Romen Diyojen Kimdir?

IV. Romanos Diogenis, Türkçedeki yaygın adıyla Romen Diyojen, yaklaşık 1030'da doğan ve 4 Ağustos 1072'de ölen, 1068 ile 1071 arasında hüküm süren Bizans imparatorudur. Anadolu'yu Türklere karşı savunmak için tahta çıkıp büyük bir ordu topladı, ancak Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Alp Arslan'a yenilince tahttan indirildi ve gözlerine mil çekildi.

Tahta çıkışı

Bizans devleti içinde çok iyi tanınmış, yüksek siyasi güce sahip Kapadokyalı Diogenis ailesinin mensubuydu; babasının adı Konstantinos Diogenis'tir. Bizans ordusunda yüksek rütbelere yükseldi ve 1067'de X. Konstantinos Dukas'ın oğullarını tahttan indirmek için hazırladığı bir komplo nedeniyle idama mahkûm edildi. Hapiste infazı beklerken taht naibi Eudokia'nın ilgisini çekti ve onun huzuruna çağrıldı. Eudokia onu affetti ve 1 Ocak 1068'de onunla evlendi; böylece VII. Mihail ile birlikte ortak imparator oldu.

Türklere karşı seferler

Tahta geçtikten sonra imparatorluğun doğusundaki durumla ilgilendi ve Doğu Anadolu'ya giren Selçuklu ordularına karşı üç askerî sefer düzenledi. 1068-69'daki son seferiyle Selçuklu ordularını Fırat'ın doğusuna püskürttü. 1071'de Selçuklu Sultanı Alp Arslan'ın Mısır seferine çıkışını fırsat bilerek yeni bir sefere hazırlandı. Anadolu'dan ilerleyen Bizans ordusu, Selçuklu öncü birliklerince meşgul edildi ve Malazgirt kalesine yönlendirildi. 70.000 kişilik ordu, Balkanlar'dan ve Anadolu'dan toplanan paralı askerlerden oluştuğu için iyi eğitimli değildi ve komuta birliğinden yoksundu; ilerleyişte dağınıklık gösterdi.

Malazgirt Meydan Muharebesi

Muharebe 26 Ağustos 1071'de başladı. Bizans yazarlarına göre Oğuz, Peçenek ve diğer Türk asıllı paralı askerlerin Türkleri karşılarında görünce Bizans ordusunu terk etmesi sonucu belirleyen etkenlerden biri oldu. Merkezde hücumla ilerleyen IV. Romanos ordunun büyük bölümünden ayrı düştü, Selçuklu birlikleri tarafından kuşatıldı ve esir alındı. Zamanın tarihçilerinin üzerinde anlaştığına göre Alp Arslan, önce önüne getirilen yorgun kişinin imparator olduğuna inanamadı, ardından onu büyük bir nezaketle karşıladı ve Selçuklu karargâhındaki sekiz günlük kalışı boyunca ona sert bir söz söylemedi. Bir barış anlaşması imzalandı; 1.500.000 Bizans altını salıverilme tazminatı ve yıllık 360.000 altın vergi üzerinde uzlaşıldı ve IV. Romanos serbest bırakıldı.

Tahttan indirilmesi ve ölümü

Bizans ordusunun ihtiyat komutanı ve rakibi Andronikos Dukas savaş alanından zayiat vermeden ayrılıp Konstantinopolis'e döndü. Sezar İoannis Dukas ve saray memuru Mihail Psellos taht naibi Eudokia'yı bir manastıra kapattılar ve onun X. Konstantinos'tan olan oğlu VII. Mihail'i kıdemli imparator ilan ettiler. IV. Romanos dağılmış ordudan derme çatma bir ordu kurdu ve iki savaş yaptı; Dokeia'da yenilince Adana yakınında bir kaleye sığındı, bazı şartlarla Andronikos Dukas'a teslim oldu ve keşiş yapıldı. Anlaşmaya rağmen Adana'dan Kütahya'ya yaklaşık 600 kilometre katır sırtında götürüldü; Konstantinopolis'te 29 Haziran 1072'de gözlerine mil çekilip Kınalıada'daki bir manastıra sürgüne gönderildi. Kör etme işlemi çok kötü yapıldığından yaralar ve enfeksiyon nedeniyle 4 Ağustos 1072'de öldü. Eşi Eudokia ona görkemli bir cenaze töreni yapmak için izin aldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Romen Diyojen maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.