Luiz Inacio Lula da Silva Kimdir?

Kimdir?

Luiz Inácio Lula da Silva, 27 Ekim 1945'te Pernambuco eyaletinin Caetés kentinde doğmuş Brezilyalı siyasetçi ve sendikacıdır; Ekim 2026 itibarıyla 80 yaşındadır. Kısaca Lula olarak anılır. 2003-2010 arasında iki dönem Brezilya devlet başkanlığı yaptı, 2022 seçimlerinde yeniden seçilerek 2023'te yemin edip göreve başladı. Brezilya tarihinde iki dönem görev yapan ilk cumhurbaşkanı olarak anılır. Siyasi kariyerinde gelir eşitsizliği, yoksullukla mücadele ve Amazon ormanlarının korunması konularında çalıştı. Portekizcede "kalamar" anlamına gelen "Lula" takma adını sonradan resmî adına ekledi.

Gençliği ve sendikacılığı

Aristides Inácio da Silva ile Eurídice Ferreira de Mello'nun sekiz çocuğundan yedincisidir. 1952'den itibaren São Paulo'da büyüdü. Yoksulluk nedeniyle okula az gidebildi; 12 yaşından itibaren ayakkabı boyacılığı, postacılık ve çamaşırhane işçiliği gibi işlerde çalıştı. Sonra bir metal fabrikasında çalışmaya başladı ve metal işçiliği eğitimi aldı. 1966'dan sonra São Bernardo do Campo'da büyük bir metal işletmesinde çalıştı.

Kardeşi aracılığıyla sendika hareketine girdi. 1969'da metal işçileri sendikasının bölge grubu başkanı oldu, 1975'te yüzde 92 oyla sendika başkanlığına seçilerek yaklaşık 100 bin işçiyi temsil etmeye başladı. 1970'lerden itibaren büyük grevlerin örgütlenmesinde yer aldı ve bir ay tutuklu kaldı.

Siyasete giriş

Grevlerin başarısızlığı üzerine diğer sendikacılar, aydınlar ve toplumun farklı kesimlerinin temsilcileriyle birlikte 10 Şubat 1980'de İşçi Partisi'ni (PT) kurdu. Parti ilk yıllarında ülkenin geniş kesimine yayıldı ve yüz binlerce üyeye ulaştı. Lula 1986'da Brezilya kongresine seçildi. PT, yeni sivil anayasanın hazırlanmasına katıldı ve işçi haklarıyla ilgili kazanımları anayasal güvenceye aldırdı. 1989'da sosyalist bir programla başkanlık seçimlerine katıldı ancak seçilemedi.

Sonraki bütün başkanlık seçimlerine girdi. 2002 kampanyasında ilk kez takım elbise giydi, dış borçların ödenmemesi yönündeki taleplerinden vazgeçti ve programının merkezine açlık ve yoksullukla mücadele ile eğitim olanaklarını koydu. Sermaye çevreleriyle ve ardından IMF ile güven ilişkisi geliştirdi.

Başkanlık dönemleri

27 Ekim 2002'de ikinci turda José Serra'yı yenerek Fernando Henrique Cardoso'nun yerine devlet başkanı oldu. Mato Grosso valisi Blairo Maggi gibi isimlerle yakınlığı yüzünden eleştirildi. 2006'da Geraldo Alckmin'i yenerek başkanlığını sürdürdü. Görevi Ekim 2010'da aday gösterdiği Dilma Rousseff'a devretti.

2022 seçimlerinde Jair Bolsonaro'nun seçim sonuçlarını ve görevi devretmeyi reddetmesine rağmen 2023'te yemin ederek göreve başladı.

Yargılanması

12 Temmuz 2017'de yolsuzluk suçlamasıyla hâkim Sérgio Moro tarafından dokuz yıl altı ay hapse mahkûm edildi. Savcılar, 3,7 milyon real değerinde rüşvet aldığını ve bunu São Paulo'daki Guarujá'da bir daire için kullandığını öne sürmüştü. Kesinleşen ceza sonrasında Nisan 2018'de polise teslim oldu. Yaklaşık iki yıl hapiste kaldıktan sonra Kasım 2019'da Yüksek Federal Mahkeme'nin kararıyla tahliye edildi. Mart 2021'de Federal Mahkeme yargılamanın yetkisiz bir mahkemede yapıldığına hükmederek cezaları kaldırdı ve siyasal haklarını geri verdi; aynı yıl mahkeme Moro'nun önyargılı yargıladığına karar verdi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Luiz Inacio Lula da Silva maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.