Dünya edebiyatında polisiye, gerilim ve korku türlerinin temellerini atan, Amerikan Romantizm akımının en etkili kalemlerinden Edgar Allan Poe, 19 Ocak 1809 tarihinde Boston'da dünyaya gözlerini açtı. Eserleriyle modern kısa öykücülüğün öncüsü kabul edilen yazar, kalemiyle hayata tutunmaya çalışırken trajedilerle dolu kırk yıllık bir ömür sürdü. Gizemli anlatıları ve yenilikçi edebi tarzıyla tanınan Poe, dünya çapında bir şöhrete ulaşsa da yoksulluk ve kayıplarla mücadele etmek zorunda kaldı.
Hüzünle Başlayan Çocukluk Yılları
Elizabeth Arnold Hopkins Poe ve David Poe, Jr çiftinin ortanca çocuğu olarak dünyaya gelen Poe, tiyatrocu bir ailenin ferdiydi. Babasının aileyi terk etmesinin ardından annesini de tüberküloz nedeniyle kaybedince hayatı tamamen değişti. Henüz çok küçük yaşta öksüz kalan Edgar, Virginia'da yaşayan zengin bir tüccar olan John Allan'ın yanına gönderildi. Resmi bir evlatlık bağı kurulmasa da yazar, hayatı boyunca taşıyacağı 'Allan' soyadını bu aileden aldı. İlk nişanlısı Sarah Elmira Royster ile 1825 yılında sözlenen genç şair, kısa süre sonra Virginia Üniversitesi'nde eğitime başladı. Ancak burada biriken kumar borçları ve hamisinin yetersiz maddi desteği yüzünden okulunu bir yıl içinde bırakmak zorunda kaldı. Bu ekonomik açmaz, nişanlısından da uzaklaşmasına yol açtı.
Ordu Günleri ve İlk Edebi Denemeler
Geçimini sağlamakta zorlanan genç adam, 27 Mayıs 1827 tarihinde çareyi Amerikan Ordusu'na katılmakta buldu. Kendisini yirmi iki yaşında göstererek Edgar A. Perry adıyla askere yazıldığında aslında henüz on sekiz yaşındaydı. Aynı yıl, sadece elli adet basılan ilk kitabı 'Tamerlane ve Diğer Şiirler' okurla buluşsa da hiçbir ilgi görmedi. Askerlikte iki sene geçirip başçavuşluk rütbesine yükseldikten sonra ordudan ayrıldı. Tam da o günlerde hamisinin eşi Frances Allan vefat edince John Allan ile aralarındaki buzlar eridi. 1830 yılında askeri okul arkadaş çevrelerinin maddi desteğiyle ikinci eseri 'Al Aaraaf, Tamerlane and Minor Poems' yayımlandı. Askeri kariyerini tamamen noktalayan Poe, Baltimore'a halasının ve kuzeninin yanına yerleşti. Çok geçmeden abisi Henry'nin alkolizm yüzünden ölmesiyle sarsılan yazar, kendisini bütünüyle yazın dünyasına adadı.
Kaleminden Başka Desteği Olmayan Bir Yazar
Poe, Amerika'da sadece yazarak hayatını kazanmaya çalışan ilk isim oldu. Lakin uluslararası telif yasalarının olmaması nedeniyle yayınevleri yerli yazarlar yerine İngiliz eserlerini telifsiz basmayı tercih ediyordu. Bu durum Poe'yu ciddi geçim sıkıntılarıyla yüz yüze bıraktı. 1833 yılında 'Şişede Bulunan Elyazması' adlı eseriyle Baltimore Saturday Visiter yarışmasını kazanması ona can suyu oldu. 1835'te henüz on üç yaşındaki kuzeni Virginia Clemm ile evlendi. Yaşını resmi kayıtlarda yirmi bir göstererek yaptığı bu evlilik, hayatının en önemli dönüm noktalarından biriydi. 1838'de kaleme aldığı tek romanı 'Arthur Gordon Pym'in Öyküsü' büyük ses getirdi. Bu ucu açık roman, gelecekte Jules Verne ve H. P. Lovecraft gibi dev isimlere ilham verecekti. Editörlük yaptığı dergilerde yazdığı keskin eleştirilerle de adını duyuran yazar, seçme öykülerini 'Grotesk ve Arabesk Öyküler' adıyla kitaplaştırdı. Ancak bu eserden de hak ettiği telif gelirini elde edemedi.
Trajik Kayıplar ve Gizemli Son
Eşinin 1842 yılında tüberküloza yakalanması, yazarın dünyasını başına yıktı. Kendisini teselli etmek için alkole sığınan yazar, 1845'te yayımladığı 'Kuzgun' şiiriyle kariyerinin zirvesine ulaştı. Ne var ki bu büyük şöhret ona uzun soluklu bir huzur getirmedi. Eşini 1847'de kaybettikten sonra Richmond'a döndü ve çocukluk aşkı Sarah Elmira ile kısa süreliğine yeniden bir araya geldi. Ancak hayatının son günleri de en az eserleri kadar karanlık ve gizemli oldu. Baltimore'da Ryan's Inn adındaki bir meyhanede perişan bir halde bulunan Poe, kaldırıldığı Washington College Hastanesi'nde dört günlük yaşam mücadelesinin ardından 7 Ekim 1849'da hayata gözlerini yumdu. Ölümüne dair tüm tıbbi belgeler kaybolduğu için aramızdan ayrılış sebebi bugün bile netlik kazanmamıştır. Mezarı daha sonra Westminster Mezarlığı içindeki anıt mezara taşınmış, eski yerine ise üzerinde kuzgun resmi olan bir taş yerleştirilmiştir. Bıraktığı eşsiz miras, günümüzde de korku edebiyatının en kıymetli hazinesi olarak kabul görmektedir.
Öne Çıkan Eserleri
Poe'nun kısa ömrüne sığdırdığı ve edebiyat dünyasında derin izler bırakan eserlerinden bazıları şunlardır:
- Kuzgun (Şiir)
- Annabel Lee (Şiir)
- Arthur Gordon Pym'in Öyküsü (Roman)
- Şişede Bulunan Elyazması (Hikaye)
- Grotesk ve Arabesk Öyküler (Hikaye Seçkisi)