" albümü,
- Ülkemiz bestecilerinin eserlerinden oluşan "Türk Bestecileri ve Viyola" çalışması.
Sanatçının Türk kültür hayatına yaptığı eşsiz katkılar devlet ve sivil toplum düzeyinde karşılık buldu. Bu doğrultuda 1998 senesinde Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı tarafından kendisine Devlet Sanatçısı unvanı layık görüldü. 2015 yılında ise klasik müzik alanındaki hizmetlerinden ötürü Sevda - Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü Altın Madalyası ile ödüllendirildi.
Kariyerinin son döneminde bilgi ve tecrübelerini genç nesillere aktarmayı hedefleyen Güneş, 2008 ile 2016 yılları arasında İzmir Yaşar Üniversitesi kadrosunda profesör unvanıyla öğretim görevlisi olarak çalıştı. Onun ilham verici hayat hikayesi ve sanata adanmış ömrü, müzisyen Orhan Ahıskal tarafından kaleme alındı. "Viyola Düştü Yola - Rşen Güneş" adını taşıyan bu biyografik çalışma, Sevda - Cenap And Müzik Vakfı yayınları aracılığıyla okuyucularla buluştu.