Türk Kurtuluş Savaşı'nın seyrini değiştiren Ağustos 1922'deki Büyük Taarruz'da esir alınan Yunan askeri yetkilisi Nikolaos Trikupis, 1869 yılında Yunanistan'ın Mesolongi kentinde doğmuştur. Babası Themistocles Trikupis olan Nikolaos, yeterli keşif yaptırmaması nedeniyle hazırlıksız yakalandığı Türk süvarilerine Kütahya yakınlarında 5 bin askeriyle teslim olmuştur. Pire'deki askeri eğitim günlerinden Paris'teki Yüksek Harp Okulu'na uzanan parlak kariyeri, onu işgal ordusunun cephe komutanlığına taşımıştır. O, cephedeki hezimete rağmen Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün insani ve nazik yaklaşımıyla karşıladığı bir savaş esiri olarak tarihe geçti.
Askeri Eğitimi ve Fransa Yılları
Geleceğin ünlü generali, askeri eğitimine 1881 senesinde Pire'deki okulda başladı. Burada yedi yıl boyunca disiplinli bir eğitim alan Trikupis, 1888'de mezun oldu. Ardından Hellenic Military Academy'e kaydolarak 1889 yılında topçu teğmeni unvanıyla bu kurumu tamamladı. Askeri bilgisini daha da artırmak isteyen genç subay, Fransa'ya gitti. Fransa'da 1895 senesine kadar kalan ve Le Mans'daki 26. Sahra Topçu Alayı bünyesinde önemli görevler üstlenen Trikupis, burada Fransız askeri disiplinini ve taktiklerini yakından tanıma fırsatı buldu. Ovur ve Orleans yakınlarındaki Serkote kampında topçuluk teknikleri ile pratik atış talimleri üzerine çalıştı. Askeri ekolü tanımak adına 1890-1892 yılları arasında Fontenblo'daki Topçu Tatbikat Okulu'na devam etti. Daha sonra Somür'deki Süvari Tatbikat Okulu'nda binicilik ve süvari harekatı eğitimi aldı. Paris Yüksek Harp Okulu'nda 1893-1895 yıllarında aldığı kurmaylık eğitimi, teorik bilgisini en üst seviyeye ulaştırdı.
Atina'ya döndükten sonra farklı bir alanda kendisini gösterdi. Atina'da düzenlenen 1896 Yaz Olimpiyatları'na katılarak ülkesini atıcılık branşında başarıyla temsil etti. Kallithea atış poligonunda gerçekleştirilen 200 metre askeri silahla atış müsabakasında 1718 derece elde ederek üçüncü sırayı aldı.
Balkan Savaşları'ndan Dünya Savaşı'na
Olimpiyatların ardından askeri görevine dönerek 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'nda 1. Piyade Tümeni kurmaylığına atandı. Gelişen kariyerinde 1904'te yeni kurulan Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde kritik pozisyonlarda görev aldı. Tarih 1912-1913 yıllarını gösterdiğinde ise Balkan Savaşları'na katılan Trikupis, burada 3. Piyade Tümeni ve Damianos Müfrezesi Komutanı olarak cephede son derece aktif ve önemli askeri sorumluluklar üstlendi. Muharebelerin ardından çeşitli alay komutanlıkları ve kurmay başkanlıklarında bulunarak operasyonel deneyimini artırdı. Özellikle 3. Ordu Kurmay Başkanlığı ve Yunan Ordusu Kurmay Başkan Yardımcılığı gibi üst düzey görevleri yürüttü. Birinci Dünya Savaşı'nın Makedonya Cephesi'nde 1917'den itibaren 3. Piyade Tümeni'ne komuta etti. Cephedeki başarılı hizmetlerinin bir karşılığı olarak 1918 senesinde Tümgeneral rütbesine terfi ettirildi.
Yunan ordusunun İzmir'e çıkışıyla başlayan Anadolu serüveninde, Kurtuluş Savaşı'nın ilk yıllarında 3. Tümen'i komuta etti. İnü muharebelerinde etkin görevler alarak cephedeki konumunu sağlamlaştırdı. Taarruz öncesinde, 1921 yılında Eskişehir'i ele geçirmekle görevli Kuzey Grubu'na komuta etti. Temmuz ayında ise Afyonkarahisar'daki Güney Grubu komutanlığına atanarak güney cephesinin sorumluluğunu devraldı. Aynı yıl Eylül'de 2. Kolordu, Aralık'ta ise 1. Kolordu komutanlığına getirilerek gücünü pekiştirdi.
Büyük Taarruz ve Karacahisar Esareti
Ağustos 1922'de Türk ordusunun başlattığı Büyük Taarruz sırasında, bölgedeki en yetkili Yunan askeri lideri konumundaydı. Emri altındaki beş büyük tümene rağmen, cephedeki düşman birliklerinin hareketliliğini izleyecek yeterli keşif faaliyetlerini yaptırmayı tamamen ihmal etmesi nedeniyle Türk ordusunun ani ve şiddetli hücumuna hazırlıksız yakalandı. Ön cephenin çöküşünü önlemek amacıyla Afyon müstahkem mevkiinin ikinci hattına çekilme emrini verdi. Ancak Türk askerlerinin hızlı taarruzları karşısında tutunamayan kolorduların birkaç günde teslim olması bozguna yol açtı. Bu durum işgal ordusunun komuta düzenini tamamen bozarak İzmir yönüne doğru düzensiz çekilmeyi başlattı. Trikupis, Kütahya yakınlarındaki Karacahisar mevkisinde Türk süvarilerince kuşatıldı. Kuşatma sonucunda 5 binden fazla asker ve 300 subayıyla birlikte silah bırakarak teslim oldu.
Esir alınan general, ilk olarak Garp Cephesi Komutanı İsmet İnönü'nün huzuruna götürüldü. İsmet İnönü, onu yanına alarak Mareşal Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın huzuruna çıkardı. Mustafa Kemal Paşa, Trikupis'i son derece centilmence ve askeri nezaket kurallarına uygun karşıladı. Görüşme sırasında, İzmir'deki Yunan Genel Karargahı tarafının kendisinin başkomutanlığa atandığı haberi bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine resmen bildirilmiş ve bu durum komuta zincirinin çöktüğünü kanıtlamıştır. Atatürk, mağlup generale şu sözlerle teselli verdi: Üzülmeyin General, siz askeri görevinizi sonuna kadar yerine getirdiniz. Askerlikte yenilmek de vardır. Napolyon da esir düşmüştü. Size karşı saygı duyuyoruz. Burada kendinizi esir saymayın, misafirimizsiniz.
Tutsaklık Sonrası ve Son Yılları
Savaşın sona ermesiyle Kayseri'nin Talas bölgesinde kurulan esir kampında bir süre tutuldu. Burada tutulması, aslında onun hayatını kurtarmaya yönelik son derece koruyucu bir tedbirdi. Çünkü Yunanistan'daki ihtilalciler, yenilgiden sorumlu tuttukları komutanları idam ediyordu. Nitekim General Hacıanesti ve hükümetin bazı bakanları ile Başbakan Gunaris kurşuna dizilmişti. Trikupis, 1923 yılında esir takası kapsamında güvenli bir şekilde Yunanistan'a geri döndü. Altılar davasında felaketten sorumlu tutulan diğer üst düzey görevlilerin aksine, hiçbir zaman yargılanmadı. Yunanistan'da askeri kariyerine kaldığı yerden devam etmeyi başardı. Emekliye ayrımadan hemen önce Korgeneral rütbesine terfi ettirilerek onurlandırıldı. Tarih 27 Kasım 1927'yi gösterdiğinde askeri üniformasını tamamen çıkardı. Sivil yaşamında Venizelos hükümetlerinde Attika ve Boeotia bölgelerinde vali olarak görev yaptı. Genelkurmay Başkanlığı ve diğer askeri birikimlerini kaleme aldığı eserlerle zengin anılar bırakan Trikupis, Atina'da 90 yaşında vefat etti.
Askeri birikimini kaleme aldığı kitaplar aracılığıyla gelecek nesillere aktarmıştır:
- At Tatbikatı (1898)
- Topçu Silahlandırmaya Yönelik Hızlı Yöntem (1900)
- Savaşların Bölümleri ve Olaylarının Anıları (1930)