Mehmet Birkiye, Türk tiyatro sahnesinin ve akademik dünyasının en üretken isimlerinden biri olarak, 14 Şubat 1950 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Yarım asrı aşan kariyeri boyunca oyunculuk, yönetmenlik ve hocalık yaparak ulusal tiyatromuzun gelişiminde çok önemli roller üstlenmiştir. Hem sahne tozu yutan hem de geleceğin sanatçılarını yetiştiren usta isim, konservatuvar sıralarından başlayıp uluslararası tiyatro olimpiyatlarına uzanan bu büyük hikayeyi İstanbul merkezli olarak inşa etmiştir. Kent Oyuncuları'nda başlayan profesyonel yolculuğuyla Türk tiyatrosuna yön veren Birkiye, günümüzde de sanat üretimini ve akademik çalışmalarını aynı tutkuyla sürdürmektedir.
Akademik Yolculuk ve Sahne Eğitimi
Gençlik yıllarında hem iktisat hem de sanat eğitimini bir arada yürüten usta tiyatrocu, 1969 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ne adım atmıştır. Sanat aşkının ağır basmasıyla aynı dönemde İstanbul Belediye Konservatuvarı'na kaydolmuştur. Bu yoğun süreci başarıyla yöneterek konservatuvardan 1974 senesinde, İktisat Fakültesi'nden ise 1977 yılında mezun olmuştur. Eğitim hayatının hemen ardından, 1977 ve 1984 yılları arasında İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro Bölümü bünyesinde Prof. Dr. Yıldız Kenter’in asistanlığını üstlenmiştir. Bu kıymetli deneyim, onun akademik vizyonunun şekillenmesinde önemli bir köşe taşı olmuştur. Akademik basamakları tırmanmaya devam eden Birkiye, 1990 yılında İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'ndan sanatta yeterlilik derecesini almıştır. 1993 senesinde doçentlik unvanına layık görülmüş, 2002 yılında ise "Oyunculuk Anasanat Dalı"nda profesörlük kadrosuna atanmıştır. Mezun olduğu 1977 senesinden itibaren aynı üniversitede sahne tekniği ve oyunculuk üzerine dersler vererek binlerce öğrenci yetiştirmiştir.
Sahne Üzerindeki Eşsiz Kariyer ve Yönetmenlik Başarıları
Sanatçının profesyonel sahne kariyeri, 1970 yılında dahil olduğu Kent Oyuncuları çatısı altında başlamıştır. Yarım asırdır bu köklü çatı altında oyunculuk ve yönetmenlik yapmaya devam eden Mehmet Birkiye, tiyatro dünyasının usta isimleriyle çalışma fırsatı bulmuştur. Kariyeri sürecince Sergey Kokovkin, Arthur Hausman, Aleksandr Galin ve Yücel Erten gibi kıymetli yönetmenlerle ortak projelere imza atmıştır. Sahnede sergilediği performansların yanı sıra yönetmen koltuğunda da büyük başarılara imza atmıştır. İstanbul Devlet Tiyatrosu, Tiyatro Gerçek, İstanbul Şehir Tiyatroları ve Tiyatro Pangar gibi hem resmi hem de özel tiyatro kurumlarında çok sayıda eseri sahneye taşımıştır. Ayrıca 2001 ile 2008 yılları arasında İş Sanat bünyesinde gerçekleştirilen geleneksel şiir ve müzik dinletilerinin yönetmenliğini üstlenmiştir. Bu kapsamda aşk ve İstanbul gibi temaların öne çıktığı etkinliklerde Türk edebiyatının dev şairlerinin eserlerini tiyatro sahnesiyle buluşturmuştur.
Dönem boyunca sahneye taşınan bu edebi şahsiyetler arasında şu isimler yer almaktadır:
- Ahmet Muhip Dıranas ve Melih Cevdet Anday
- Orhan Veli, Atilla İlhan ve Özdemir Asaf
- Oktay Rıfat, Cahit Sıtkı ve Behçet Necatigil
- Can Yücel ve Metin Altıok
Aktörlük yaşamı boyunca 40'a yakın tiyatro oyununda rol üstlenen usta sanatçı, çeşitli sinema filmleri ve televizyon dizilerinde de izleyici karşısına çıkmıştır.
Eğitim Kuruculuğu ve Uluslararası Temsil
Mehmet Birkiye, eğitimci kimliğiyle Türkiye'deki güzel sanatlar eğitimine de kalıcı eserler bırakmıştır. 2000 ile 2003 yılları arasında Beykent Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi bünyesinde yer alan “Sahne ve Gösteri Sanatları Yönetimi” bölümünün kuruluşunu gerçekleştirmiştir. Ardından 2008 yılında İstanbul Aydın Üniversitesi'ne geçerek Drama ve Oyunculuk Bölümü'nü kurmuş ve bu bölümün başkanı olmuştur. Deneyimli akademisyen, günümüzde de bu üniversitede bölüm başkanlığı görevini aktif olarak yürütmektedir. Sanatçı, son yıllarda prestijli tiyatro festivallerinde de adından sıkça söz ettirmiştir. Kocaeli Şehir Tiyatrosu'nda yönettiği "Vişne Bahçesi" ile 2021 yılında, Tiyatro Gerçek yapımı "III. Richard: Niçin Yaptım" oyunuyla ise 2022'de İstanbul Tiyatro Festivali’ne konuk olmuştur. 2023 yılının Haziran ayında ise Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de gerçekleştirilen Tiyatro Olimpiyatları'na davet edilmiştir. İmre Madach projesi kapsamında, kurucusu olduğu drama bölümündeki öğrencileriyle yönettiği özel bir çalışmayı bu büyük uluslararası platformda başarıyla sergilemiştir.