Mao Zedong, 26 Aralık 1893'te Çin'in Hunan eyaletinde toprak sahibi varlıklı bir köylü ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çin Komünist Partisi'ni (ÇKP) kuran ve Çin Halk Cumhuriyeti'ni ilan eden lider olarak tarihe geçen Mao, on dört yaşında evlenip aynı yıl eşini terk ederek öğrenimini sürdürdü. 1911 devriminde Hunan eyalet ordusuna katıldıktan sonra okula döndü ve 1918'de Chanşa Öğretmen Okulu'ndan mezun oldu. Mezuniyetin ardından beş yıl öğretmenlik yapan Mao, sol düşüncelerle üniversite yıllarında tanıştı.
Siyasi Yükseliş ve Parti Kuruculuğu
Pekin Üniversitesi kütüphanesinde memur olarak çalışırken Çen Tuh-Siu, Çang Kuo-Tao ve Li Ta-Çao ile birlikte Marksizmi İnceleme Derneği'ni kurdu. 1921'de Hunan delegesi sıfatıyla ÇKP'nin kurucu toplantısına katılan Mao, partinin on iki kişilik kurucu kadrosundan biri oldu. 1924-1927 yılları arasında başlattığı silahlı ayaklanma bastırıldı; geri çekilmek zorunda kalan Mao, Eylül 1934'ten Ekim 1935'e dek süren efsanevi Uzun Yürüyüş'e çıktı. Hunan'da zenginlerin topraklarını yoksul köylülere dağıtarak taban desteği edinen Mao, Çin Kızıl Ordusu'nu ve yerel Sovyetleri oluşturdu. 1931 Kasımında Kiangsi'de kurulan Çin Sovyet Cumhuriyeti'nin başkanlığına getirildi. 1935'te ise ÇKP'nin genel liderliğine seçildi.
Japon İşgali, Zafer ve İktidar
Mançu Hanedanlığı'nın 1912'de çöküp cumhuriyetin ilanıyla başlayan siyasi istikrarsızlık, Japonya'nın 1937'de Mançurya'dan itibaren Çin'i işgaline zemin hazırladı. Japonların 1945'te teslim olmasının ardından süren iç savaş, 1949'da Mao'nun kesin zaferle çıkmasıyla noktalandı. Çin Demokratik Halk Cumhuriyeti ilan edildi ve Mao devlet başkanlığına getirildi. Eski başkan Çan Kay Şek hükümetiyle birlikte bugünkü Taiwan'a, o dönemki adıyla Formoza Adası'na çekilerek iki ayrı Çin devleti ortaya çıktı. Mao, cumhurbaşkanlığı göreviyle birlikte parti genel sekreterliğini de üstlendi.
Büyük İleri Atılım ve Kültür Devrimi
1956'ya dek geleneksel Sovyet ekonomi modelini benimseyen Mao, 1958'de yeni bir yönelim başlattı. Beş yüz milyon insan, 26.000 halk komünü çatısı altında toplandı ve devasa bir tarım-sanayi harekatı düzenlendi. Ne var ki sektörler arası denge kurulamadı ve ekonomik gerçeklerden kopuk bu hamle başarısızlıkla sonuçlandı; Mao bu hatasını bizzat kabul etti. 1964'te başlattığı Proleter Kültür Devrimi ülkede derin bir kaos ve terör ortamı yarattı. Üniversiteler on yıl süreyle kapatıldı, kentlerin duvarları Mao posterleriyle kaplandı ve onun yazılarını ezberlemek entelektüel olmanın ölçütü sayıldı. Kültür Devrimi milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine yol açtı; Mao'nun iktidarı boyunca uyguladığı baskılar, Doğu Türkistan'da yaşayan Türk nüfusunu da derinden etkiledi. Bu süreçte asimilasyon politikaları sistematik biçimde sürdürüldü.
Mao, Pekin Üniversitesi'ndeki memurluk yıllarında Yang Kaihui ile evlendi; eşi 1927'de öldürüldü. 1931'de He Zizhen ile kurulan evlilik 1942'de bozuldu ve Mao, oyuncu Lan Ping (Jiang Qing) ile hayatını birleştirdi. Dünya genelinde pek çok komünist hareketi etkileyen Mao Zedong, 9 Eylül 1976'da hayatını kaybetti. Ölüm haberi on gün gizli tutuldu; sekiz aylık iktidar mücadelesinin ardından Çu En Lay onun yerine geçti.