Türk tiyatro ve sinemasının en parlak isimlerinden biri olan Yıldız Kenter, 11 Ekim 1928 tarihinde İstanbul sınırlarında hayata gözlerini açtı. Sahne sanatlarına kazandırdığı eşsiz derinlik ve kurucusu olduğu Kent Oyuncuları topluluğuyla ülkenin kültürel dönüşümüne öncülük etti. Henüz küçük bir çocukken başlayan bu büyük serüven, ilerleyen yıllarda onu dünya sahnelerine taşıdı. Sanat hayatı boyunca üç kez Altın Portakal alan efsanevi oyuncu, 17 Kasım 2019 günü vefat etti.
Yoksulluktan Doğan Bir Sahne Tutkusu
Sanatçının çocukluk yılları masalsıydı. Fakat aile büyük maddi zorluklar yaşıyordu. Annesi Olga Cynthia, onun en büyük kahramanı olarak daima öne çıkıyordu. İngiliz asıllı bir anne ile diplomat Ahmet Naci Bey’in evliliğinden dünyaya gelen Yıldız Kenter, oldukça kalabalık bir ailede sevgiyle büyüdü. Ablası Güner, ağabeyleri Nedim ve Mahmut ile birlikte çocukluğunu paylaşırken, ailenin en küçük üyesi ise ileride sahneleri paylaşacağı kardeşi Müşfik Kenter olacaktı.
Babası Ahmet Naci Bey diplomattı. Kendisi Lozan Konferansı sırasında İsmet İnönü’nün özel kalem müdürlüğünü üstlenmiş çok parlak bir devlet adamıydı. Ancak yabancı bir kadınla evlendiği gerekçesiyle mesleğinden ayrılmak durumunda kalması, aileyi derin bir ekonomik buhrana sürükledi. Beş çocuklu bu geniş ailenin içine düştüğü yoksulluk nedeniyle Yıldız Kenter’in bebekliğinde sarılacak bir bez dahi bulunamamış, annesi onu eski çarşafları yırtarak kundaklamak zorunda kalmıştı. Bu zorlu süreçte anne Olga Cynthia, evde zengin ailelerin çocuklarına İngilizce dersleri vererek geçim savaşına destek sağladı. Ziraat Bankası’nda görev bulan babasının ardından Ankara’ya taşınan aile, tüm sıkıntılara rağmen neşesini yitirmedi.
Akademik Başarılar ve Kent Oyuncuları’nın Doğuşu
Eğitim hayatına Ankara İltekin İlkokulu’nda devam eden Kenter, tiyatroyla ilk kez Ankara çocuk kulübü çatısı altında tanıştı. Çevresindeki tüm olumsuz önyargılara rağmen konservatuvara girdi. Ankara Devlet Konservatuvarı’nı sınıf atlayarak 1948 yılında bitirdi. Kısa süre sonra kazandığı Rockefeller bursu, ona yepyeni ufuklar açtı. Amerika’da Neighbourhood Play House ve Actor’s Studio gibi prestijli kurumlarda oyunculuk teknikleri üzerine derinlemesine araştırmalar yaptı. Yurda döndüğünde ise mezun olduğu okula öğretmen olarak atanarak tam on bir yıl boyunca oyuncu yetiştirdi.
Sanatçının profesyonel sahne serüveni, 1948 senesinde William Shakespeare imzalı 12. Gece oyunuyla başladı. Uzun süre devlet kadrolarında performans sergileyen oyuncu, 1959 yılında genel müdür Muhsin Ertuğrul’un görevden alınmasıyla bu kurumdan istifa etti. Kendi ayakları üzerinde durma kararı alan Kenter, 1961’de kardeşi Müşfik Kenter ve eşi Şükran Güngör ile beraber Kent Oyuncuları tiyatrosunu kurdu. Tiyatro sanatına kendi salonlarında devam etmek isteyen topluluk, büyük bir dayanışma ve özveri sergileyerek 1968 yılında İstanbul’da bulunan ünlü Kenter Tiyatrosu binasının yapımını tamamlamayı başardı.
Ödüllerle Dolu Bir Ömür ve Uluslararası Başarılar
Yıldız Kenter, sadece ulusal sahnelerde değil, dünyanın dört bir yanında sergilediği performanslarla da tanınan bir isimdi. Ayrıca Sovyetler Birliği, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Kanada gibi birçok ülkede Türkçe ve İngilizce oyunlar sahneledi. Aynı zamanda yazar Güngör Dilmen’in kaleme aldığı tek kişilik Ben Anadolu oyunu, Londra ve New York tiyatrolarında yabancı dilde sergilenerek büyük beğeni topladı. 1981 yılında Devlet Sanatçısı unvanıyla taçlandırılan Kenter, kariyeri boyunca sayısız prestijli ödülü müzesine götürdü.
Sanatçının kazandığı ödüller ve elde ettiği bazı tarihi başarılar şunlardır:
- 1962 yılında tiyatro alanında Yılın Kadını ilan edildi.
- 1984 yılında Roma’da İtalyan Kültür Birliği tarafından verilen prestijli Adelaide Ristori Ödülü’nü kazandı.
- 1989 yılında gerçekleştirilen Korsika-Bastia Film Festivali’nde, başrolünü oynadığı Hanım filmiyle en iyi kadın oyuncu seçildi.
- Finlandiya Kadın Kuruluşu tarafından hazırlanan seçkide, Yüzyılın En Başarılı Yüz Kadınından Biri olarak gösterildi.
- 1998 yılında Cumhurbaşkanlığı Büyük Kültür ve Sanat Ödülü ile onurlandırıldı.
- 1999 yılında Anton Çehov’un meşhur eseri Martı’daki Madam Arcadina yorumuyla Afife Tiyatro Ödülü’ne layık görüldü.
Özel hayatında iki kez evlilik yapan oyuncu, ilk evliliğini 1951 yılında Nihat Akçan ile gerçekleştirdi ve bu beraberlikten kızı Leyla dünyaya geldi. İkinci evliliğini ise 1965 yılında hayatını paylaştığı tiyatro sanatçısı Şükran Güngör ile yaptı. Hayatının son dönemine kadar hem sahnede kalmaya hem de konservatuvarda ders vererek genç yetenekleri eğitmeye devam etti. Türk tiyatrosunun bu ulu çınarı, 17 Kasım 2019’da akciğer rahatsızlığı nedeniyle tedavi gördüğü hastanede vefat ettiğinde geride unutulmaz tiyatro oyunları, ödüllü sinema filmleri ve yetiştirdiği binlerce öğrenci bıraktı.