Ahmet Nejdet Sançar (Çiftçioğlu), Türk fikir dünyasının önemli temsilcilerinden biri olarak öne çıkmaktadır. 1 Mayıs 1910 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen ve ünlü Türkçü yazar Hüseyin Nihal Atsız'ın kardeşi olan Sançar, edebiyat fakültesinden mezun olduktan sonra ömrünü eğitime, yazarlığa ve Türk milliyetçiliği düşüncesine adamıştır. 22 Şubat 1975'te yine doğduğu şehir olan İstanbul'da vefat eden yazar, hayatı boyunca fikirleri uğruna yargılanmış, sürgün edilmiş ve kişisel trajedilerle sınanmıştır. Karacaahmet Mezarlığı'nda ebedi uykusuna çekilen yazar, geride Türk milliyetçiliği tarihine yön veren derin izler ve kararlı bir duruş bırakmıştır.
Eğitimcilik Yılları ve İlk Yol Ayrımı
Eğitim hayatını İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde tamamlayan Ahmet Nejdet Sançar, mezuniyetinin ve askerlik hizmetinin ardından genç beyinleri aydınlatmak üzere öğretmenlik mesleğine adım atmıştır. Sivas Öğretmen Okulu'na edebiyat öğretmeni sıfatıyla atanan genç idealist, meslek hayatının henüz başlarındayken dönem koşullarının getirdiği siyasi gerilimlerle yüzleşmiştir. Dönemin Millî Eğitim Bakanı olan Hasan Ali Yücel için düzenlenen resmi karşılama törenine katılmaması, onun eğitimcilik kariyerinde ani bir kırılma noktası yaratmıştır. Tören alanında bulunmadığı gerekçe gösterilerek görevinden hızlı bir şekilde uzaklaştırılan Sançar, bu gelişmenin ardından Balıkesir Lisesi bünyesine atanmıştır. Balıkesir Lisesi'ndeki öğretmenlik günleri, onun hem mesleki birikimini sürdürdüğü hem de fikir dünyasını derinleştirdiği önemli bir zaman dilimini oluşturmuştur.
1944 Duruşmaları ve Fikir Savunusu
Balıkesir Lisesi bünyesindeki edebiyat öğretmenliği vazifesini devam ettirdiği sırada, Türk siyasi tarihinin en hareketli sayfalarından biri açılmıştır. Nejdet Sançar, Mayıs 1944 tarihinde başlatılan ve Türkçülük akımının önde gelen isimlerini hedef alan meşhur Irkçılık-Turancılık Davası kapsamında gözaltına alınmıştır. Bu büyük davada yargılanan diğer önemli Türkçü aydınlar şunlardır:
- Hüseyin Nihal Atsız (Ağabeyi)
- Alparslan Türkeş
- Orhan Şaik Gökyay (Ankara Konservatuvarı Direktörü)
- Hikmet Tanyu
- Zeki Velidi Togan (Türk Tarihi Profesörü)
- Reha Oğuz Türkkan
Sıkıyönetim Mahkemesi'nde gerçekleştirilen duruşmalar neticesinde, Sançar hakkında on dört aylık hapis cezası hükmü verilmiştir. Ancak hukuki süreç burada sonlanmamış, Askerî Yargıtay sanülar hakkındaki ilk mahkeme kararını esastan bozarak davayı yeniden görülmek üzere geri göndermiştir.
Bunun ardından dava, 5 Ağustos 1946 tarihinde 2 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi'nde bu kez tutuksuz sanülarla yeniden başlamıştır. Kamuoyunda Kenan Öner - Hasan Ali Yücel Davası adıyla da bilinen ve tam yirmi dokuz oturum boyunca devam eden bu çetin hukuki süreç, nihayet 31 Mart 1947 tarihinde karara bağlanmıştır. Mahkeme heyeti, Nejdet Sançar da dahil olmak üzere yargılanan tüm isimlerin suçsuz bulunarak salıverilmesine hükmetmiştir.
Sançar, Türkçü fikriyatını her platformda açıkça dile getirmesiyle tanınan kararlı bir aydındır. Geri adım atmamıştır. Mahkeme kürsüsünde yaptığı tarihi savunmada, vatanını ve soyunu sevdiği için Türk ırkçısı olduğunu vurgulamış, bu sevgiyi suç sayanların kararlarına karşı mahkumiyeti büyük bir onurla kabul edeceğini ilan etmiştir. This duruşu takdir toplamıştır. Türkçülük kavramını "Türk Milliyetçiliği'nin hususi adı" şeklinde tanımlayan yazar, milliyetçilere yöneltilen kafatasçılık suçlamalarına da çarpıcı bir yanıt vermiştir. Ona göre iddialar asılsızdır. Türkiye'de kafatasını inceleyen antropoloji bilimini resmi düzeyde ele alan tek kişinin Mustafa Kemal Atatürk olduğunu belirten yazar, Atatürk'ün Antropoloji Enstitüsü'nü kurarak Anadolu'nun Oğuzlardan çok daha önce de Türklerin ana yurdu olduğunu bilimsel yollarla kanıtlamaya çalıştığını ifade etmiştir. Bu tespiti önem taşımaktadır. Bu doğrultuda yapılan tüm kafatasçılık ithamlarının aslında bugünkü milliyetçilere değil, doğrudan Atatürk'ün mirasına yönelik bir haksızlık olduğunu savunmuştur. Gerçekleri savunmak onun görevidir.
Kişisel Trajediler ve Son Eserler
Takvimler 1960 yılını gösterdiğinde, Nejdet Sançar hayatının en sarsıcı trajedilerinden biriyle karşı karşıya kalmıştır. Henüz on altı yaşında olan biricik oğlu Afşin'i kaybetmesi, onun üzerinde derin ruhsal yaralar açmış ve yaşadığı bu büyük acı neticesinde felç geçirmiştir. Evladının hatırasını yaşatmak isteyen acılı baba, 1962 senesinde Yeni İstanbul gazetesinin sayfalarında "Türk Gençliği Nasıl Olmalıdır?" başlığı altında ödüllü bir yarışma organize etmiştir. Bu girişim büyük ilgi görmüştür. Genç nesilleri düşünmeye teşvik eden bu anlamlı yarışma, sonraki yıllarda da gelenekselleşerek sürdürülmüştür. Felcin getirdiği fiziksel olumsuzlukları aşabilmek adına çok uzun seneler boyunca tedavi gören yazar, büyük bir çaba sonucunda kısmen de olsa sağlığına yeniden kavuşmayı başarmıştır. Yazmaktan asla vazgeçmemiştir.
Yaşadığı sağlık sorunlarına rağmen entelektüel üretimden hiçbir zaman kopmayan Sançar, çeşitli Türkçü dergilerde fikir yazıları ve makaleler kaleme almaya devam etmiştir. Mücadelesini kalemiyle sürdürmüştür. Ömrünün son demlerinde, "Tarihte Türk - İtalyan Savaşları" adlı kıymetli çalışmasının genişletilmiş yeni baskısını yayına hazırlamak için yoğun bir mesai harcamıştır. Ancak bu eserin basım süreçlerini tamamlayamadan, 22 Şubat 1975 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Acı haber tez yayılmıştır. Cenazesi, Türk fikir dünyasından pek çok ismin katılımıyla İstanbul'un tarihi mezarlıklarından biri olan Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilmiştir.