Nelson Rolihlahla Mandela, kabile adıyla Madiba, 18 Temmuz 1918'de doğan ve 5 Aralık 2013'te hayatını kaybeden Güney Afrikalı apartheid karşıtı aktivisttir. Güney Afrika Cumhuriyeti'nin ilk siyahî devlet başkanı olmuş, 1994'te ilk kez tüm halkın katıldığı seçimlerde bu göreve seçilmiştir. Güney Afrika'da Ulusun Babası olarak görülür.
Gençliği ve eğitimi
Mandela, Mvezo'da Bantu dillerinden Kosa dilini konuşan Tembu kabilesinde, kabile şefi Gadla Henri Mandela'nın oğlu olarak dünyaya geldi. Fort Hare Üniversitesi'ne girdi; burada siyasi olaylara karıştı ve bir öğrenci boykotunu organize ettiği gerekçesiyle okuldan uzaklaştırıldı. Transvaal'a giderek bir süre madenlerde polis memurluğu yaptı, yarıda bıraktığı öğrenimine uzaktan eğitimle devam etti. Witwatersrand Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü ve avukatlığa başladı; ülkenin ilk siyahî avukatı unvanını aldı.
Siyasi mücadelesi
Johannesburg'da yaşarken sömürgecilik karşıtı harekete yöneldi ve Afrika Ulusal Konseyi'ne (ANC) katılarak partinin gençlik kolunun kurucu üyesi oldu. Ulusal Parti'nin 1948'de apartheid düzenini uygulamaya koymasının ardından ANC'nin 1952'deki Başkaldırı Mücadelesi'nde öne çıktı ve Transvaal ANC koluna başkan seçildi. Avukatlık yaparken 1956'dan 1961'e kadar süren İhanet Duruşmaları nedeniyle tutuklandı. Başlangıçta şiddet içermeyen protestolar yürütmesine rağmen Güney Afrika Komünist Partisi ile iş birliği yaparak 1961'de militan Umkhonto we Sizwe örgütünü kurdu. Ocak 1962'de destek aramak için ülke dışına çıkıp Afrika ülkelerini ve İngiltere'yi dolaştı.
Hapis yılları
1962'de tutuklandı ve hükûmeti devirmek için komplo kurmak ve sabotaj suçlarından ömür boyu hapse mahkûm edildi. Cezasını önce Robben Adası'nda, ardından Pollsmoor Hapishanesi'nde çekti. Salıverilmesi için uluslararası bir kampanya düzenlendi ve 27 yıl sonra, 1990'da serbest bırakıldı. Hapisten çıktıktan sonra ANC başkanı oldu, otobiyografisini yazdı ve Devlet Başkanı F. W. de Klerk ile apartheidin sona erdirilmesine yönelik görüşmeler yürüttü.
Devlet başkanlığı ve sonrası
1994 seçimlerini ANC büyük çoğunlukla kazandı. Mandela, yönetimi sırasında yeni bir anayasa hazırlattı; toprak reformu, yoksullukla mücadele ve sağlığın iyileştirilmesi gibi politikalar uyguladı. Geçmişteki insan hakları ihlallerini araştırmak için Doğruluk ve Uzlaşma Komisyonu'nu kurdu. Libya ile Birleşik Krallık arasındaki Lockerbie görüşmelerinde arabulucu oldu. İkinci bir seçime katılmayı reddetti ve yerine yardımcısı Thabo Mbeki geçti. Sonraki yıllarda yoksulluk ve AIDS ile mücadele alanında hayır işleriyle ilgilendi.
1993 Nobel Barış Ödülü, Amerika Birleşik Devletleri Başkanlık Özgürlük Madalyası ve Sovyet Lenin Nişanı dahil 250'den fazla ödül kazandı. Long Walk to Freedom adlı otobiyografik eseri 2013'te Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol adıyla filme uyarlandı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Nelson Mandela maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.