Türk futbol tarihine adını altın harflerle yazdıran Lale Orta, 1 Ocak 1960 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiş, ülkemizin ilk kadın futbol antrenörü, hakemi ve futbol doktoru unvanlı akademisyenidir. On bir yaşında spora yönelen başarılı isim, Merkez Hakem Kurulu başkanlığı görevini yürütmüş ve yeşil sahalardaki cinsiyet engellerini tek tek aşmıştır. Orta, yirmi yıllık hakemlik serüveninde bin beş yüzden fazla amatör ve profesyonel karşılaşmada düdük çalarak tarihe geçmiştir.
Basketbol Potalarından Futbol Sahalarına Uzanan Kariyer
Spor hayatına ilk olarak basketbolla adım attı. Vefa Kulübü bünyesinde bir süre potada ter döktükten sonra rotasını Türk futbolunun ilk kadın ekibine çevirdi. Dostluk Spor Kız Futbol Kulübü forması altında 1976 ile 1989 yılları arasında sahaya çıkan sporcu, burada kalecilik ve kaptanlık yaptı. Marmara Üniversitesi İşletme Bölümü'ndeki yükseköğrenim hayatını ise 1986 senesinde başarıyla noktalayarak mezun oldu.
Düdük ve Taktik Tahtası: Hakemlik Dönemi
Katıldığı antrenörlük seminerini birincilikle bitiren Lale Orta, 1985 yılında ülkenin tescilli ilk kadın futbol antrenörü unvanını kazandı. Bu eğitim süresince hakemlik dersleri de alarak yeşil sahalardaki yeni rolünü belirledi. Erkek liglerindeki ilk deneyimini Eyüp Stadı'nda yaşadı. Türkiye profesyonel liglerinde düdük çalan ilk kadın olarak spor tarihine ismini yazdıran hakem, önemli adımlar atmayı sürdürdü. En üst seviyedeki ilk yardımcı hakemlik tecrübesini ise 20 Mayıs 1990 tarihindeki Galatasaray ile Sarıyer mücadelesiyle gerçekleştirmiş oldu. Tarihler 1999 yılını gösterdiğinde ise Sakaryaspor ve Ankaragücü arasındaki maçla ilk kez Süper Lig orta hakemi oldu.
Dünya Sahnesi, Bilimsel Çalışmalar ve Cinsiyet Eşitliği
Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) tarafından 1995 yılında yirmi yedi ülkeden belirlenen elli dört hakem arasına girerek küresel düzeyde kokart takan öncülerden biri haline gelmeyi başardı. Aktif hakemlik kariyeri boyunca altmış uluslararası maçı yönetti. Akademik çalışmalarına Marmara Üniversitesi bünyesinde devam eden Lale Orta, 1993 yılında spor yönetimi üzerine hazırladığı yüksek lisans tezini bitirdi. Marmara Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksek Okulu'nda tamamladığı bu tezin konusu "Türk Spor Teÿtilatı İçinde Futbol Hakemliği Statüsü" başlığını taşıyordu. Yıl 2000 olduğunda ise "Dünyada ve Türkiye’de Futbol Organizasyonları üzerine Analitik Bir Yaklaşım" başlıklı çalışmasıyla doktora derecesi elde etmeyi başardı. Yeşil sahalarda cinsiyet rollerini yeniden yazan başarılı akademisyen, kariyeri boyunca pek çok alanda ilklere imza atarak adını tarihe yazdırmıştır. Elde ettiği bazı tarihi başarılar şunlardır:
- Türkiye'nin ilk kadın futbol doktoru unvanını alması
- Türkiye'nin tescilli ilk kadın futbol antrenörü ve hakemi olması
- Türkiye profesyonel liglerinde futbol maçı yöneten ilk kadın hakem olarak tarihe geçmesi
- Dünyadaki ilk FIFA kokartlı kadın hakemler arasında yer alması