Modern bilimin en parlak zihinlerinden biri olan Linus Carl Pauling, kuantum kimyasından moleküler biyolojiye kadar uzanan geniş bir alanda çığır açmış, aynı zamanda tıp dünyasında da tanınan öncü bir araştırmacıdır. 28 Şubat 1901 tarihinde ABD’nin Oregon eyaletine bağlı Portland şehrinde dünyaya gelen dahi bilim insanı, gerçekleştirdiği olağanüstü çalışmalarla bilim dünyasının yönünü tayin etmiştir. Yaşamı boyunca hem kimya hem de barış alanında iki farklı Nobel ödülünü kucaklayan tek isim olarak tarihe geçmiştir. Genç yaşlarda laboratuvar merakıyla başlayan bu benzersiz serüven, 19 Ağustos 1994’te Kaliforniya’da son bulana dek insanlığın hizmetinde sürmüştür.
Zorluklarla Dolu Gençlik Yılları ve Akademiye Adım
Eczacı bir babanın oğlu olarak büyüyen Pauling, babasının 1910 yılında ansızın vefat etmesiyle erken yaşta hayat mücadelesinin içine atıldı. İlkokul sıralarındayken yakın bir arkadaşının odasında kurduğu küçük kimya düzeneği, onun gelecekteki mesleki yönelimini belirleyen en büyük ilham kaynağı oldu. Ailesine maddi destek sağlayabilmek adına süt dağıtıcılığından gece bekçiliğine kadar pek çok ağır işte çalışmak zorunda kaldı. Zorunlu tarih derslerini almadığı gerekçesiyle lise diplomasını alamadan okuldan ayrılsa da, içindeki öğrenme aşkını hiçbir engel söndüremedi. 1917 yılında kaydolduğu Oregon Tarım Koleji'nde gösterdiği başarı, onun Caltech'te yapacağı parlak akademik kariyerin kapılarını sonuna kadar araladı.
Bilimde Devrim Yaratan Keşifler ve Kuantum Kimyası
Mezuniyetinin ardından California Institute of Technology (Caltech) bünyesinde doktora çalışmalarına başlayan genç kimyager, X-ışınlarının kristal yapıları üzerindeki etkilerini inceledi. 1925 yılında fiziksel kimya ve matematiksel fizik alanındaki doktorasını üstün başarıyla tamamladıktan hemen sonra prestijli Guggenheim bursunu kazanarak, dönemin önde gelen teorik fizikçileriyle iş birliği yapmak amacıyla Avrupa seyahatine çıktı. Münih, Kopenhag ve Zürih gibi bilim merkezlerinde Niels Bohr ve Erwin Schrödinger gibi dönemin efsanevi fizikçileriyle birlikte ortak araştırmalar yürüttü. Avrupa dönüşünde ülkesine büyük bir vizyon kazandırdı. Geliştirdiği Pauling Kuralları bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Atomların bağ yapısını ve elektronegativite değerlerini sistemli bir biçimde açıkladı. Orbital hibritasyonu üzerine yazdığı makale ise bilim tarihinin en önemli teorilerinden birini ortaya koydu.
Hayatı Boyunca İnsanlık Yararı ve Barış Mücadelesi
Hayatı boyunca insanlık yararını gözeten Pauling, ünlü fizikçi Robert Oppenheimer ile kimyasal bağlar üzerine önemli ortaklıklar kursa da kişisel sebepler yüzünden dostlukları son buldu. Bu durum aralarındaki tüm bağı kopardı. Barışçıl kimliğiyle bilindiği için Oppenheimer'ın Manhattan Projesi'nde yer alma teklifini geri çevirmeyi tercih etti. İkinci Dünya Savaşı yıllarında ise pratik çözümlere odaklanarak askeri hastaneler için yapay kan plazması ve askeri araçlar için oksijen ölçüm cihazları geliştirdi. Tıp dünyasına da unutulmaz katkılar sunan dahi araştırmacı, orak hücreli aneminin hemoglobin yapısındaki genetik bir mutasyondan kaynaklandığını ispatlayarak tarihteki ilk moleküler hastalığı keşetmiş oldu. Kimyasal bağların karmaşık doğasını ve moleküllerin geometrik dizilimlerini aydınlattığı bu çığır açıcı çalışmaları, 1953 yılında James Watson ile Francis Crick'in meşhur DNA sarmal yapısını keşetmesine de doğrudan zemin hazırladı.
Toplumsal Mücadele ve C Vitamini Araştırmaları
Ayrıca bilimsel bağarılarının yanı sıra toplumsal sorumluluk almaktan çekinmeyen Pauling, Albert Einstein önderliğindeki Atomik Felaket Komitesi'ne katılarak nükleer silahların tehlikelerine karşı dünyayı uyardı. Politik duruşu nedeniyle Amerikan hükümeti tarafından pasaportuna el konulsa da, 1954 yılında Nobel Kimya Ödülünü almak üzere İsveç'e gitmeyi başardı. Savaş karşıtı geniş kapsamlı imza kampanyaları yürütmesi ve hazırladığı bildiriyi Birleşmiş Milletler nezdindeki binlerce akademisyenin imzasıyla sunması sayesinde, 1962 yılında küresel barışa katkılarından dolayı Nobel Barış Ödülü ile taçlandırıldı. Ömrünün son çeyreğinde odağını beslenme biyokimyasına çeviren efsanevi araştırmacı, C vitamininin soğuk algınlığı ve kanser tedavisi üzerindeki iyileştirici etkilerini araştırdığı önemli eserler kaleme aldı. Kanser araştırmaları tıp alanında yeni kapılar açtı. 1994 yılında hayata gözlerini yumduğunda, ardında bilime adanmış muazzam bir miras bıraktı. Çalışmaları günümüzde de akademisyenlere rehberlik etmektedir.
Başlıca Eserleri ve Ödülleri
Bilim dünyasında ve toplumsal barış hareketlerinde silinmez izler bırakan Linus Pauling'in en önemli yazılı eserleri ve layık görüldüğü prestijli ödüller şu şekildedir:
- Doğal Kimyasal Bileşimler (1939)
- No More War (1958)
- Kanser ve C Vitamini (1971 - Ewan Cameron ile ortaklaşa)
- Nobel Kimya Ödülü (1954)
- Nobel Barış Ödülü (1962)