Türkiye'nin yetiştirmiş olduğu en özgün çizgi roman sanatçılarından biri kabul edilen usta çizer ve yazar Orhan Dündar, takvimler 1953 yılını gösterirken Bayburt topraklarında hayata gözlerini açmıştır. 1960 senesinde ailesiyle birlikte Ankara'ya göç eden Dündar, ilk, orta ve lise eğitimini bu şehirde tamamladı. Çizim sanatına olan büyük tutkusu sayesinde, henüz genç yaşta profesyonel olarak hayata atılma kararı aldı. 1968 yılında Tasvir gazetesinde yayımlanan Kürşat adlı eseriyle çizgi roman serüvenine ilk adımı attı. Bu ilk profesyonel deneyim, onun tüm sanat yaşamını şekillendirecek büyük bir kariyerin habercisiydi.
Ankara'dan Çizginin Merkezine Uzanan Yolculuk
Profesyonel ilk çalışmasından kazandığı o mütevazı gelirle kendisine hemen kaliteli çini mürekkebi, tarama ucu ve dayanıklı fırça satın alan sanatçı, böylece tükenmez kalemle başladığı amatör çizim serüvenini profesyonel bir boyuta taşımış oldu. Çalşmalarını Ankara'nın mütevazı ortamında sürdüren Dündar, uzun süren sessizliğin ardından 1975 yılında Güneş gazetesinde Baybars adlı çizgi romanını yayımlamayı başardı. Aynı dönemde Aydoğdu Yayınları'nın çıkardığı okul dergileri için illüstrasyonlar yaparak bütçesine katkı sağladı. Sanatçının yükselişi, Sabah gazetesinde yayımlanan Gökbayrak adlı eseriyle hız kesmeden devam etti. Ankara'nın sunduğu kısıtlı olanaklar, genç çizerin ufkunu daha da genişletmesini engelliyordu. Bu nedenle sanatçı, 1976 yılında rotasını Türk basınının kalbi olan İstanbul'a çevirdi.
İstanbul Yılları, Siyasi Çalkantılar ve Üretim Tutkusu
İstanbul'da Gürbüz Azak gibi usta bir ismin desteğini alan Orhan Dündar, Orta Doğu gazetesinde ressam olarak çalışmaya başladı. Burada Barbaroslar ve Begil Oğlu Emre gibi ses getiren çizgi romanlara imza attı. Daha sonra Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde çıkacak olan İleri Yavrutürk dergisinde görev almak üzere gazeteden ayrılsa da bu projeden vazgeçerek vatanî görevini yapmak için askere gitti. Askerlik dönüşünde, ülkeyi saran anarşi nedeniyle Ankara'da kaldı. Sanatını icra etmekten vazgeçmeyen üretken sanatçı, 1979 yılında Adalet gazetesinin kadrosuna katıldı. Burada Hacı Bektaş Veli ile Baybars çizgi romanlarını hazırlarken, diğer yandan okurlar için keyifli bir mizah sayfası düzenledi. Aynı süreçte İstanbul'daki Her Gün gazetesi için Dede Korkut Hikâyeleri'ni resmetti. 1981 yılında hayatının en kapsamlı projelerinden birine adım attı. Adalet gazetesinden ayrılarak tam bir yıl boyunca titizlikle çalışacağı devasa bir Atatürk belgesel çizgi romanı projesini hazırladı. Ancak usta çizer Abdullah Turhan aracılığıyla Günaydın gazetesine sunulan bu çalışma, talep edilen yüksek telif ücreti sebebiyle yayımlanmadı. Büyük bir emekle hazırlanan bu eser, ne yazık ki bir köşede beklemek zorunda kaldı.
Çiz-Yay Ajansı ve Kardeş Dayanışması
Sanatçı, 1982 yılında kardeşi Erhan Dündar ve bir ortakla birlikte Çiz-Yay adını verdikleri bir çizgi roman ajansı kurdu. Kısa sürede geçmiş çizimlerinden ve kardeşiyle birlikte ürettiği yeni eserlerden oluşan 40 adet çizgi romanlık dev bir arşiv hazırladılar. Bu değerli eserler, Türkiye genelindeki 70 bölge gazetesine başarıyla satıldı. Ancak emeklerinin sömürüldüğünü fark eden iki kardeş, ajanstaki tüm haklarını devrederek ortaklıktan ayrıldı. Orhan Dündar, 1981 yılında çizgi roman üretimine kısa bir ara verdi. Bu süreçte Kurtuluş Yayınları adına Dünya Çocuk Klasikleri serisini resimledi. Ankara Ulus'taki tarihi Samanpazarı semtinde yer alan eski bir evde yaşayan sanatçı, babasının ayakkabı atölyesindeki küçük bir odayı kendine ofis yaptı. O dönemde Gazi Üniversitesi bünyesindeki Resim Bölümü'nde eğitimine devam eden kardeşi Erhan Dündar'ın da kendisine büyük bir özveriyle destek vermesiyle, Öğün Yayınları için hazırlanan eğitici çocuk kitaplarını el birliğiyle resimlediler.
Ankara'nın Sınırlarını Aşan Çizgiler
Ankara'daki çizgi roman piyasasının darlığı, usta sanatçıyı yeniden hareketli İstanbul yollarına düşürdü. Yanına aldığı birçok değerli eseri gazete ve yayınevlerine sundu:
- Tarihî nitelikler taşıyan Yıldırım Kemal,
- Askerî macera türündeki Yıldırım Teğmen,
- Kültürel derinliğe sahip Baybars, Dede Korkut ve Ömer Seyfettin hikâyeleri.
Yapılan yoğun görüşmelerin sonucunda Teke Tek adlı çalışmasını Türkiye gazetesine, Yıldırım Teğmen'i ise Güneş gazetesine vermeyi başardı. Bu başarının hemen ardından rotasını İzmir'e çeviren Dündar, İzmir'e özgü bir kahraman olan Yıldırım Kemal'i Yeni Asır gazetesine götürdü. Gazete yönetimi bu yerel kahraman yerine ondan aşk romanları çizmesini talep etti. Sanatçı, Yeni Asır için 4 adet aşk romanı çizdi. Fakat bu çalışmalardan hak ettiği ücreti tahsil etmek onun için hiç de kolay olmadı. Karşılaştığı tüm maddi zorluklara ve piyasanın getirdiği engellere rağmen bağımsız duruşunu asla bozmayan Dündar, Türk çizgi roman tarihindeki o saygın yerini her daim korumayı başarmıştır.