Mustafa Çürük, 1895 yılında Eskişehir'de dünyaya gelmiş, tarımdan siyasete uzanan köklü bir hayat hikayesine sahip olan Türk siyaset adamıdır. Eskişehir'de ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra gençlik yıllarında tarım sektörüne yönelen Çürük, uzun seneler boyunca çiftçilik faaliyetleriyle meşgul olarak toprakla iç içe bir yaşam sürmüştür. Siyasi hayatına Cumhuriyet Halk Partisi bünyesinde adım atmıştır. Çürük, parti lideri İsmet İnönü ile yakın çalışmalar yürütmüştür. İnönü'nün Eskişehir'e gerçekleştirdiği ziyaretlerde çalışma ekibinde aktif roller üstlenen Çürük, yerel siyasetin nabzını tutmuştur. Ülke yönetiminde tarım politikalarının şekillenmesinde önemli bir figür haline gelen siyasetçi, TBMM XI. Dönem Eskişehir Milletvekili olarak mecliste görev yapmıştır.
Siyasi Yol Ayrımı ve Demokrat Parti Dönemi
Mustafa Çürük'ün CHP içerisindeki siyasi serüveni, 1945 yılında ciddi bir dönüm noktasına ulaşmıştır. Dönemin Başbakanı Şükrü Saracoğlu liderliğindeki hükûmetin meclise sunduğu "Toprak Kanunu tasarısı", Çürük ile parti yönetimi arasında fikir ayrılığına yol açmıştır. Kendi çiftçilik geçmişinden gelen birikimle tasarıya muhalif duran siyasetçi, bu anlaşmazlık neticesinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etmiştir. Bu ayrılık, Türk siyasi hayatında yeni bir sayfa açmış ve Çürük, 1946 yılında yeni kurulan Demokrat Parti saflarına geçiş yapmıştır.
Demokrat Parti'nin Eskişehir'deki güçlü yapılanmasında rol alan Mustafa Çürük, halk nezdinde edindiği güveni sandığa yansıtmayı başarmıştır. Nitekim 1957 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerde halkın büyük desteğini alan deneyimli politikacı, 68.049 oy gibi önemli bir oranla Eskişehir milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girmiştir. Parlamento çatısı altında özellikle tarım alanındaki tecrübelerini yansıtacak çalışmalara imza atan Çürük, ayrıca Ziraat Encümeni üyesi olarak görev üstlenmiştir. Meclisteki mesaisi boyunca tarımsal kalkınma ve çiftçi hakları konusunda aktif çalışmalar gerçekleştirmiştir.
Çalışma Arkadaşları ve Yassıada Süreci
Mustafa Çürük'ün Ankara'daki milletvekilliği döneminde omuz omuza çalıştığı ve Eskişehir siyasetine yön veren önemli isimler şunlardır:
- Hasan Polatkan
- Kemal Zeytinoğlu
- Hamit Dedelek
- Hicri Sezen
- Ahmet Muhtar Başkurt
1960 yılında Yassıada Yargılamaları süreci başlamıştır. Bu süreçte geçmişteki dostluklar tekrar gündeme gelmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi lideri İsmet İnönü, Yassıada'da yargılanan eski dostları ve mesai arkadaşları için çeşitli temaslarda ve görüşmelerde bulunmuştur. Mustafa Çürük'ün hem CHP geçmişi hem de İnönü ile olan eski hukuku, bu tarihi müzakerelerin zeminini oluşturmuştur.
Özel Yaşamı ve Vefatı
Siyaset arenasındaki yoğun çalışma temposunun yanı sıra aile hayatına da büyük önem veren Mustafa Çürük, evli ve üç kız çocuk babasıydı. Eskişehir'in tanınmış ailelerinden Hatice Hanım ve Mehmet Bey'in evladı olan Çürük, yaşamı boyunca memleketiyle olan bağlarını hiç koparmamıştır. Milletvekilliği görevinin ardından Ankara ve Eskişehir arasında mekik dokuyan tecrübeli siyaset adamı, 6 Ocak 1963 tarihinde hayata gözlerini yumuştur. Geride bıraktığı siyasi miras ve Eskişehir'e kazandırdığı hizmetlerle anılmaktadır.