Orhan Elmas, 1927 yılında İstanbul’da dünyaya gelmiş; oyunculuk, gazetecilik, romancılık ve yönetmenlik gibi pek çok alanı kapsayan çok yönlü bir sanat yaşamı sürdüren Türk sinema insanıdır. Yeşilçam’a ilk adımını oyuncu olarak atan Elmas, zamanla üretken bir yönetmene dönüşerek Türk sinemasına 100’ü aşkın filmle katkı sundu ve 26 Nisan 2002’de Okmeydanı SSK Hastanesi’nde hayata gözlerini yumdu.
Sanata Giden Yıldızım Yollar
Orhan Elmas, gençliğinde Güzel Sanatlar Akademisi’ne kayıt yaptırdı; ancak maddi sıkıntılar nedeniyle son sınıfta okulu bırakmak zorunda kaldı. Bu kırılma noktası onu farklı mecralara yöneltti. Yelpaze, Çiçek ve Yıldız dergilerine resim çizdi; tezgâhtarlık ve vitrin düzenleme gibi çeşitli işlerde çalıştı. 1944’te Son Dakika Gazetesi’ne makale ve hikaye yazarak gazeteciliğe geçti. Gece Postası gazetesinde sinema yazıları ve röportajlar kaleme aldı; bu başarısı, onu Yelpaze Dergisi’nin Yazı İşleri Müdürlüğü koltuğuna taşıdı. Babıali’de yazar-çizer kimliğiyle adını duyuran Elmas, sinemadan gelen teklifleri artık reddedemiyordu.
Sahne deneyimini tiyatroda kazandı: Ses, Muammer Karaca, Avni Dilligil, Maksim ve Küçük Sahne toplulukllarında oyunculuk yaptı. Tüm bu birikimler, onu Yeşilçam’ın kültürel ikliminde hızla yükseltecek sığır noktasını oluşturuyordu.
Oyunculuktan Yönetmenliğe
Sinema macerası, Muhsin Ertuğrul’un yönettiği Yayla Kartalı (1945) filmiyle başladı. Ardından Toros Çocuğu (1946), Unutulan Sır ve Zeynep’in İntikamı gibi yapımlarda jön roller üstlendi. Bir yandan Can Avar Kadın, Acı Yol, Bir Yaz Yağmuru ve Bir Bahar Akşamı filmlerinde oynuyor, öte yandan roman yazarlığını sürdürüyordu. İlk romanı Köyün Çocuğu 1953’te, Curcuna 1955’te, Zeynep’in İntikamı 1956’da ve Seviştiğimiz Günler 1961’de raflardaki yerini aldı.
Yönetmenlik serüveni 1954’te Üçüncü Kat Cinayeti ile filizlendi. Asıl atılım ise 1960’ta geldi: Yazar Metin Erksan’ın bir eserinden uyarladığı Kanlı Firar, ardı ardına tekliflerin kapısını çaldırdı. Bu noktadan itibaren Elmas, oyunculuktan giderek uzaklaşarak kamera arkasında kalmayı tercih etti.
Filmografisi ve Ödülleri
Kariyeri boyunca çok sayıda farklı türde filmin altına imza atan Orhan Elmas, sosyal içerikli yapımlara gösterdiği ilgiyle Yeşilçam’da ayrıcalıklı bir yer edindi. Öne çıkan filmleri arasında şunlar sayılabilir:
- Ezo Gelin (1968) — 1970 Adana Altın Koza Film Festivali’nde “En İyi İkinci Film” ödülü
- Öleceksek Ölelim (1970) — 1971 Antalya Film Festivali’nde “En İyi İkinci Film”
- Boş Beşik (1969)
- Duvarların Ötesi (1964)
- Bitmeyen Şarkı (1976)
- Metres (1983)
- Kayıp Kızlar (1984)
1994’te ise 31. Antalya Film Festivali, Elmas’a Türk sinemasına kazandırdığı çok yönlü miras nedeniyle Onur Ödülü verdi. Aynı yıl son projesini tamamladı: Kızlar Sınıfı adlı televizyon dizisinin yönetmenliğini üstlendi. Sanatsal kaliteyi ticari üretimiyle dengeleyen Orhan Elmas, 26 Nisan 2002’de kanser hastalığına yenik düşerek 75 yaşında hayatını kaybetti.