Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ve halefi İsmet İnönü'nün başyaverliğini yapan Mahmut Celalettin Üner, 1889 yılında Edirne'de dünyaya gözlerini açtı. Türk ordusunun seçkin subaylarından biri olan Üner, askeri eğitiminin ardından Kurtuluş Savaşı'nda kritik görevler üstlenerek vatan savunmasında etkin bir rol oynadı. Çankaya Köşkü'ndeki uzun mesaisinde devletin zirvesine en yakın isimlerden biri haline gelen tecrübeli asker, yaşamını Samsun ve Ordu'da sonlandırdı.
Harp Okulundan Kurtuluş Savaşı Cephelerine
Genç yaşta askerlik mesleğine adım atan Mahmut Celalettin, 1910 yılında Harp Okulu'nu başarıyla tamamlayarak teğmen rütbesiyle mezun oldu. Mezuniyetinin akabinde vatanın farklı bölgelerindeki kıtalarda aktif görevler alarak askeri tecrübesini artırdı. Türk milletinin bağımsızlık mücadelesi verdiği Kurtuluş Savaşı yıllarında ise özellikle iç isyanların bastırılmasında kritik roller üstlendi. Mudurnu ve Bolu dolaylarında patlak veren ayaklanmaların bastırılması sürecinde gösterdiği üstün başarılar, onun askeri yeteneğini bir kez daha kanıtladı. Millî Mücadele'deki bu özverili hizmetleri karşılıksız kalmadı ve savaştan sonra kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası ile onurlandırıldı.
Atatürk'ün Güven Çemberi ve Başyaverlik Yılları
Cumhurbaşkanlığı makamındaki görevine 20 Temmuz 1929 tarihinde yaver olarak atanan Üner, burada gösterdiği sadakatle dikkat çekti. 12 Ekim 1932'de Rüsuhi Savaşçı'nın yerine başyaverliğe getirildi. O, artık Atatürk'ün en yakınındaydı. Köşkteki kritik güvenlik tedbirleri en üst düzeyde uygulanırken, her ziyaretçi titizlikle kontrol edildi. Büyük önderin 1938 yılında komaya girdiği o zor günlerde, köşke izinsiz girişleri engellemek adına gece gündüz demeden nöbet tuttu. Bu zorlu vazifede ona eşlik eden yakın arkadaşları şunlardı:
- Hasan Rıza Soyak
- Salih Bozok
- Ali Kılıç
- İsmail Hakkı Tekçe
İnönü Dönemi, Emeklilik ve Hazin Veda
Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'deki vefatı, tüm ülkede olduğu gibi Çankaya Köşkü'nde de derin bir hüzne yol açtı. Atatürk'ün ebediyete intikalinden hemen sonra cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü'nün de güvenini kazanan tecrübeli asker, 1941 yılına kadar onun da başyaverliği görevini büyük bir hassasiyetle yerine getirdi. Ordudaki hizmet süresini tamamlayarak 1945 yılında emekliye ayrılan tecrübeli asker, ömrünün kalan kısmını geçirmek amacıyla Karadeniz'in huzurlu şehri Samsun'a yerleşti. Samsun'daki yeni yaşamına alışmaya çalışan Üner, buraya yerleşmesinden yaklaşık bir buçuk ay sonra komşu şehir Ordu'ya gerçekleştirdiği bir seyahat sırasında apandisitinin patlaması sonucu ani şekilde rahatsızlandı. Yapılan tüm tıbbi müdahalelere rağmen kurtarılamayan Üner, 19 Mart 1945 tarihinde vefat etti. Naaşı Ordu'daki Çakal Çıkmaz Mezarlığı'na defnedildi.