Gençliği ve devrim öncesi
Grigori Yevseyeviç Zinovyev, asıl adıyla Ovsey-Gerşen Aronoviç Radomıslski, 1883'te Rus İmparatorluğu'nda Elizavetgrad'da (bugünkü Ukrayna'da Kirovograd) doğdu. Yahudi kökenli bir aileden gelen Zinovyev'in babası süt danası yetiştiren bir çiftlik sahibiydi; annesinin soyadı Hirsch Apfelbaum adını da kullandı. Gençliğinden itibaren devrimci faaliyetlere katıldı ve 1901'de Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'ne üye oldu. 1902'de İsviçre'nin Bern kentine iltica etti, Paris'te de çalışmalarını sürdürdü; bu dönemde Bern Üniversitesi'nde kimya ve hukuk okudu.
1903'te parti bölündüğünde Bolşevik kurucular arasında yer aldı ve Lenin'in en yakın yoldaşı olarak tanındı. 1906'da partinin Sankt-Peterburg komitesi üyesi oldu, bir gazetenin yönetim kurulunda görev aldı ve merkez komitesine seçildi. 1908'de tutuklandı; hastalığı nedeniyle tahliye edilince yeniden yurt dışına gitti.
Ekim Devrimi ve yönetim dönemi
İsviçre'de Lenin ile aile dostu olan Zinovyev, Nisan 1917'de onunla aynı trenle Rusya'ya döndü. Temmuz'daki silahlı ayaklanmaya karşı çıktı; yine de ayaklanmayı kışkırtmakla suçlanınca Lenin ile birlikte yeraltına geçti. Ekim 1917'de merkez komitesinde, Lev Kamenev ile birlikte hemen silahlı ayaklanmaya başvurulmasını savunan Lenin'e karşı çıktı ve ayaklanma planını bir gazetede açıkladı. Öfkelenen Lenin, ikisinin partiden ihracını istedi; ancak Zinovyev sadakat andı içerek affedildi ve Petrograd Sovyeti başkanlığına getirildi. Brest-Litovsk meselesinde Lenin'i destekledi, 1919'da Komintern yönetim kurulu başkanı ve Politbüro üyesi seçildi. Troçki'ye karşı Stalin ve Kamenev ile "Troyka"yı kurdu.
Stalin'le çatışma ve idam
1924'te Lenin'in ölümünün ardından güçlerin Stalin'de toplanmasından endişe ederek 1925'te Leningrad merkezli yeni bir muhalefet oluşturdu. 14. Parti Kongresi'nde Stalin'in "tek ülkede sosyalizm" tezine karşı çıktı ve Troçki ile "Birleşik Muhalefet"i kurdu. 1926'da Politbüro üyeliğinden ve Komintern başkanlığından alınarak partiden çıkarıldı. 1927'de öz eleştiri yaparak partiye döndü, Kazan Üniversitesi rektörlüğüne getirildi; 1932'de yeniden ihraç edilip Kaluga'ya sürüldü. 1933'te affedildi.
Aralık 1934'te Sergey Kirov'un öldürülmesine adı karışınca tutuklandı ve 1935'te on yıl hapse çarptırıldı. 1936'daki "Moskova Davası"nda Stalin'e suikast planı iddiasıyla yargılandı; Stalin'in kendilerini öldürmeyeceği sözüne inanarak suçlamaları kabul etti. 25 Ağustos 1936'da idama mahkûm edildi ve ceza aynı gün infaz edildi. Ailesinin tüm fertleri de idam edildi.
Benzer kişiler
- Lev Troçki (Devrimci)
- Mao Zedong (Devrimci)
- Gülten Savaşçı (Devrimci)
- İsmet Hilmi Balcı (Siyasetçi)
- Kurbankulu Berdimuhammedov (Siyasetçi)
- Mehmet Emin Turgutalp (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Grigori Zinoviyev maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.