Roman Polanski Kimdir?

Sinema dünyasının en sıradışı ve tartışmalı figürlerinden biri olan Polonya asıllı ünlü yönetmen ve senarist Roman Polanski, 18 Ağustos 1933 tarihinde Fransa'nın başkenti Paris'te dünyaya gözlerini açtı. Hayatı boyunca getto karanlığından Hollywood'un parıltılı ışıklarına, oradan da derin kişisel trajedilere uzanan akılalmaz bir yolculuk yapan sanatçı, yalın ama bir o kadar da aykırı sinema diliyle yedinci sanata yön verdi. Yaşadığı ağır savaş travmalarını ve acıları beyaz perdeye aktararak izleyicinin ruhuna dokunan usta isim, En İyi Yönetmen Oscar’ı dahil pek çok uluslararası ödülün sahibi oldu.

Savaşın Gölgesinde Büyüyen Bir Deha

Polonyalı bir Yahudi anne ile Rus göçmeni bir babanın oğlu olarak doğan Polanski, henüz üç yaşındayken ailesiyle birlikte Krakov'a göç etti. Ancak çocukluk yılları, 1940 yılında başlayan Alman işgali ve getto hayatının dehşetiyle sarsıldı. Ailesi toplama kampına götürülürken, küçük Roman babasının yardımıyla bu cehennemden kaçmayı başardı. Savaş boyunca farklı Katolik ailelerin yanında gizlenerek hayatta kaldı. 1945 yılında babası kurtulsa da, annesi Auschwitz toplama kampında can verdi. Savaş sonrasında babasının yeniden evlenmesiyle evden ayrılan Polanski, teknik okulu yarım bırakarak sinema eğitimi almaya karar verdi.

Krakov'dan Dünya Sinemasına Uzanan Yol

Genç Polanski, Krakov'daki yerel tiyatrolarda oyunculuk yaparak sanat hayatına ilk adımını attı. 1954 yılında Andrezj Wajda'nın yönettiği "Pokolenie" adlı oyunuyla profesyonel sahneye ilk kez çıktı. Aynı yıl Lodz Devlet Film Okulu'nun yönetmenlik bölümüne kaydoldu. Öğrencilik yıllarında kamerayı eline alan yönetmenin ilk çalışması "Rozbijemy Zabawe" oldu. Ardından çektiği "Two Men and A Wardrobe" filmi, ona uluslararası ödüller kazandırarak adını tüm dünyaya duyurdu. 1959'da mezun olduktan sonra, 1962'de ilk uzun metrajı olan Knife in The Water'ı çekti. Senaryosunu da kendisinin kaleme aldığı bu yapıt, Polonya'da çektiği tek film olmasının yanı sıra, o dönem ülkede savaş konusunu işlemeyen tek eserdi. Bu özgün çalışma, Polanski'ye kariyerinin ilk Oscar adaylığını getirdi.

Hollywood Yılları ve Büyük Trajediler

Kariyerini sınırların ötesine taşımak isteyen yönetmen, 1965 yılında "Repulsion" filmini çekmek üzere İngiltere'ye gitti. Bunu 1966 yapımı "Cul-de-Sac" ve 1967'de kendisinin de rol aldığı korku-komedi türündeki "The Fearless Vampire Killers" izledi. Bu filmin setinde hayatının aşkı Sharon Tate ile tanıştı. Hollywood'a geçerek 1968'de kült korku filmi Rosemary's Baby'ye imza attı. Aynı yılın ocak ayında Sharon Tate ile dünyavevine girdi. Ancak mutlulukları uzun sürmedi. 9 Ağustos 1969 gecesi, Polanski Hollywood'dayken, Charles Manson tarikatı üyeleri evlerini basarak sekiz aylık hamile Sharon Tate'i vahşice öldürdü. Bu korkunç gecede, davetli oldukları halde treni kaçıran yazar Kosinski ve eşi mucizevi şekilde kurtuldu. Fakat "Rosemary's Baby"nin müziklerini yapan yakın arkadaşı Krysztof Komeda, bu kanlı baskında can verdi.

Avrupa'ya Dönüş ve Piyanist ile Gelen Zirve

Yaşadığı bu büyük trajedinin ardından Avrupa'ya dönen Polanski, sarsıcı bir Shakespeare uyarlaması olan "Macbeth"i ve ardından sürreal komedi "What?" şeklinde nitelendirilen yapıtı yönetti. 1974 yılında yeniden Hollywood'a giderek Jack Nicholson'ın başrolünde yer aldığı efsanevi Chinatown filmine hayat verdi. Yapıt, aralarında En İyi Özgün Senaryo Oscar'ı ve üç BAFTA ödülünün de yer aldığı tam 17 ödül kazandı. 1976 yılında ise Paris'te yaşayan Polonyalı bir göçmenin dramını anlatan "The Tenant"ı yönetti. 1977 yılında 13 yaşındaki bir kız çocuğuna tecavüzden suçlu bulunmasıyla hayatı tamamen değişti. Yaklaşık 50 yıl hapis cezasıyla karşı karşıya kalınca ABD'yi terk etti ve bir daha oraya dönemedi. Paris'e yerleşerek Fransız vatandaşlığına geçti ve iki yıl boyunca sinemadan uzak kaldı.

1979 yılında, Nastassja Kinski'nin başrolünde oynadığı, üç saati aşan dev bütçeli "Tess" filmiyle geri dönüş yaptı ve üç Oscar kazandı. Ardından yönetmenlik kariyerine şu yapımlarla devam etti:

• 1986 yılında macera dolu Pirates,
• 1987 yılında Harrison Ford'un başrolünde yer aldığı gerilim dolu Frantic,
• 1992 yapımı tutku dolu Bitter Moon ve 1994 yapımı dramatik Death and Maiden,
• 1999 yılında ise eşi Emanuelle Siegner ile Johnny Depp'in başrollerini paylaştığı gizemli Ninth Gate.

2002 yılında, kendi hayat öyküsünden de derin izler taşıyan ve başrolünde Adrien Brody'nin devleştiği The Pianist filmini yönetti. İkinci Dünya Savaşı'ndaki Varşova'yı anlatan bu şaheser, üç Oscar, iki BAFTA ve Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazanarak sinema tarihinin en önemli yapıtları arasında yerini aldı. ABD'ye girişi yasak olduğu için En İyi Yönetmen Oscar ödülünü onun adına Harrison Ford kabul etti. Polanski, 2005 yılında ise Charles Dickens'ın ölümsüz eserinden uyarladığı "Oliver Twist" filmini çekerek sinema yolculuğunu sürdürdü.