Julian Assange Kimdir?

Julian Assange, 3 Ağustos 1971'de Avustralya'nın Queensland eyaletine bağlı Townsville kentinde doğdu. Gezici bir tiyatro topluluğunda çalışan ebeveynlerin çocuğu olarak büyüyen Assange, hayatının ilk yıllarını sürekli şehir değiştirerek geçirdi; bu yüzden 37 farklı okulda kaydı açıldı. Gazeteci, yayıncı ve internet aktivisti kimliğiyle tanınan Assange, 2006'da kurduğu WikiLeaks sitesiyle dünya gündemine girdi ve devletlerin gizli belgelerini kamuoyuna açarak küresel tartışmaların merkezine oturdu.

Bir Hacker'ın Doğuşu

Çocukluğunda bir elektrik dükkânının vitrinini seyrederek bilgisayar dünyasıyla tanışan Assange, olağanüstü bir yetenek sergiledi. On altı yaşına geldiğinde iki arkadaşıyla birlikte International Subversives adlı hacker grubunu kurdu. Grup, sistemlere zarar vermek yerine bilgiye özgürce ulaşmayı ilke edindi: "Hiçbir sistemi çökertme, bilgiyi yanlış olanlarla değiştirme; sadece paylaş." Çevrimiçi ortamda Mendax (Latince'de "yalancı") lakabını kullanan Assange, 1987-1991 yılları arasında üniversitelerin, telekominikasyon şirketlerinin ve hatta savunma kurumlarının ağlarına girdi.

1991'de Avustralya polisi Melbourne'deki evini bastı. Yargılama sürecinde avukatı, eylemlerin salt bilgi merakından kaynaklandığını savundu. 1992'de mahkûm bulunan Assange, 2.100 Avustralya doları para cezası ödeyerek serbest kaldı. Bu noktadan itibaren hacker kimliğini geride bırakarak gazetecilik ve yazılım geliştirme alanlarına yöneldi.

1993'te Avustralya'nın ilk internet servis sağlayıcılarından Suburbia'yı hayata geçirdi. Ardından açık kaynak kodlu yazılımlar geliştirdi; ilk ücretsiz tarayıcı Strobe'u yazdı, arama motorlarının öncülerinden Surfraw'ı tasarladı ve şifreleme araçları üzerinde çalıştı. 1997'de ise hacker dünyasının perdesini araladığı "Yeraltı" kitabına katkı sağladı.

WikiLeaks ve Küresel Etki

Melbourne Üniversitesi'nde fizik ve matematik eğitimi aldığı yıllarda Avustralya Ulusal Fizik Ödülü'nü (2005) kazanan Assange, aynı dönemde WikiLeaks'in temellerini atıyordu. 2006'da resmen kurulan site, dünyanın dört bir yanından gelen anonim belgeleri denetleyip yayımlamayı amaçlıyordu. Assange, "Kurucu değilim, sadece editörüm" dese de karar mekanizmasının merkezindeydi; sitede yayımlanacak her belgenin son onayı ona aitti.

WikiLeaks'in yayımladıkları arasında şunlar yer alıyordu:

• Küba'daki Guantanamo üssünde tutuklulara uygulanan muamele kuralları
• Kenya'daki yargısız infazları belgeleyen raporlar
• Irak'ta sivillerin öldürüldüğünü gösteren video kayıtları
• Afganistan savaşına ilişkin 90.000'i aşkın gizli Amerikan belgesi
• 2010 Kasım'ında 251.000 resmi ABD diplomatik yazışması

Bu açıklamalar uluslararası arenada büyük siyasi çalkantılara yol açtı. Kenya belgelerinin ardından Assange, 2009'da Uluslararası Af Örgütü Medya Ödülü'nü ve 2010'da Sam Adams Ödülü'nü aldı. WikiLeaks yalnızca beş tam zamanlı editör ve sekiz yüz gönüllüyle çalışıyor; Assange ise para almaksızın gönüllü olarak bu yapının başındaydı.

Hukuki Süreç ve Uzun Sürgün

Ağustos 2010'da İsveç'te bir konferansın ardından tecavüz soruşturmasıyla karşılaşan Assange, suçlamaları "temelsiz" olarak nitelendirdi. Kasım 2010'da Interpol tarafından kırmızı bültenle aranan isimler arasına alındı. İngiliz mahkemesi Haziran 2012'de İsveç'e iade kararı verince Assange, ABD'ye gönderilme kaygısıyla Ekvador'un Londra Büyükelçiliği'ne sığındı. Ekvador hükümeti 16 Ağustos 2012'de siyasi sığınma talebini kabul etti; Assange büyükelçilikte yıllarca kaldı, 2017'de Ekvador vatandaşlığına kabul edildi ve aynı yıl Stella Moris ile evlendi. Bu birliktelikten Gabriel ve Max adlı iki oğlu dünyaya geldi.

Ekvador'un sığınma hakkını geri çekmesinin ardından İngiliz polisi Assange'ı 11 Nisan 2019'da büyükelçilikten çıkartarak gözaltına aldı. Southwark Mahkemesi, kefalet koşullarını ihlal ettiği gerekçesiyle kendisine 50 hafta hapis cezası verdi. Belmarsh Hapishanesi'ne nakledilen Assange, yargı sürecinde 18 ayrı suçlamayı içeren Amerikan iade talebine karşı mücadele etti; iade halinde 175 yıla kadar hapis yatma ihtimaliyle yüz yüzeydi. Ocak 2021'de yerel mahkeme ruh sağlığı kaygılarını öne sürerek iade talebini reddetti, ancak ABD temyize gitti ve İngiltere Yüksek Mahkemesi bu itirazı kabul etti.