Nikolaos Trikopis, Türk Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olan Büyük Taarruz sırasında esir düşen Yunan birliklerinin komutanıdır. 1869 yılında Yunanistan'ın Mesolongi kentinde doğan asker, Pire'deki eğitiminin ardından orduya katılmıştır. Fransa'da uzun yıllar kalarak üst düzey topçuluk uzmanlığı kazanmıştır. General, 1922'deki tarihi mağlubiyetin ardından Anadolu topraklarında esir düşerek savaşın kaderini belirleyen simgelerden biri haline gelmiştir.
Fransa'daki Askeri Eğitimden Olimpiyat Kürsüsüne
Trikopis, babası Themistocles Trikoupis'in yönlendirmesiyle genç yaşta askerlik mesleğine adım atmıştır. 1881 yılında Pire'deki askeri okula kaydolarak yedi yıllık zorlu bir eğitim sürecine başlamıştır. Buradan 1888 yılında mezun olan genç subay, hemen ardından Hellenic Military Academy bünyesinden 1889 yılında topçu teğmen olarak diploma almıştır.
Bilgisini ve yeteneklerini geliştirmek amacıyla Fransa'ya giden Trikopis, burada 1895 yılına kadar kalmıştır. Bu süreçte Le Mans bölgesinde konuşlu 26. Sahra Topçu Alayı bünyesinde önemli görevler üstlenmiştir. Ayrıca Ovur ve Orleans civarında yer alan Serkote kampünde top atışı eğitimi üzerinde pratik çalışmalar yürütmüştür. Genç subay, 1890 ile 1892 yılları arasında Fontenblo Topçu Tatbikat Okulu ve Somür Süvari Tatbikat Okulu derslerine devam etmiştir. Eğitim hayatının son döneminde, 1893 ve 1895 yılları arasında Paris Yüksek Harp Okulu sıralarında kurmaylık dersleri almıştır.
Atina'ya 1895 yılının Kasım ayında dönen Trikopis, spor alanında da adından söz ettirmeyi başarmıştır. Şehirde düzenlenen 1896 Yaz Olimpiyatları kapsamındaki atıcılık yarışlarına katılmıştır. Kallithea atış poligonunda gerçekleştirilen müsabakalarda, 200 metre askeri silahla atış dalında üçüncülük elde etmiştir. Bu başarıyı 1718 derecelik skorla taçlandırarak ülkesine madalya kazandırmıştır.
Cephelerden Büyük Taarruz Esaretine
Trikopis, 1897 yılındaki Osmanlı-Yunan Savaşı sırasında 1. Piyade Tümeni kurmaylığı kadrosuna tayin edilmiştir. Ardından 1904'te yeni kurulan Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde sorumluluk üstlenmiştir. 1912 ve 1913 yıllarında patlak veren Balkan Savaşları'nda 3. Piyade Tümeni ile Damianos Müfrezesi komutanı sıfatıyla çarpışmıştır. Savaş bittikten sonra çeşitli alaylarda komutanlık ve ordu kurmay başkanlığı vazifelerini yürütmüştür. Ayrıca 3. Ordu kurmay başkanlığı ile Yunan Ordusu Kurmay Başkan Yardımcılığı gibi kritik görevlerde bulunmuştur.
Birinci Dünya Savaşı başladığında Makedonya Cephesi'nde 3. Piyade Tümen komutanı olarak görev yapmıştır. Gösterdiği faaliyetlerin ardından 1918 yılında Tümgeneral rütbesine terfi ettirilmiştir. Yunan birliklerinin İzmir'e ayak basmasıyla başlayan Anadolu harekatının ilk döneminde de yine 3. Tümen komutanı olarak sahadadır. Bu esnada meşhur İnönü Muharebeleri cephelerinde görev almıştır. 1921 yılındaki büyük taarruz öncesinde, Eskişehir'i ele geçirmekle yetkilendirilen Kuzey Grubu'na liderlik etmiştir. Temmuz ayında ise Afyonkarahisar bölgesindeki Güney Grubu komutanlığına atanmıştır. Aynı yılın Eylül ayında 2. Kolordu, Aralık ayında ise 1. Kolordu komutanlığı sorumluluşunu üstlenmiştir.
General Trikopis, 1922 yılının Ağustos ayındaki Büyük Taarruz esnasında bölgedeki en yüksek rütbeli Yunan askeriydi. Emrinde tam beş tümen bulunmasına rağmen, yeterli düzeyde askeri keşif yaptırmayı ihmal etmiştir. Bu sebeple Türk ordusunun ani baskınına tamamen hazırlıksız yakalanmıştır. Cephedeki 1. ve 4. tümenlerin savunma hattının çökmesini engellemek amacıyla 13 Şubat tarihinde Afyon müstahkem mevkiinin ikinci hattına çekilmeyi emretmiştir. Ancak Türk süvarilerinin ve piyadelerinin kararlı taarruzları neticesinde Yunan 1. ve 2. Kolordu bölgeleri birkaç gün içinde teslim olmuştur. Bu durum Yunan işgal kuvvetlerinin tam anlamıyla bozguna uğramasına zemin hazırlamıştır. Yunan askerleri düzensiz gruplar halinde İzmir yönüne doğru kaçmaya başlamıştır.
Esaret Günleri ve Atina'daki Siyasi Yaşamı
Bozgundan kaçmaya çalışan Trikopis, 29 Ağustos günü Kütahya dolaylarındaki Allıören (diğer adıyla Karacahisar) yakınlarında Türk süvari birliklerince kuşatılmıştır. Direnemeyen general, emrindeki 5000'den fazla er ve 300 subayla beraber teslim olmak zorunda kalmıştır. Esir komutanı ilk olarak Garp Cephesi Kumandanı İsmet İnönü'nün huzuruna götürmüşlerdir. İnönü, Yunan generali yanına alarak Mareşal Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın huzuruna çıkarmıştır. Uşak'taki bu tarihi buluşmada Trikopis, kendisinin İzmir'deki Yunan Genel Karargâhı tarafından Yunan ordusunun başkomutanlığına atandığını bizzat Mustafa Kemal Atatürk'ten öğrenmiştir. Bu trajik durum, Yunan ordusunun komuta hiyerarşisinin nasıl çöktüğünü gösteren bir delildir. Mustafa Kemal Paşa, Yunan generale büyük bir nezaket göstermiş ve onu şu sözlerle teselli etmiştir: "Üzülmeyin General, siz görevinizi sonuna kadar yerine getirdiniz. Askerlikte yenilmek de ihtimaller dahilindedir. Napolyon da zamanında esir düşmüştü. Size karşı derin bir saygı besliyoruz. Burayı bir esaret yeri olarak görmeyin, siz bizim misafirimizsiniz. Yakın zamanda her şey yoluna girecektir. Lütfen buyurun ve istirahat edin."
Savaşın son bulmasının ardından Trikopis, Türkiye'de Kayseri'nin Talas bölgesinde kurulan özel bir esir kampında muhafaza edilmiştir. Yunanistan'da yükselen ihtilal dalgası nedeniyle generalin Türkiye'de tutulması hayatını kurtarmıştır. Çünkü Atina'daki ihtilalciler, yenilginin sorumlusu olarak gördükleri Başbakan Gunaris'i, bazı bakanları ve General Hacıanesti'yi idam etmişlerdi. 1923 yılında savaş esirleri değişim sürecinin bir parçası olarak ülkesine dönen Trikopis, Altılar Davası olarak bilinen yargılamalardan muaf tutulmuştur. Felaketteki rolüne rağmen hiçbir mahkemede yargılanmamış ve askeri hizmetine devam etmiştir. 27 Kasım 1927 tarihinde ordudan emekli olmadan hemen önce Korgeneral rütbesine terfi ettirilmiştir.
Askerlik hayatını noktalayan Trikopis, sivil yönetimde de aktif roller üstlenmiştir. Venizelos hükümetleri döneminde Attika ve Boeotia valiliği görevini başarıyla yürütmüştür. Hayatının son dönemlerinde askeri tecrübelerini kitaplara aktaran general, 27 Şubat 1959 tarihinde 90 yaşındayken Atina'da vefat etmiştir.
General Nikolaos Trikopis'in askeri literatüre kazandırdığı eserler şunlardır:
- At Tatbikatı (1898)
- Topçu Silahlandırmaya Yönelik Hızlı Yöntem (1900)
- Savaşların Bölümleri ve Olaylarının Anıları (1930)